Chú Đại Bi nằm ở đâu trong kinh?
Kinh kể rằng một thời Đức Phật Thích Ca Mâu Ni ngự nơi đạo tràng Bảo Trang Nghiêm; trong hội ấy Bồ Tát Quán Thế Âm xin nói bài đà-ra-ni đại bi, rồi đọc bài chú mở đầu bằng Nam mô hắc ra đát na đá ra dạ gia. Sau bài chú, kinh tiếp tục với lời Bồ Tát giảng cho Đại Phạm Thiên vương về tâm tướng của đà-ra-ni: tâm đại từ bi, tâm bình đẳng, tâm vô vi.
Trong các bản nhật tụng ở Việt Nam, bài chú thường được chia thành 84 câu để dễ tụng theo nhịp mõ. Bản trích dưới đây giữ đúng cách ngắt đoạn của bản dịch trong thư viện, không đánh lại số câu.
Câu chuyện dẫn tới bài chú
Kinh mở ra trong cung điện của Bồ Tát Quán Thế Âm trên núi Bổ Đà Lạc Ca, trước một đại hội gồm các vị Bồ Tát, thanh văn, chư thiên, thiên long bát bộ và các vị thần. Bồ Tát Quán Thế Âm lặng lẽ phóng ánh sáng chiếu khắp mười phương; Bồ Tát Tổng Trì Vương thấy điềm lạ liền đứng dậy hỏi Phật, và Đức Phật cho biết vị Bồ Tát ấy từ vô lượng kiếp đã thành tựu tâm đại từ bi.
Quán Thế Âm kể lại rằng vô lượng ức kiếp trước, Đức Thiên Quang Vương Tĩnh Trụ Như Lai đã nói bài đà-ra-ni này, xoa đầu ngài và dặn hãy thọ trì vì chúng sinh đời sau. Khi ấy ngài phát thệ: nếu có thể dùng thần chú này làm lợi ích cho chúng sinh thì thân liền có ngàn tay ngàn mắt; lời thệ vừa phát, ngàn tay ngàn mắt hiện đủ. Tên Thiên Thủ Thiên Nhãn gắn với bài chú bắt nguồn từ đoạn kinh này.
Kinh dạy phát nguyện trước khi tụng
Trước khi đọc bài chú, kinh dạy người muốn trì tụng hãy phát tâm từ bi đối với chúng sinh, rồi theo Bồ Tát phát mười lời nguyện, câu nào cũng mở đầu bằng Nam mô đại bi Quán Thế Âm: nguyện mau biết tất cả pháp, sớm được mắt trí tuệ, mau độ các chúng sinh, sớm được phương tiện khéo, mau lên thuyền bát nhã, sớm qua biển khổ, mau được đạo giới định, sớm lên non Niết Bàn, mau về nhà vô vi, sớm đồng thân pháp tánh. Sau lời nguyện, kinh dạy chí tâm xưng danh hiệu Bồ Tát Quán Thế Âm và niệm danh hiệu Đức A Di Đà, bổn sư của ngài, rồi mới tụng thần chú.
Tướng mạo của bài chú
Sau bài chú, Đại Phạm Thiên vương thưa hỏi hình trạng tướng mạo của đà-ra-ni. Bồ Tát trả lời: tâm đại từ bi, tâm bình đẳng, tâm vô vi, tâm chẳng nhiễm trước, tâm không quán, tâm cung kính, tâm khiêm nhường, tâm không tạp loạn, tâm không chấp giữ và tâm vô thượng Bồ Đề — các thứ tâm ấy chính là tướng mạo của bài chú, và người trì tụng nên y theo đó mà tu. Kinh đặt bài chú giữa việc nuôi dưỡng lòng từ bi và tâm Bồ Đề, không tách khỏi đời sống tu tập hằng ngày.
