37 phẩm trợ đạo là gì? Bảy nhóm pháp hướng về giác ngộ
Pāli: bodhipakkhiyā dhammā · Sanskrit: bodhipakṣyā dharmāḥ · Tiếng Anh: the thirty-seven aids to awakening
37 phẩm trợ đạo (Pāli: bodhipakkhiyā dhammā), còn gọi là ba mươi bảy bồ-đề phần, là tên chung của bảy nhóm pháp tu mà Đức Phật thường dạy liền nhau: Tứ niệm xứ (bốn), Tứ chánh cần (bốn), Tứ như ý túc (bốn), Ngũ căn (năm), Ngũ lực (năm), Thất giác chi (bảy) và Bát chánh đạo (tám), cộng lại là ba mươi bảy. «Trợ đạo» nghĩa là nâng đỡ con đường hướng đến giác ngộ. Trong Kinh Đại Bát Niết-bàn (DN 16), khi đã biết mình sẽ nhập diệt sau ba tháng, Thế Tôn cho mời các Tỷ-kheo quanh Vesālī tụ họp và nêu đúng bảy nhóm này là những pháp Ngài đã chứng ngộ, cần được khéo học hỏi, tu tập và truyền rộng. Đại kinh Sakuludāyī (MN 77) cũng kể bảy nhóm theo cùng thứ tự. Đây không phải ba mươi bảy món rời để học thuộc: niệm, tinh tấn, định và tuệ trở đi trở lại trong nhiều nhóm.
Trích nguyên văn bản dịch của HT. Thích Minh Châu trong thư viện Inti Dharma (Trường Bộ Kinh 16). Trong bản dịch, «Bốn Thần túc» là Tứ như ý túc, «Bảy Bồ-đề phần» là Thất giác chi.
Này các Tỷ-kheo, thế nào là các pháp do Ta chứng ngộ và giảng dạy, các Ngươi phải khéo học hỏi, thực chứng, tu tập và truyền rộng để cho phạm hạnh được trường tồn, vĩnh cửu, vì hạnh phúc cho chúng sanh, vì an lạc cho chúng sanh, vì lòng thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho loài Trời và loài Người? Chính là Bốn Niệm xứ, Bốn Chánh cần, Bốn Thần túc, Năm Căn, Năm Lực, Bảy Bồ-đề phần, Tám Thánh đạo phần.
Tứ niệm xứ (satipaṭṭhāna) là bốn chỗ đặt chánh niệm: thân, cảm thọ, tâm và các pháp; MN 77 tả người tu quán sát bốn lĩnh vực ấy với nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, để không bị tham ưu ở đời chi phối. Tứ chánh cần (sammappadhāna) là bốn hướng của nỗ lực: ngăn điều bất thiện chưa sinh, trừ điều bất thiện đã sinh, làm sinh điều thiện chưa có và giữ cho điều thiện đã có được lớn lên. Hai nhóm bổ sung cho nhau: có thấy rõ thì mới biết nên ngăn, buông, khởi hay giữ; có nỗ lực đúng hướng thì sự nhận biết mới không dừng ở việc ngồi nhìn.
Tứ như ý túc: bốn nền tảng của định
Tứ như ý túc (iddhipāda), trong bản dịch DN 16 và MN 77 gọi là «Bốn Thần túc», là bốn nền tảng giúp tâm định và việc tu thành tựu: định nhờ ý muốn (dục), nhờ tinh tấn, nhờ tâm và nhờ tư duy, mỗi thứ đi kèm «tinh cần hành». Kinh SN 51.13 giải thích phần tinh cần ấy chính là bốn chánh cần, nên nhóm thứ ba dựng ngay trên nhóm thứ hai. Tên gọi dễ gợi đến thần thông, và Tương Ưng Như Ý Túc quả có nói đến điều ấy; nhưng với người mới, bài học thiết thực hơn là về động lực: việc lành chỉ bền khi có mong muốn thật, sức bền, sự chú tâm và khả năng xem xét.
Ngũ căn và Ngũ lực: cùng năm phẩm chất
Ngũ căn (indriya) và Ngũ lực (bala) có chung nội dung: tín, tấn, niệm, định, tuệ. Kinh Tại Sāketa (SN 48.43) nói cái gì là tín căn thì cái ấy là tín lực, cứ thế đến tuệ; như con sông có hòn đảo giữa dòng, tính theo cách này là một dòng, theo cách khác là hai. Theo cách giải thích quen thuộc của chú giải, gọi là «căn» khi xét vai trò làm chủ, gọi là «lực» khi phẩm chất ấy đủ vững để điều đối nghịch không lay chuyển được. Người học cũng thường được nhắc giữ năm thứ cân bằng: tín đi với tuệ, tấn đi với định, còn niệm thì lúc nào cũng cần.
Thất giác chi và Bát chánh đạo
Thất giác chi (bojjhaṅga) gồm niệm, trạch pháp, tinh tấn, hỷ, khinh an, định và xả; bản dịch DN 16 gọi là «Bảy Bồ-đề phần». Bát chánh đạo gồm chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định; DN 16 gọi là «Tám Thánh đạo phần». Đây là nhóm duy nhất có phần giới — lời nói, việc làm, cách nuôi sống — và cũng là Đạo đế trong Tứ diệu đế, nên có thể xem là khung bao quát, còn các nhóm kia soi kỹ từng phẩm chất của tâm.
Vì sao được dạy chung: phẩm chất trở đi trở lại
Bảy nhóm không phải bảy con đường riêng. Đếm thử sẽ thấy tinh tấn có mặt chín lần (bốn chánh cần, cùng tinh tấn ở như ý túc, căn, lực, giác chi và chánh tinh tấn), niệm tám lần (bốn niệm xứ, cùng niệm căn, niệm lực, niệm giác chi, chánh niệm), tuệ năm lần, định bốn lần, tín hai lần. Vì vậy truyền thống A-tì-đàm Nam truyền tóm ba mươi bảy phẩm lại còn mười bốn yếu tố. Kinh Quán Niệm Hơi Thở (MN 118) cho thấy các nhóm nối vào nhau: niệm hơi thở được tu tập làm viên mãn bốn niệm xứ, bốn niệm xứ làm viên mãn bảy giác chi. Học kỹ một nhóm cũng là nuôi các nhóm còn lại.
Người mới nên học theo thứ tự nào?
Đây là gợi ý thực tế, không phải quy định của kinh. Bắt đầu với Bát chánh đạo để có bản đồ chung và nền giới. Kế đến Tứ niệm xứ, vì chánh niệm tập được ngay với hơi thở và cảm giác thân. Rồi Tứ chánh cần, để biết đặt nỗ lực vào đâu trong ngày. Sau đó Ngũ căn, Ngũ lực, như tấm gương soi xem phẩm chất nào đang yếu, phẩm chất nào đang lấn. Thất giác chi và Tứ như ý túc có thể để sau, khi đã có chút kinh nghiệm ngồi yên. Đây là lộ trình học, không phải lời hứa về kết quả hay thang đo để tự xếp hạng; nếu ngồi yên làm bất an tăng lên, hãy dừng và tìm hỗ trợ phù hợp.
Đọc thử miễn phí
Không cần tài khoản để thử một bước thực hành
Mở một đoạn ngắn từ chính bài này, thực hành ngay tại đây, rồi tạo tài khoản nếu muốn lưu tiến trình và mở khóa cõi giới.
Chạm mở để đọc một đoạn ngắn và thử một bước thực hành trước khi đăng ký.
Thực hành trong hôm nay
1.Đọc chậm đoạn kinh DN 16 ở trên, rồi tự viết tên bảy nhóm và số pháp mỗi nhóm cho đến khi cộng đủ ba mươi bảy.
2.Chọn một nhóm cho tuần này, chẳng hạn Tứ niệm xứ, và mỗi ngày dành vài phút nhận biết hơi thở, cảm thọ hay trạng thái tâm.
3.Cuối ngày tự hỏi: hôm nay niệm, tinh tấn, định và tuệ có mặt ở đâu, còn thiếu ở đâu?
Câu hỏi thường gặp
37 phẩm trợ đạo gồm những gì?
Gồm bảy nhóm: bốn niệm xứ, bốn chánh cần, bốn như ý túc, năm căn, năm lực, bảy giác chi và tám chi phần của Bát chánh đạo: 4 + 4 + 4 + 5 + 5 + 7 + 8 = 37.
37 phẩm trợ đạo có trong kinh nào?
Trong kinh tạng Pāli, bảy nhóm được nêu liền nhau ở nhiều bài kinh, tiêu biểu là DN 16, MN 77 và MN 118; Tương Ưng Bộ còn dành cho mỗi nhóm một chương riêng, từ chương 45 đến chương 51. Tên gọi chung «ba mươi bảy phẩm trợ đạo» cũng quen thuộc trong kinh điển Hán tạng, chẳng hạn Kinh Duy Ma Cật.
«Bồ-đề phần» là bảy pháp hay ba mươi bảy pháp?
Cả hai cách dùng đều gặp: bản dịch DN 16 gọi Thất giác chi là «Bảy Bồ-đề phần», còn «ba mươi bảy bồ-đề phần» là tên khác của toàn bộ 37 phẩm trợ đạo. Con số đi kèm cho biết đang nói về nhóm nào.
Học 37 phẩm trợ đạo có phải để đạt thần thông hay chứng quả nhanh?
Không nên học với kỳ vọng ấy. Kinh trình bày đây là những pháp nâng đỡ con đường; giá trị thiết thực với người học là hiểu tâm mình rõ hơn và sống ít gây khổ hơn, không phải để tự chấm điểm hay gán mức chứng đắc cho mình hoặc người khác.
