Kinh Hiền Ngu là gì?
«Hiền» là người hiền trí, «ngu» là kẻ ngu mê: kinh gom những truyện cho thấy việc lành, việc dữ của cả hai hạng người dẫn tới đâu qua nhiều đời. Nhiều phẩm mở đầu bằng «Chính tôi được nghe» và do ngài A Nan kể ở ngôi thứ nhất: một việc xảy ra ở thành Xá Vệ hay Vương Xá, A Nan hoặc các vị Tỳ-kheo hỏi do đâu mà có, Đức Phật kể chuyện đời trước, rồi cho biết nhân vật xưa nay là ai.
Theo các tư liệu Phật học, bộ kinh được biên tập bằng chữ Hán vào thế kỷ thứ 5, từ những truyện các vị tăng Trung Hoa nghe giảng ở xứ Vu Điền (Trung Á). Bài kinh số 129 của Trung Bộ Kinh cũng được dịch là Kinh Hiền Ngu, nhưng đó là một bài kinh Pāli khác, ngắn hơn nhiều.
13 quyển trong thư viện được sắp xếp ra sao?
Tiêu đề các phẩm đánh số từ 1 đến 69. Quyển 1 gồm phẩm 1–7, quyển 2 gồm phẩm 8–14; từ quyển 3, thứ tự có chỗ không liền mạch: quyển 3 có phẩm 15, 32, 35, 36, 37 rồi 16, quyển 9 chỉ có phẩm 46, còn quyển 10 gồm phẩm 40–45. Bản này không có tiêu đề phẩm 17 và các phẩm 47–51.
Quyển 1 và 2 dài nhất, khoảng 17.500 và 20.000 chữ. Quyển 11–13 (phẩm 52–69) là văn bản nhận dạng chữ từ bản in (OCR): tên riêng viết khác các quyển trước, câu bị ngắt thành nhiều dòng ngắn và còn nhiều lỗi chính tả, nhưng vẫn đọc được.
Vài truyện trong những quyển đầu
Phẩm 1, Phạm Thiên Thỉnh Pháp: vừa thành Phật, Đức Phật thấy chúng sinh mê mờ, khó giáo hóa, nên nghĩ đến việc nhập Niết-bàn. Vua trời Phạm Thiên xuống thỉnh Ngài ở lại thuyết pháp, nhắc những đời trước Ngài từng làm vua, làm thái tử hay làm vị tiên, chịu hy sinh cả thân mạng để được nghe pháp và vì chúng sinh. Đức Phật nhận lời, đến vườn Lộc Uyển ở Ba La Nại thuyết pháp cho nhóm năm người của ông Kiều Trần Như.
Phẩm 2: hai người con trai của một bà lão phạm tội trộm cắp, bị đem đi xử tử; Đức Phật sai A Nan đến xin vua tha cho ba mẹ con, và họ xin xuất gia. Đức Phật kể rằng xưa kia thái tử Ma Ha Tát Đỏa gặp một con cọp mẹ đói lả cùng hai cọp con, đã đem thân mình cho cọp ăn; cọp mẹ nay là bà lão, hai cọp con là hai người con. Phẩm 3: hai vị trời đến nghe pháp và chứng quả Tu-đà-hoàn; Đức Phật cho biết sau thời Đức Phật Ca Diếp, họ là hai người Bà-la-môn đã thọ trì Bát quan trai.
Các quyển sau có những phẩm quen thuộc như phẩm 22 Bà Lão Bán Nghèo, khi tôn giả Ca Chiên Diên chỉ cho một bà lão ở đợ cách bán cái nghèo bằng việc dâng một bát nước, và phẩm 43 Tu Đạt Làm Tinh Xá: ông Tu Đạt, đại thần nước Xá Vệ được gọi là Cấp Cô Độc, lát vàng khắp vườn của thái tử Kỳ Đà để dựng tinh xá thỉnh Phật.
Đọc Kinh Hiền Ngu tại nhà
Mỗi quyển là một trang đọc khá dài, có quyển hơn một giờ, nên dễ nhất là mỗi lần đọc một phẩm; phẩm nào cũng đọc riêng được. Muốn đọc to, bạn bấm «Tụng» để màn hình giữ sáng và chữ tự cuộn. Thư viện có bản dịch nghĩa tiếng Việt; trang kinh ghi tên chữ Hán 賢愚經 nhưng chưa có nguyên văn chữ Hán, tệp PDF hay bản ghi âm.
