Kinh Thập Thiện là kinh gì?
Kinh mở đầu bằng câu quen thuộc «Tôi nghe như vầy»: Đức Phật ở cung điện của Long vương Ta-kiệt-la, cùng tám nghìn vị đại Tỳ-kheo và ba vạn hai nghìn vị Đại Bồ-tát. Suốt bài kinh chỉ có Đức Thế Tôn nói với Long vương; Long vương không hỏi câu nào, và cuối kinh cùng đại chúng trời, người, A-tu-la hoan hỷ tin nhận.
Trang này giới thiệu chính bản kinh. Muốn hiểu khái niệm Thập Thiện nói chung — mười điều chia theo thân, lời, ý ra sao, khác Ngũ giới thế nào, các kinh Pāli giảng gì — hãy đọc bài «Thập Thiện là gì?» ở phần trang liên quan.
Bố cục: từ tâm tạo nghiệp đến mười nghiệp thiện
Phần đầu là bài giảng ngắn về tâm và nghiệp: hình sắc muôn vẻ trong chúng hội và trong biển cả đều do tâm tạo nghiệp thân, miệng, ý, thiện hoặc ác mà thành; nhưng tâm không có hình sắc, là hư vọng, không có chủ tể, không có ngã, nên các pháp tự tánh như huyễn. Đức Phật bảo Long vương nhìn thân tướng Như Lai và các vị Bồ-tát, đều sinh từ phước đức của nghiệp lành, và dặn giữ chánh kiến, không rơi vào đoạn kiến hay thường kiến.
Kế đó kinh nêu một pháp dứt khổ ở mọi đường ác: ngày đêm nhớ nghĩ, quán xét pháp lành, không cho chút nghiệp ác nào xen vào. Pháp lành ấy là mười nghiệp thiện, nền tảng để thành tựu cõi trời, cõi người và quả giác ngộ của Thanh văn, Độc giác, chư Phật. Phần chính đi qua từng điều, rồi đến mười điều đi cùng bố thí, mười điều được trang nghiêm bằng các pháp tu khác, và khép lại bằng một ví dụ.
Kinh nói gì về từng điều trong mười điều lành
Với mỗi điều, kinh kể những phẩm chất người xa lìa điều ác ấy đạt được. Xa lìa sát sinh được mười pháp xa lìa phiền não, như ban cho chúng sinh sự không sợ hãi và thường khởi tâm từ rộng lớn. Xa lìa trộm cắp được mười pháp đáng tin cậy, như được nhiều người thương mến, thường mang tâm bố thí. Xa lìa tà hạnh được bốn pháp người trí khen ngợi, như các căn điều hòa. Xa lìa nói dối được tám pháp chư Thiên khen ngợi, như được người đời tin phục.
Xa lìa lời nói hai chiều được năm pháp không thể hư hoại, từ thân, quyến thuộc đến thiện tri thức. Xa lìa lời thô ác được tám việc trong sáng, như nói năng có chừng mực. Xa lìa lời thêu dệt được ba pháp, như được bậc trí thương mến. Xa lìa tham dục được năm pháp tự tại. Xa lìa giận dữ được tám pháp vui vẻ của tâm, như nhu hòa, ngay thẳng, thường đem an vui cho chúng sinh. Xa lìa tà kiến được mười pháp công đức, như tin sâu nhân quả, dứt lưới nghi về lý số tốt xấu.
Mỗi đoạn khép lại theo cùng một khuôn: đem điều lành ấy hồi hướng về quả Bồ-đề vô thượng thì khi thành Phật được một phẩm chất tương ứng, như xa lìa nói dối thì được lời nói chân thật của Như Lai. Kinh cũng kể quả lành ở đời này và đời sau; trang này chỉ tóm lược phẩm chất của tâm và nếp sống.
Mười điều lành làm nền cho mọi pháp tu
Phần sau mở rộng: Bồ-tát nương mười nghiệp thiện mà bố thí thì mỗi điều lành lại kèm một phẩm chất riêng, như xa lìa lời ly gián thì quyến thuộc hòa thuận. Rồi mười nghiệp thiện được trang nghiêm bằng giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ, bằng bốn tâm từ, bi, hỷ, xả, bốn nhiếp pháp, ba mươi bảy phẩm trợ đạo, bằng chỉ, quán và phương tiện. Kinh nói mười nghiệp thiện có đủ năng lực làm viên mãn mười trí lực, bốn vô sở úy, mười tám pháp bất cộng và tất cả pháp Phật.
Cuối kinh là một ví dụ dễ nhớ: thành ấp, xóm làng đứng trên mặt đất, cây cỏ, rừng rậm nương đất mà lớn; mười nghiệp thiện cũng là mặt đất ấy, chỗ nương tựa của trời, người, Thanh văn, Độc giác, hạnh nguyện Bồ-tát và tất cả pháp Phật.
Đọc và tụng Kinh Thập Thiện
Kinh ngắn, lời rõ ràng, quen thuộc với nhiều Phật tử Việt Nam trong các thời tụng. Mở trang kinh và bấm «Tụng» để chữ tự cuộn theo nhịp mõ. Thư viện có bản dịch tiếng Việt và ghi tên chữ Hán của kinh; chưa có nguyên văn chữ Hán, bản phiên âm Hán-Việt, tệp PDF hay bản ghi âm.
