← Kinh điểnTạo tài khoản →
Đại Thừa — Tạng Bắc Truyền · Linh Sơn Pháp Bảo Đại Tạng Kinh (Việt dịch)
Hiền Ngu Kinh quyển 11
Tên chữ Hán:賢愚經
📖10,391 từ · ~42 phút đọc
2
Lưu tiến độ đọc kinh
Tạo tài khoản miễn phí để lưu bài kinh, đánh dấu tiến độ và tiếp tục lộ trình học mỗi ngày.
Bản dịch đầy đủ (Tiếng Việt)
KINH HIỀN NGU - QUYỂN 11
KINH HIẾN NGU
QUYÊN II
Phẩm 52: VÔ NÃO
Tôi nghe như thế này:Thuở nọ, Đức Phật ở tại vườn Kỳ-đà Cấp côđộc, thuộc nước Xá-vệ. Quốc vương lúc bấy giờ làvua Ba-tư-nặc, dưới triều có một quan phụ tướngrất thông minh lại glàu có, vợ của vỊ quan ây mangthai sinh được một đứa con trai, tướng mạo khôingô hình dung đoan chánh lạ thường. Khi â ấy quanphụ tướng rât vui mừng liền mời thây vê xemtướng. Thây tướng trông thây đứa bé liên nói:— Phước tướng đứa trẻ này rất đặc biệt trongnhân gian, nó thông minh trí tuệ hơn người. Ngườicha nghe nói vui mừng, nhờ thây tướng đặt tên.Thây tướng hỏi:
– Từ khi mang thai đứa trẻ này có điềm lạ gì
không?Quan phụ tướng đáp:— Bà nhà tôi tánh tình không hiền lành, nhưngtừ khi mang thai đến nay tánh tình thay đối lạthường, tâm tánh cung kính thuận hòa, vui vẻ nhânđức, thương xót người nghèo khô, không thích nóilỗi người khác.Thây tướng nói:— Đây là ý chí của đứa bé.Ông liên đặt tên là A-giác-tặc-kỳ (Tần dịch làVô Não).Đứa bé ngày một lớn lên mạnh khỏe vô cùng,sức khỏe như một lực sĩ, có thể một mình địch nộingàn người, chạy nhanh như ngựa, người cha rấtyêu mến. Khi đó trong nước có một vị Bà-la-mônthông minh học rộng nghe nhiều, có năm trămngười đệ tử theo học. Quan phụ tướng cũng dẫnđứa con trai mình theo học vỊ ây, vị Bà-la-môn thunhận truyền dạy. Vô Não đêm ngày siêng năng họctập, một ngày tiếp thu bàn bạc hơn học trọn năm.Học hành chưa bao lâu thì thông đạt tất cả. Ngườithầy Bà-la-môn đối đãi đặc biệt, đi đầu cũng chotheo, các bạn đồng học rất là kính nể. Khi đó vợcủa vị Bà-la-môn, trông thây Vô Não tướng mạođẹp đề khôi ngô, tài năng vượt hơn người, ôm lòngthương mến say đăm, nhưng các đệ tử thường cùngthây Bà-la-môn đi lại, không lúc nào sông mộtmình nên bà không có dịp nói chuyện tỏ Dày tâmsự, thường than thở lo buôn. Bỗng một hôm có mộtthí chủ đên thỉnh thây Bà-la-môn và các đệ tử thọcúng ba tháng. Thây Bà-la-môn vảo trong cùng vợbàn bạc:— Nay ta được người thỉnh mời đi ba tháng, vậynên để lại một người đệ tử đề phụ giúp việc nhà.Khi đó người vợ mừng thầm toan tính tronglòng, thưa thây Bà-la-môn răng:— Sự VIỆC phải như vậy, việc nhà cũng nhiêu,nên cần người có tài năng, có thê để lại Vô Não.Sau khi dặn dò mọi việc xong, thây Bà-la-mônbảo Vô Não:— Nay ta nhận lời mời của thí chủ phải đi, việcnhà rất nhiều, cần người lo liệu, con có tài năng, vìta ở lại đảm trách việc ây.Vô Não thọ giáo liền ở lại không đi. Thầy Bà-la-môn cùng đô chúng lên đường ra đi. Bà vợ vuimừng vô cùng, tự trang điểm rât đẹp, tỏ vẻ chuyệntrò ẻo lả làm cho động lòng Vô Não. Nhưng VôNão kiên chí vô tâm không đề ý. Bà vợ do lòng dụcmãnh liệt nên nói thật với Vô Não:— Ta đem lòng yêu mến từ lâu, nhưng vì đồchúng đông đảo nên chưa tỏ bày được. Nay thâychàng đi rồi, nên ta có ý giữ chàng lại, giờ đây mộtmình vên tĩnh, hãy nên chìu theo ý ta.Vô Não hiểu ra liên nói:— Theo pháp Phạm chí nhà ta, không dầm dụcvợ của thây, nếu trái phạm thì chắng phải là Bà-la-môn, thà chọn lây sự chết, chứ không làm việc này.Lúc bấy giờ vợ thây Bà-la-môn thấy nghịch ýmình, xâu hồ sân hận, lại toan mật kê, đợi ngàythây Bà-la-môn trở về, tự xé rách áo, cào rách mặtmày, năm phơi dưới đất, mình dính bụi bặm, khôngnói không răng. Khi đó thây Bà-la-môn cùng cácđệ tử về đến, vào nhà ông thây sắc trạng vợ như thêliên hỏi nguyên do vì sao. Bà vợ khóc lóc nói:— Không nên hỏi vậy!Lúc đó vị Bà-la-môn càng hỏi thêm nữa:— Bà có chuyện gì hãy nói củng tôi, tại saokhông chịu nói?Người vợ khóc mà nói:— Vô Não đệ tử của ông, từ sau khi ông đi rồi,thường hay xâm phạm thân em, em không chìutheo ý, nó xé rách áo và làm cho đầu mặt em ráchnát. Thăng đệ tử của ông nuôi, tại sao mà làm nhưvậy hả?Vị Bà-la-môn nghe xong rất là phẫn hận, nóiVỚI VỢ:— Thắng Vô Não này sức lực một mình có thểđịch ngàn người, lại là con của quan phụ tướngdòng tộc tôn quý thê lực, dù muốn trị nó, phải nêntừ từ bản mưu tính kế mới được.Sau khi tính xong xuôi, ông đi gặp Vô Não, tùyphương tiện an ủi dụ răng:— Sau khi ta đi một thời gian, con ở nhà gánhvác công việc cực nhọc, lại hêt lòng trung thành, vìcảm thấy tâm lòng con như thể, ta muôn đáp lại.Ta có một bí pháp, từ xưa đến nay chưa nó, nếuthực hành thành công thì sinh được lên cõi trờiPhạm thiền.Vô Não quỳ xuống thưa:— Thưa thây, bí pháp đó như thế nào?Đáp:Nếu trong vòng bảy ngày chém đầu một ngànnØƯỜi, lấy môi người một ngón tay, dùng một ngànlóng tay ây xỏ xâu đeo cổ, thì sau khi mạng chungchắc chăn sinh lên cõi Phạm thiên.Vô Não nghe việc ấy hãy còn hồ nghi do dự,mới thưa với thây:— Việc này không nên. Tại sao giết hại chúngsinh mà được sinh lên cõi Phạm thiên?Người thây nói:— Con là đệ tử ta, há không tin ta nói những lờithiết yêu sao? Nếu không tin thì đoạn tuyệt tìnhnghĩa vậy, tùy con muốn đi đâu thì đi đừng ở lạiđây nữa.Nói rôi thầy Bà-la-môn trì chú, đem cây đao đểdưới đất, đọc chú XOng, tâm ác của Vô Não sinhkhởi. Thây Bà-la-môn biết được trong tâm ý VôNão, bèn trao cho cây đao, chàng cầm đao ởi rangoài đường gặp người thì giết ngay để lây lóngtay xỏ xâu đeo, người ta trông thây bèn gọi làƯơng-cừu-ma-la (Tẩn dịch là Chỉ Man). Ương-cừu-ma-la đi khắp nơi giết người chặt lây trong bảyngày được chín trăm chín mươi chín lóng tay, cònthiêu một lóng, nêu giết thêm được một người thìsố lóng tay đầy đủ. Lúc đó người ta đều lần trỗn ítai dám đi ra đường, chàng ta đi khắp nơi tìm kiếmlại càng không gặp: Trong bảy ngày ấy chàngkhông được ăn uông, bà mẹ thương xót con saingười đi tìm kiếm, họ đêu sợ sệt không dám đi. Bàmẹ bèn cầm thức ăn đích thân đi tìm con. ừ xachàng ta trông thây mẹ chạy đến định giết, lúc đóbà mẹ nói:— Đô con vật bất hiểu, tại sao đám ôm lòng ngỗnghịch muốn giết hại ta.Vô Não nói:— Con được thầy truyền dạy trong vòng bảyngày lây được một ngàn lóng tay thi sẽ được sinhlên cõi Phạm thiên. Số ngày đã mãn mà chỉ sỐ vẫnchưa đủ, sự việc chắc sắp hỏng rôi, nên con muôngiết mẹ.Bà mẹ lại nói:
– Giả sử có sự việc như vậy thì chỉ chặt lây lóng
tay ta, chớ làm sao lại giết cả thân ta?Lúc đó Đức Thế Tôn ở xa nhìn thấy biết hếtmọi việc và biết chàng Vô Não có thể độ được, bènhóa làm một vị Tỳ-kheo, đi bộ ngoài đường. Ương-cừu-ma-la trông thấy vị Tỳ-kheo liên bỏ ý địnhchặt lóng tay mẹ mà đuôi theo vị Tỳ-kheo để giết.Đức Phật thây chàng chạy gân đến thì dùng thânlực đi nhanh hơn đê chàng chạy theo không kịp.Ương-cừu-ma-la bèn hô to:— Tỳ-kheo hãy dừng lại một chút!Đức Phật đáp:— Ta thường tự đứng, chỉ có ngươi là khôngđứng thôi.Ương-cừu-ma-la lại hỏi:— Tại sao ông đứng mà ta không đứng?Đức Phật liên đáp:— Các căn Ta tịch định mà được tự tại, cònngươi theo thây ác, thọ học tà giáo điện đảo thayđôi tâm ngươi không được định trụ, ngày đêm giêthại tạo vô biên tội.Chàng ta nghe xong tâm liền tỉnh ngộ, buôngđao từ xa đảnh lễ Thế Tôn. Lúc đó Như Lai đợichàng chạy đến, hiện trở lại thân Phật, quang minhsáng rực như mặt trời, ba mươi hai tướng tốt trangnghiêm. Vô Não trông thây Phật hào quang rựcsáng uy nghi đường bệ, dập đầu xuống đất hỗi lỗitự trách. Đức Phật bèn thuyết pháp cho chàngnghe. Nghe xong chàng được pháp nhãn tịnh, lòngtin thuần nhất, câu xin xuất gia. Đức Phật hứa khả,bảo:— Thiện lai Tỳ-kheolRâu tóc của Vô Não tự rơi rụng, pháp y mặctrên mình. Đức Phật lại giảng thuyết thêm thì tâmcầu của chàng đêu dứt sạch, chứng quả A-la-hán.Đức Phật dẫn chàng về tinh xá Kỳ hoàn. Bấygiờ nhân dân trong nước nghe tiếng tăm của VôNão đêu rất kinh sợ. Người và súc vật mang thai,sợ hãi không sinh ra được. Khi đó có một con voi,không thể sinh con ra được. Đức Phật bảo Vô Nãođến đó thành thật nói răng:— Ta từ khi sinh ra đến nay không giết hại mộtnØƯỜiI.Võ Não thưa Phật:— Con từ nào đến giờ giết rất nhiều, tại sao nóikhông giết hại?Đức Phật nói:— Ở trong Thánh pháp ngươi là mới sinh ra.Bây giờ Vô Não bèn chỉnh y phục, vâng lờiĐức Phật đi đến đó y như lời Phật dạy mà nói, convoi tức thời sinh được an Ổn. Chàng trở về tỉnh xá,ngôi trong một gian phòng.Bấy giờ vua Ba-tư-nặc tập hợp binh lính, đíchthân tìm đến hỏi tội Ương- -cừu-ma-la, đi thăng đếntinh xá Kỳ hoàn để công kích. Khi đó trong tinh xáKỳ hoàn có một 1ỷ-kheo hình tướng xâu xí mà cóâm thanh hay vô cùng, xướng lên tụng kinh âmthanh vang xa quân lính lắng tai nghe hoài khôngbiết chán. Voi ngựa vảnh tai nghe, đứng hoàikhông chịu đi, vua ngạc nhiên hỏi quan lính hâu tạisao thê. Quân lính hâu thưa:— Tâu bệ hạ, do tiếng tụng kinh khiến voi ngựađứng lại không chịu đi.Vua nói:— Súc sinh mà còn ham thích nghe kinh pháp,chúng ta loài người tại sao không đi đến đó nghe?Vua liên cùng quân lính đi đến tinh xá Kỳ hoàn,xuống ngựa cởi kiếm đi thăng đến chỗ Phật ngựkính lễ thăm hỏi:— Bạch Thể Tôn, vừa rồi con có nghe tiếng mộtvị Ty-kheo tụng kinh âm thanh trong trẻo vang xa,nghe tiếng tụng kinh rât là khâm phục ngưỡng mộ,xIn cho con được gặp mặt và con xin cúng thí chovị ấy mười vạn tiên.Đức Phật bảo:— Trước tiên bệ hạ hãy cho tiên rÔi sau đó hãyĐặp VỊ ây. Vì sao? Vì nêu gặp vị ấy trước rôi thìtâm bệ hạ không muốn cho một đồng tiền nào cả,vì hình tướng vị ây xấu xí, không ai muốn nhìnthây và không muôn cho tiên.Vua từ chỗ ngôi đứng dậy quỳ xuống bạch:
– Bạch Thê Tôn, vị Ty-kheo này hình dung rất
là xấu xí, mà tiếng tụng niệm vang xa nghe thậthay, không biết duyên đời trước như thê nào màđược báo như vậy?Đức Phật bảo vua:
– Bệ hạ hãy đề tâm lắng nghe Ta sẽ nói về tiên
kiếp.Trong kiếp quá khứ có Đức Phật hiệu là Ca-diệp, sau khi hóa độ chúng sinh bèn nhập Niết-bàn.Lúc đó quốc vương đang trị vì thiên hạ tên Cơ-ly-tỳ, làm lễ hỏa thiêu thu lây xá-lợi muốn dựng thápthờ. Bây giờ có bốn Long Vương hóa làm hìnhngười, đến gặp vua Cơ-ly-ty, hỏi về công trình xâytháp, làm băng báu vật hay làm bằng đất. Vua liênnói:— Muôn làm cái tháp to này không có nhiều vậtbáu, nay muôn làm bằng đất, vuông năm dặm, caohai mươi lăm đặm, thật cao để mọi người trôngthây.Long vương nói:— Chúng tôi chắng phải là người, đều là Longvương, nghe vua làm tháp mới đi đến thăm hỏi.Nếu như muốn dùng của báu thì chúng tôi sẽ giúpđỡ.Vua rất vui mừng. Long vương liên nói:— Ngoài bốn công thành có bốn dòng suối lớn.Dòng suối thành cửa Đông lây đất dưới đáy suốixây dựng, sau khi xây xong nó sẽ là lưu ly xanhcam. Suôi thành cửa Nam dùng đât dưới đáy làmgạch xây xong nó sẽ là vàng ròng. Đất dưới dòngsuôi thành cửa Tây, lây làm gạch xây xong nó sẽbiến thành bạc trắng. Đất dưới suối thành cửa Bắclây làm gạch, sau khi xây xong nó sẽ là bạch ngọc.Vua nghe xong Vô củng vui mừng, liền sai bỗnngười. trông coI, mỗi người quản lý một mặt, bamặt công tác sắp hoàn thành, riêng một mặt ngườitrông coi lười biếng làm không xong. Vua đến xemthây thê quở trách:— Khanh không dụng tâm, không hết lòng côngtác, trầm sẽ phạt tội.Người đó ôm lòng oán hận bèn tâu vua:— Do tháp này quá lớn biết bao giờ hoàn thành.Sau khi vua đi rồi, vị ây liên sai mọi người làmviệc ngày đêm không ngừng, chăng mây chốc thìxong. Tòa tháp cao đẹp vô cùng, các châu báu sángtrưng, trang hoảng cực kỳ lạ đẹp, ai thây đều cũngvui mừng. Đề sám hối lỗi trước bê trễ, người ầycầm một cái linh vàng treo ở tháp đập vào đầumình một cái tự nguyện:— Xin nguyện kiếp sau con sinh ra đời được âmthanh thật hay, tất cả chúng sinh nghe tiêng, khôngai không tham thích nghe. Sau này có Đức PhậtThích-ca Mâu-ni ra đời, khiến cho con được gặpvà được Ngài độ thoát sinh tử.Nói đến đây, Đức Phật gọi:— Đại vương, vị quan trông coI công trình chậmchạp làm đại tháp kia, nay chính là vị Ty-kheo nàyvậy. Do duyên phiên trách cái tháp lớn, trong nămtrăm kiếp sinh ra thường mang thân hình xâu xí.May sao ông ta vui mừng dùng cái linh đánh vàođâu và câu nguyện được tiếng tốt và nguyện gặpTa nên trong năm trăm đời được tiếng rât hay, naylại gặp Ta được độ giải thoát.Vua nghe rôi bèn từ tạ muốn ra về. Đức Phậthỏi:— Đại vương muốn đi đâu nữa?Vua bạch Phật:
– Bạch Thế Tôn, trong nước có giặc cướp tên
Ương-cừu-ma-la giết hại nhân dân, tung hoành bạohại, nay trằm đem binh lính vây bắt hắn lại.Đức Phật bảo vua:— Ương-cừu-ma-la hiện nay con kiến cònkhông giết huông nữa là giết vật khác.Vua tự nghĩ: “Có lẽ Thế Tôn đã đến hàng phụchăn rồi chăng.” Đức Phật bảo:
– Đại vương, Vô Não nay đã xuất gia nhập đạo
đắc quả A-la-hán, đoạn dứt hắn các việc ác, hiệnđang ở trong phòng đó. Đại vương có muốn gặpkhông?Vua thưa:— Con muốn gặp.Vua liên đi đến đứng bên ngoài phòng. NgheTy-kheo Vô Não đang ho, vua nhớ lại ô ông hung ä ácgiết người chặt lấy lóng tay khắp nơi việc ây quaTÔI, nay sinh vào nơi chỗ Phật. Vua đem việc âythưa với Phật. Đức Phật bảo:— Đại vương, không chỉ đời này nghe tiêng ôngta không bị đọa địa ngục mà đời sau cũng dứt tuyệtđọa địa ngục. Đại vương hãy lăng nghe, thời quákhứ lâu xa, ở châu Diêm-phù-đề này có một nướclớn tên Ba-la-nai. Bấy gIỜ, trong nước có một conchim độc, thường bắt các côn trùng độc để ăn, nênthân nó cực độc không thể đụng chạm được, ngườiđụng đến nó phải chết, cây đụng thì chết khô. Khiđó con chim này gặp một khu rừng, đậu trên mộtcội đại thọ, khăng khặc muốn kêu. Trong khu rừngđó có một bạch tượng vương đang đứng dưới gốccây, nghe tiếng con chim độc, đứng im dưới đấtkhông dám nhúc nhích. Đại vương nên biết, conchìm độc lúc bây giờ chính là tiền thân của Vô Nãongày nay vậy, còn bạch tượng vương là tiền thâncủa đại vương đó.Vua lại bạch Đức Phật:— Ương-cừu-ma-la hung bạo giết người nhiêunhư vậy, nay nhờ đến Thế Tôn hàng hóa tu thiện.Vì sao được duyên phước như vậy?Đức Phật bảo vua:— Ương- cừu-ma-la không chỉ đời này giếtnhiêu người nhờ Ta hàng hóa, mà ở thời quá khứông ta cũng giết nhiêu người như vậy, Ta cũnghàng hóa ông ta, rồi hắn suy nghĩ làm việc thiện.Vua lại bạch Đức Phật:— Đời trước hắn hại người ta, được Thế Tônhàng phục hóa độ, việc ây như thê nào? Xin ThếTôn giải nói cho chúng con được nghe.Đức Phật nói:— Đại vương, hãy lăng nghe! Về quá khứ lâu xacách đây vô sô kiếp a-tăng- -kỳ, ở Diêm-phù- -đề nàycó một nước lớn tên Ba-la-nạI, quốc vương lúc bấygiờ tên Ba-la-ma-đạt. Khi đó quôc vương đem bốnloại binh vảo trong núi rừng săn bắn, vua kéo quânđến một cái đầm rượt đuôi cầm thú, chỉ còn mộtmình chạy vào rừng sâu. Lúc ây vua rất mệt, xuốngngựa ngôi nghỉ. Khi đó, ở trong rừng có một consư tử cái, tới thời kỳ phát dục, chạy đi kiếm đực.Kiếm mãi mà không gặp con sư tử nào, bỗng gặpông vua đang ngôi Thi, nó khởi lòng dâm dục râtmạnh, muốn cùng ông vua giao dâm, nó đi đến gầnbên vua, nhỏng đuôi đưa đít đứng chờ. Vua biệt ýnó, nhưng lại tự nghĩ: “Đây là loài thú dữ, sứcmạnh có thể giết ta, nếu không chìu theo ý nó, sợ enó hại chết.” Vì thê chìu theo sư tử, hành dục xongrôi sư tử bèn bỏ đi. Lúc đó các binh lính rượt theocũng vừa chạy đến, vua cùng binh lính kéo vềhoàng cung. Bấy giờ con sư tử cái ấy thọ thai, mãntháng nó sinh được một đứa con, hình thể rất giốngngười, chỉ là có văn trên mình. Sư tử biết là có convới vua bèn ngậm đứa con tìm đến trước vua. Vuasuy nghĩ nhớ lại việc lúc trước biết là con mình,liên nhận lây nuôi dưỡng, do cặp chân có răn ri nênđặt tên nó là Ca-ma-sa-ba-đà (Tần dịch là BácTúc). Nuôi nó dân dân lớn lên, rất có tài năng vàsức mạnh, sau khi vua băng hà Bác Túc có hai bàphu nhân, một người dòng Sát-để-lợi, còn mộtngười là dòng Bà-la-môn.Một ngày nọ vua Bác Túc đi ra ngoài thành dạovườn hoa xem cảnh, ra lệnh hai phu nhân đi theosau. Vưa nói:— Ai đi đến trước thì ngày hôm ấy cùng ta vuivẻ, còn ai đên sau thì ta không tìm kiếm đâu.Sau khi vua đi rôi, hai vị phu nhân trang điểmrất đẹp, lên xe củng đi. Được nửa đường thì trôngthây Thiên tự, vị phu nhân dòng Bà-la-môn xuôngxe làm lễ, lễ xong vội vã đi, đành phải tới sau. Vuay theo lời hứa, trách vị phu nhân ây. Lúc ấy phunhân dòng Bà-la-môn phiên não sân giận oán tráchThiên thân:— Vì tôi bận lễ lạy ông khiến vua coi thường,nếu ông có sức trời, tại sao không g1úp tÔI.Phiên não sân giận bà tự ngâm tính kế. Sau khivua trở về cung, bả càng thêm hâu hạ lo lăng, theovua câu xin răng:— Thiếp nghe nói trong nước chàng có một ngôiThiên miêu môi ngày càng phóng túng, đại vươngcân lưu ý cần thận!Vua liên nghe theo, ra ngoài sai người đập pháThiên tự như đât bằng, rôi trở về trong cung. ThângIỮ, miêu buôn râu khố não, đi vào trong cungmuôn làm thương tốn cung vua, Thiên thân ngăncản không cho vào. Có một Tiên nhân ở trong núiTiên, vua Bác Túc lúc đó thường đến cúng dường.Hằng ngày đến giờ ăn thì vị Tiên bay vào cungkhông thích ăn thức ăn ngon, chỉ thích dùng nhữngthứ thô sơ. Bỗng một hôm Tiên nhân không đến,Thiên thần biết được hóa làm hình vị Tiên ây đề đivào cung, thân giữ cung cũng biết được không chovào, bèn đứng từ xa ngoài công tâu vua. Vua ngheTiên nhân đang ở ngoài, trách người giữ công, vộira lệnh mời vào. Khi đó thân giữ cung nghe có lệnhvua nên không ngăn cản. Vị ây bèn đi thăng vào,đến ngôi chỗ Tiên nhân thường ngồi. Vua sai dọnthức ăn như thường khi cúng dường, lúc đó hóaTiên nhân, không chịu ăn, mà nói với vua:— Đây là thức ăn thô xấu, lại không có thịt cá,làm sao có thể ăn.Vua bèn tâu:— Đại Tiên từ trước đến nay, thường dùng thanhkhiết, cho nên không sa1 người làm thịt cá dọn lên.Hóa Tiên nhân lại bảo:— Từ đây về sau, chớ có bày thức ăn thô sơ nữahãy dọn thịt ta ăn.Y như lời, vua bèn dọn đây đủ thức ăn ngon, ănxong hóa Tiên đi về. Ngày mai vị Tiên cũ bay đến,vua sai dọn các thức ăn thịt cá ngon lạ, Tiên nhânnối giận oán trách nhà vua. Vua nói:— Hôm qua đại Tiên vừa bảo như vậy!Tiên nhân nói: “Hôm qua ta có việc, không ănmột ngày, không có đến đây. Ai nói với các ngươi,chỉ do các ngươi coI thường ta, nên mới làm nhưvậy”, bèn khiên nhà vua trong mười hai năm phảiăn thịt người. Nói xong Tiên nhân bay về trong núi.Từ đó về sau nhà vua cứ ăn thịt người. Một hômquan coi nhà bếp quên không làm thịt người, sắpđến giờ ăn không biết tính thê nào, bèn đi ra ngoàithành kiêm thịt, thì thây một đứa con nít mập mạpbị chết năm trên mặt đât, ông bèn vội vã gánh đemvề trong nhà bếp, thêm các gia vị thật ngon làmthức ăn cho vua. Hôm â ây vua ăn rồi cảm thấy ngongập bội bình thường, liền hỏi viên quan coi nhàbếp:
– Từ trước đến nay trẫm ăn thịt, chưa có thứ
thịt nào ngon như thịt này. Đây là thịt gì?Quan coI bếp hoảng sợ, dập đầu trước nhà vua,xin vua tha tội mới dám nói ra. Vua nói:— Cứ nói thật, trẫm không hỏi tội ngươi đâu.Quan coi bếp tâu vua rằng:— Hôm trước, vì không chuẩn bị thịt may đâugặp một đứa nhỏ chết, thân mới đem về làm thứcăn dâng cho bệ hạ.Vua nói:— Thịt ấy ngon lạ khác thường. Vậy từ nay vềsau, cứ làm thứ thịt như vậy.Quan coi bếp tâu vua:— Hôm trước ngẫu nhiên gặp xác đứa nhỏ chết,mới đem về làm thịt, nay bắt trẻ con làm thịt e rằngphạm quốc pháp.Nhà vua nói:— Ngươi hãy bí mật đi bắt, giả sử có người biết,thì sau khi xử là do trẫm cả.Quan coi bếp vâng lời âm thâm bắt con nít làmthị dâng cho vua ăn, hằng ngày như vậy. Lúc đóngười dân trong thành, có người đi ngoài đườngkhóc lóc nói là mắt con, họ truyền miệng hỏi vớinhau, do đâu mà có sự việc như thế. Các quan cùngnhau bản bạc, nên thử rình xem sao. Họ bố tríngười Ở khắp nơi trong đường nhỏ, thì trông thâyquan nhà bếp của vua bắt con nít, họ rình bắt được,trói dẫn đến nhà vua, đem mọi việc lâu nay ra trìnhbạch. Vua nghe xong im lặng không đáp. Ba lầntâu vua răng:— Nay bắt dược kẻ trộm con nít, tội đã đànhrành, phải nên quyết đoán, tại sao bệ hạ im lặng?Vua bèn nói:— Đây là trầm bảo!Các đại thân lòng ôm hận luI ra, họ đi ra ngoàicùng nhau bàn bạc:
– Thì ra nhà vua là kẻ trộm bắt con nít của
chúng ta, vua ăn thịt người thì làm sao mà cai trịdân được, chúng ta nên trừ khử đi tai họa này!Tất cả đồng tâm cùng nhau tính kế. Trong vườnbên ngoài thành, có một cái hồ nước đẹp, thườngngày vua đến đó tắm gội, các quan phục binh trongvườn, đợi khi vua xuống ao tắm, phục binh nhấtthời bao vây bốn bề, bắt vua mà giết. Vua thâyquân lính tập hợp kinh sợ hỏi:— Tại sao các ngươi vây quanh bức trầm?Các quan đáp:
– Luận về đạo làm vua phải dưỡng nuôi dân,
trái lại nhà vua lại giết, người ăn thịt, dân chúng oánthán, cho nên đều muốn giết vua.Vua nói:— Trâm thật vô trạng, từ nay vỀ sau, trầm khônglàm như vậy nữa, sẽ tự cải hồi, chỉ mong các ngươitha trẫm.Các quan nói:— Trọn quyết không tha, chính vậy khiến ngàynay trời mưa tuyết đen và làm trên đầu ông sinhcon răn độc đen. Ông không cần phải van xin,không cân phải nói nhiêu lời.Khi đó vua Bác Túc nghe các quan nói xong,tự biết ắt phải chết không còn con đường thoát, liênnÓI VỚI các quan:— Dù muốn giết ta hãy cho ta thêm vài phút.Các quan đông ý đứng chờ, nhà vua tự thệnguyện: ““Thân ta lâu Tay cũng có tu hạnh lành, làmvua trị vì thiên hạ, cũng dường Tiên nhân tập hợpcác đức ấy khiên cho ngày nay ta biến thành La-sátphi hành.” Nói XOng, vua liên được bay lên hưkhông, nói với các quan:— Các ngươi hợp lực muốn cưỡng giết ta, nhờta có may mắn lớn lại có thê tự thoát. Từ nay vềsau các ngươi cứ yêu thương vợ con đi, ta sẽ lầnlượt bắt ăn.Nói xong, La-sát bay đi đến ở trong rừng núi,chờ người đi qua lại bắt ăn thịt. Nhân dân sợ hãitrồn tránh, tuy nhiên vẫn bắt ăn thịt rất nhiều người.Các La-sát khác Day theo, đô chúng dân dân nhiêu,nên việc bắt hại quân chúng càng rộng rãi. Sau nàycác La-sát ây thưa vua Bác Túc La-sát rằng:— Chúng tôi phụng sự vì vua bay theo, nguyệnxin cho chúng tôi một bữa tiệc.Bấy giờ vua Bác Túc hứa cho, nói:— Các ngươi canh bắt các ông quan đúng mộtngàn, ta sẽ đãi cho một bữa tiệc linh đình.Nói xong các La-sát chia nhau đi bắt. Chúngphong tỏa các cửa núi rừng, bắt được chín trămchín mươi chín ô ông quan, còn thiêu một người, sốchưa đủ số. Các ông quan ây suy nghĩ: “Chúng tacùng cấp, làm sao đi về được. Nêu họ bắt được Tu-đà-tô-di, thì Tu-đà-tô-di có nhiều cách có thê cứugiúp chúng ta.” Tính kế như vậy rồi bèn thưa vớivua La-sát Bác Túc:
– Nếu bệ hạ muốn làm một bữa tiệc đặc biệt
khác thường, thuân là thịt các quan, không dùngnhững người dân thường, ãy nên bắt Tu-đà-tố-di,ông ấy rât có tiếng, như vậy bữa tiệc của bệ hạ mớingon.Vua La-sát nghe nói thế, liên bay đi bắt Tu-đả-tố-di và các thê nữ. Sáng sớm, ra ngoải thành đênkhu vườn có ao nước tăm gội, trồng thấy một vịBà-la-môn đi khât thực, vua Tu-đà-tô-di nói với vịBà-la-môn:— Hãy đợi ta tắm xong, sẽ bồ thí.Vua liên đi đến khu vườn, xuông 4O TƯỚC tăm.Lúc đó vua La-sát bay, tới bắt lây, mang về trongnúi. Tu-đà-tố-di buôn râu khóc lóc. Lúc đó vua BácTúc hỏi:— Nghe nói người danh đức thù thắng đệ nhất,có chí Đại trượng phu, tại sao mà buôn râu khóclóc như trẻ con vậy?Tu-đà-tô-di tâu cùng vua La-sát rằng:— Tôi không thương thân hay tham tiếc thọmạng, nhưng từ khi sinh ra đến nay chưa từng nóidối, sáng này tôi đi ra khỏi cung thì thấy một Đạosĩ, tôi đang đi xe ở trước mà Đạo sĩ cứ theo sau tôixin ăn. Tôi hứa là sau khi tắm trở về sẽ bồ thí cho,nhưng vừa ởi ra đã bỊ đại vương bắt đem đến đây.Nghĩ lại hôm nay bị vọng ngữ mất đi sự thành tín,cho nên tôi buôn, chứ chăng tiếc gì tâm thân nàycả, mong đại vương thương xót cho tôi. về bảyngày, để bô thí cho đạo sĩ kia xong xuôi rôi sẽ trởlại đây nạp mạng.Vua Bác Túc La-sát nghe rồi nói rằng:— Nay cho ngươi được trở về, sau này phải tựđến nạp mạng chỊu chết, cho dù sau này ngươikhông trở lại ta cũng có thê tự bắt ngươi được.Nói xong thả ra. Vua Tu-đà-tô-di về đến nướcnhà. Ông đạo sĩ cũng còn chờ ở đây, VUA VUI mừnglàm lễ cúng dường Bà-la-môn. Bây giờ vị Bà-la-môn biết được nhà vua không lâu sẽ phải quay trởlại nạp mạng cho La-sát, sợ vua quyên luyên quốcø1a mà âu sâu, bèn vì nhà vua thuyêt kệ:Trời đất bao la rốt cùng kiếp sốĐêu là tro bụi Tu-di biển lớn.Ở frong suy tàn Trời, Rồng, Người, QuiNước có gì thường hai nghỉ còn mắt.Luân chuyển không cùng sinh, lão,bệnh, tử,Uu bị làm hại sự cùng nguyện tráiBệnh lỡ không ngoài dục thâm họafrọngNước nào đáng tín ba cõi đêu khổDuyên thành các thứ có vốn tự khôngThật ắt có giả thạnh rồi ất suyĐều như huyễn ảo chúng sinh ngu xuẩnĐất nước cũng vậy, ba cõi đêu khôngMượn cỡi bốn răn (tứ đại) thân thức vôhìnhCho là xe đẹp voi báu vô mìnhThần không là nhà hình không thườngchủHá có nước sao hình thần còn lìa.Bây giờ vua Tu-đà-tô-di nghe xong bài kệ này,suy nghĩ nghĩa lý sâu xa vui mừng vô cùng, liênlập thái tử, thay mình làm vua, rôi từ biệt các quan,trở về nơi đã hứa. Các quan đồng nói với vua:— Xin bệ hạ hãy ở lại, chớ có lo sợ Bác Túc!Chúng thân. suy tính kế, đã phòng bị làm một cáinhà băng săắt, để bệ hạ trong đó. Bác Túc dù cómạnh mẽ cũng không thể bắt ra được.Vua bảo các quan và thân dân răng:— Người sông trên đời thành thật uy tín làm gốc.Hư dối mà sống thà là chết mà giữ chữ tín, sôngkhông vọng ngữ lại còn nói các thứ lợi thành tín.Vua rộng vì phân biệt nói rõ các tội hư vọng.Các quan nghe thế đau buôn không nói được mộtlời nào. Vua bèn đứng dậy đi ra ngoài thành, tật cảđều tông tiễn vua. Vua phải dùng mọi cách ví dụcho các quan hiểu xong rôi lên đường mà đi. Khiây vua Bác Túc La-sát tự suy nghĩ: “Tu-đà-tô-dihôm nay phải đến”, bèn ngôi trên đỉnh núi chờ, từxa trông ngóng, thấy vua củng mỌI người tuân tựkéo đến, thấy mặt mũi vua vui vẻ mừng rỡ và nóiđúng như lời hẹn. Vua Bác Túc La-sát hỏi:— Mau đến đây, người sông trên đời không a1chẳng tiệc thọ mạng, nay người sắp chết, vì sao VUImừng gấp bội lúc bình thường? Nhà ngươi trở vềnước được lợi lành gì chăng?Tu-đà-tô-di nói:—- Tâu đại vương, ngài khoan ân cho tôi về bảyngày để bô thí, giữ được thành tín, lại được nghenói Diệu pháp, dụng tâm nghe hiểu, nên hôm naychí nguyện đã được thỏa mãn, dù có chết cũngđược, không có tiếc gì mạng sông cả.Vua Bác Túc nói:— Ngươi nghe pháp gì? Thử nói cho ta nghe cóđược không?Tu-đà-tố-di vì vua La-sát nói bài kệ ấy, lại còndùng phương tiện rộng rãi vì ông thuyết pháp,giảng rõ về tội sát sinh và quả báo ác nghiệp; lạinói về phước báo của tâm Từ bi không sát sinh.Vua Bác Túc nghe xong, đảnh lễ và thọ sự chỉ giáoây, không có tâm muốn hại nữa, bèn thả vua và cácquan lính trở về nước. Vua Tu- đà-tô- di liên thâubinh lính rồi đem vua Bác Túc về nước làm vuanhư cũ. Trước kia thê với Tiên nhân, mười hai nămđã mãn. Từ đó về sau Bác Túc không dám ăn thịtngười nữa, bèn trở về nước làm vua trị dân như lúccũ.Nói đến đây, Đức Phật nhắc lại:— Thưa đại vương, Tu-đà-tô-di thuở đó chính làtiền thân của Ta, còn vua Bác Túc nay là Ương-cừu-ma-la ngày nay. Những người trong mười hainăm theo vua Bác Túc kiêm ä ăn, nay là các ngườibị Ương-cừu-ma-la bắt giết. Những người này đờiđời thường bị Ương-cừu-ma-la giết hại. Còn Tacũng đời đời hàng phục ông ta làm thiện. Ta nhớlại trong kiếp. quá khứ lúc còn phàm phu còn biếtgiáo hóa khiến ông ta không sát sinh, huống hồngày nay Ta thành Bậc Như LaI, đây đủ đức hạnh,dứt sạch mọi việc ác, há không thể hàng phục hóađộ ông ta sao?Vua Ba-tư-nặc lại bạch Phật:— Nay những người này kiếp trước có duyên gìmà thường đời đời bị ông ta giết mãi như thê?Mong Thế Tôn nói cho con được rõ.Đức Phật nói:— Đại vương hãy lăng nghe, trong đời quá khứlâu xa, ở châu Diêm-phù-đê này có một nước lớntên Ba-la-nạI, quốc Vương nước đó tên Ba-la-ma-đạt. Đức vua có hai vị thái tử, đều có tài năng khỏemạnh, dung mạo đoan chánh đẹp để lạ thường, đứcvua rất yêu mên. Lúc đó người em tự nghĩ: “Nêunhư vua cha băng hà, người anh chắc chăn kế vị,còn ta tuổi nhỏ, không mong gì được ngôi vị ấy.Sinh ở đời nay đã không được làm vua thì sông làmgì, chi băng tìm nơi u tĩnh để cầu đạo Tiên.” Nghĩthê rồi người em đi đến tâu vua cha:— Tâu phụ vương, con rất ham thích vào núi sâucầu học đạo Tiên, xin phụ vương cho phép conđược ổi vào núi tìm thây học đạo.Vua đồng ý. Thái tử ra đi, trải qua vài năm thìvua cha băng hà, người anh kế vị, thống trị nhầndân chưa bao lầu thì người anh cũng bị bệnh rôiqua đời, chưa có con nôi dõi, lại càng không cóngười nối cơ nghiệp. Quân thần tập hợp lại bảnbạc, mà không tìm được cách nào giải quyết. Cómột ông quan nói:— Đức vua còn một thái tử, trước kia đã xin vuavào rừng núi tu tiên, nay chúng ta nên mời về đểlên ngôi.Các quan đều vui vẻ nói:—- Sự việc này rất hợp lý.Nói rồi họ dẫn binh lính vào núi tìm kiêm, gặpđược và trình bày mọi việc câu thỉnh thái tử thươngxót về lo cai trị đất nước. Thái tử đáp:— Việc này thật đáng sợ, nay ta vui trong tĩnhlặng, mãi mãi không lo buôn, còn người đời hungác, ham giết hại lẫn nhau. Nếu ta về làm vua, thấynhững việc xấu xa ây, nay ta đã được tịnh lạc,không muốn về làm vua.Các quan lại tâu:— Vua băng hà không người nỗi dõi, chỉ còn cómột mình thái tử (đại Tiên) thuộc dòng vua chúa,nhân dân đất nước một ngày không thể thiểu vuađược. Cúi mong thái tử thương xót trở về hoàngcung.Các quan chí thành khẩn thiết cầu thỉnh, ý tháitử không nỡ bèn nhận lời theo họ về hoảng thành,Thái tử từ nhỏ học theo Tiên đạo, chưa tập theoviệc đời, về trị quốc gia, dần dần gân gũi nữ sắc,càng nhiễm dâm dục, dâm dật phóng đãng, ngàyđêm ăn năm không thể tự khắc phục, bèn ra lệnhtrong nước:— Tất cả phụ nữ, trước khi đi lây chồng, phải ănnăm với trằm trước.Từ đó về sau khắp trong nước, con gái sắp vềnhà chồng, ngay cả phụ nữ đoan chánh, cũng bịnhà vua lăng nhục. Bấy Đ1Ờ có một người con gáiđang đi trên đường chỗ đông người, đứng trầntruông, mọi người đều kinh tởớm, đồng đến chêtrách cô gái:— Ngươi vì sao không xấu hồ, lại làm việc nhưvậy?Cô gái liên đáp:— Con gái đứng nơi đám con gái có gì đầu màxâu hồ. Các ngươi đứng đây không xấu hồ thì tađối với các ngươi cũng đâu có gì khác, có gì đâumà hồ thẹn!Mọi người nói:— Tại sao ngươi nói như vậy?Cô gái nói răng:— Chỉ có một mình ông vua là nam tử, phụ nữcả nước đêu bị ô ông ta làm nhục. Các ngươi nêu làphái nam đều để làm như vậy sao?Lúc đó mọi người càng hỗ thẹn cùng nói vớinhau rằng:— Như lời cô gái này thật chí lý.Họ âm thầm truyền miệng với nhau đồng tâmhợp mưu kế, muốn cùng phế vua. Khi đó, ở ngoàithành có khu vườn, có ao nước trong mát, nhà vuathường thường đến đó tắm gội, các quan mai phụclính trong, vườn, đợi vua xuông ao tăm thì xông rabao vây bắt áp bức muôn giết. Nhà vua kinh sợ nói:— Các ngươi muốn làm gì thể?Các quan nói:— Nhà vua không lo việc đất nước, lại cứ hoangdầm vô độ, phá hoại, rỗi loạn thuần phong mỹ tục,làm ô nhục nhiêu nhà người ta, a1 a1 cũng đều thấybiết, không thê nhãn nại nữa, cho nên muôn trừ khửnhà vua, đi cầu bậc hiển tài khác cai trị.Nhà vua nghe nói thê hoảng sợ nói với cácquan:— Trẫm thật có lỗi, trẫm không phụ các khanhthỉnh mới trẫm về làm vua. Trẫm xin tự sửa lỗi,không bỏ bê triều chính nữa, mong các khanh hãytha cho trầm, để trầm làm lại từ đầu.Các quan lại nói:— Cả sử hôm nay trời có mưa xuông tuyết đentrên đỉnh đâu nhà vua sinh ra con răn độc, rôt cùngcũng không buông tha, không cần phải nói nhiềulời nữa.Vua nghe tôi tự biết ắt phải chết, bèn nỗi sânhận nói với các quan răng:— Ta vốn ở núi, không tham dự việc đời, cácngươi cưỡng bức ta về đưa ta lên làm vua, từ khi talàm vua chưa từng có việc gì bị thất bại, thế màhôm nay các ngươi đồng tâm sĩ nhục ta. Nay ta đơnđộc sức yếu, không thê chồng lại các ngươi, ta thểkiếp sau sinh ra sẽ giết lại các ngươi.Tuy nhà vua thê như thế, các quan vẫn cứ giếtnhà vua.Nói đến đây Đức Phật nhắc lại:— Đại vương nên biết, vị vua Tiên nhân kiachính là Ương- -cừu-ma-la kiếp trước, còn các quanđồng tâm giêt vua nay là những người bị Ương-cừu-ma-la giết vậy. Từ đó đến nay sinh ra họ cứthường bị giết như vậy.Bấy giờ vua Ba-tu-nặc quỳ bạch Đức Phật:
– Bạch Thê Tôn, Tỳ-kheo Vô Não giết những
người này, mà hôm nay lại tu đắc đạo, vậy kiếp saucó thọ báo không?Đức Phật bảo:— Đại vương, việc làm ây ặt có báo. Hôm nayTỳy-kheo Võ Não ở trong phòng, lửa của địa ngụctừ trong lỗ chân lông vọt ra thiêu đốt đau đớn dữdội. Lúc đó Như Lai muốn cho chúng hội biết việclàm ác ắt có tội báo, liền sai một Tỳy-kheo đi đếnphòng của Vô Não đâm thủng một lỗ nhỏ xem. VỊTỳ-kheo ấy vâng lời, đi đến làm thê, thấy trongphòng Vô Não bị cháy tiêu tan cả. Tỳ-kheo ấy kinhngạc trở về bạch Phật. Đức Phật bảo vị Ty-kheo âyrẵng:— Hành báo là như thê đấy?Vua và chúng hội không ai không tin hiểu. Khiđó, Tôn giả A-nan quy bạch Phật:
– Bạch Thế Tôn, Ương-cừu-ma-la có túc duyên
øì, thân thể mạnh khỏe, như một lực sĩ, còn chạynhanh như bay, lại được gặp Phật, độ thoát sinh tử.Cúi mong Thế Tôn thương xót, vì chúng hội nóinhững việc đó.Đức Phật bảo:— Này A-nan, các ông hãy lắng nghe!Về quá khứ thời Đức Phật Ca-diếp, có một vịTỳ-kheo chấp tác công việc cho chúng Tăng. Mộthôm đi gánh gạo, giữa đường mắc mưa, không cóchỗ trú mưa, gạo và thức ăn đều bị ướt đẫm. Khiđó vị Tỳ-kheo suy nghĩ: “Vì ta sức lực yếu nên đichậm chạp phải bị mắc mưa”, liền tự lập thệ:“Nguyện đời sau tôi sinh ra có sức mạnh địch nồingàn người, thân nhẹ đi nhanh chạy như chim bay,tương lai có Phật Thích-ca Mâu-ni ra đời, khiến tôiđược gặp và được độ thoát sinh tử.”Này A-nan, vị Tỳ-kheo làm việc cho chúngTăng nay chính là Ương-cừu-ma-la. Do ở đờitrước, xuất gia trì giới, phụng sự chúng Tăng, lậpnguyện như thế, cho nên từ đó đến nay, đời đờisinh ra được thân thể mạnh khỏe, tướng mạo đoanchánh, được như ý nguyện. Lại gặp được Ta, độthoát sinh tử.Bây giờ ngài A-nan và cả chúng hội T-kheo,vua quan thần dân nghe Đức Phật nói vê nhânduyên hành báo, thảy đều cảm kích, tư duy về Tứdiệu đế, có người đắc quả Tu-đà-hoàn, Tư-đà-hàm,A-na-hàm và A-la-hán, có người gieo trồng cănlành Bích-chi-phật, có người phát tâm cầu Vôthượng chánh giác, có người trụ Bất thoái chuyên.Họ đều giữ thân, khẩu, ý tức khắc làm việc thiện,nghe Đức Phật nói xong thảy đều vui mừng phụnghành.
Phẩm 53: ĐÀN-NHỊ-KY
Tôi nghe như thế này:Một lúc nọ Đức Phật ở tại vườn Kỳ-đà Cấp côđộc, thuộc nước Xá-vệ. Bây. Ø1Ờ, trong nước có mộtvị Bả-la-môn, tên Tân- đâu-lư- đỏa-xà, có mộtngười vợ hung dữ xâu xí, hai con mắt xanh dờn vàcả thảy bảy đứa con gái, chăng có sinh được mộtcậu con trai. Nhà nghèo khô, các cô gái tánh tìnhcũng hung đữ, thường hay mắng chửi chồng, khicác cô cần øì mà chồng chưa KỊP nhu câu thì nỗisân khóc lóc, chồng của bảy cô gái đều tập hợpsống chung một nhà lo lắng sợ mất lòng các cô vợây. Ruộng có lúa chín chưa kịp cắt, vị Bà-la-mônmượn trâu người khác đem vẻ, định làm lúa; lại giữtrâu không cân thận, đứt dây chạy mất. Bấy giờ vịBà-la-môn ngôi một mình suy nghĩ: “Minh kiếptrước làm tội gì mà chịu cảnh chua chát, độc hạiđến như vậy! Trong nhà thì bị ác phụ chửi măng,Dảy đứa con gái cùng bảy thăng rễ không đảm đangnồi công việc, lại còn làm mắt trâu người khác, trờiđất bao la biết đâu mà tìm kiêm.” Tâm ông lo lắngthân thê tiêu tụy, buôn rầu áo não, bèn đi tìm, đimãi đến khu rừng gặp Đức Như Lai đang ngồi dướisốc cây, tĩnh nhiên an lạc. Khi đó vị Bà-la-mônchống gậy đứng ngăm nhìn Thê Tôn thật lâu, bènkhởi niệm rẵng: “Sa-môn Cù-đàm hiện nay an lạcnhất, không bị người đàn bà nào chửi măng cãi cỌ,không bị các con gái làm buôn rầu và không bị mâythắng rễ nghẻo làm phiên khô. Lại không có lo lắngruộng vườn, không có việc mượn trâu lo bị mất...” Đức Phật biết tâm của vị Bà-la-môn, bèn nói:— Theo ông nghĩ, như Ta ngày nay vên tĩnhkhông có các thứ phiên não, không có ác phụ chửimăng, không có Dảy đứa con gái làm phiên nãomình, cũng không có bảy thăng rê tập hợp về nhàmình, lại cũng không lo râu về ruộng lúa, khôngphải mượn trâu người khác để mất phải chịu lobuôn.Đức Phật lại bảo ông ta:— Ông có muôn xuất gia không?Ông liên bạch Phật:— Như con hiện nay xem nhà cửa như là nhàmô, các phụ nữ như là oán tặc. Thê Tôn từ bithương xót cho con xuất gia, con rất mãn nguyện.Đức Phật liên bảo:— Thiện lai Tỳ-kheolRâu tóc ông ta tự rụng, áo trên thần đang mặcbiến thành y ca-sa. Đức Phật thuyết pháp cho ông,ngay đó ông được dứt sạch các trần câu thành A-la-hán.Ngài A-nan nghe việc đó, khen ngợi:— Lành thay! Đức Như Lai khéo dẫn dắt hóa độ,thật khó nghĩ bàn. VỊ Bà-la-môn này kiếp trướcøieo trồng phúc báo gì mà nay lìa được các hoạnnạn, được các lợi lành, cũng như chiếc thảm sạchdễ nhuộm màu sắc.Đức Phật bảo:
– Này A-nan, vị Bà-la-môn nảy, chăng những
ngày hôm nay nhờ ân đức của Ta xa lìa khổ nãođược an lạc, mà ở thời quá khứ cũng được nhờ ânTa tránh khỏi các khổ ách, được an lạc.Ngài A-nan bạch Phật:
– Bạch Thế Tôn, trong thời quá khứ, ông ta
được cứu khỏi khô nạn như thế nào? Xin Thế Tônnói cho con được biết?Đức Phật bảo:
– Này A-nan, hãy lắng nghe và khéo suy nghĩ,
Ta sẽ vì ông mà nói rõ ràng.
A-nan tôi liền bạch Phật:
– Dạ vâng, con đang lắng nghe.
Đức Phật bảo:
– Này A-nan, về thời quá khứ cách đây vô số
kiếp a- tăng-kỳ, có một đại quốc vương tên là A-
ba-la-đề-mục-già (Tần dịch là Đoan Chánh), dùng
đạo trị vì dân chúng không để oan uống một a1. Lúc
đó, trong nước có một vị Bà-la-môn tên Đàn-nh†-
kỳ, nhà nghèo cơm không đủ ăn, thiếu thôn vô
cùng không thê tự lo nỗi. Một hôm mượn trâu
người khác để cày ruộng, cày XOng, dẫn trâu trả cho
chủ dẫn trâu đến công nhà, quên mất không nói với
chủ tiêng nảo lại quay về nhà. Người chủ trâu tuy
thây tưởng là mượn dùng trâu chưa xong, cho nên
không buộc trâu lại. Hai bên tưởng lầm, con trâu
không buộc nọc, bỏ đi mất. Sau này chủ trâu hỏi,
người kia nói là trả trâu rôi, hai bên bèn tranh cãi
nhau. Bấy giờ chủ trâu dẫn Đàn-nhị-kỳ đi đến chỗ
nhà vua xử vê việc cho mượn trâu. Vừa ra ngoài
đường thì bỗng gặp người chăn ngựa của nhà vua,
có một con ngựa phóng chạy, người chăn ngựa hô
to, nhờ ngăn chận con ngựa lại. Lúc đó Đàn-nh†-
kỳ cúi xuống lượm viên đá ném con ngựa, trúng
phải chân bị gãy. Người chăn ngựa lại bắt và dẫn
đến nhà vua. Họ đi đến một dòng sông không biết
chỗ đề đi qua, bỗng gặp một thợ mộc, miệng ngậm
chiếc búa, vén áo muốn lội qua. Lúc đó Đàn-nh†-
kỳ hỏi người ấy răng:
— Chỗ nào có thê lội qua?
Người đó đáp:
— Chỗ này.
Miệng người thợ mộc vừa hả ra nói thì chiếc
búa rơi chìm ¡xuông dòng sông, tìm mò mãi không
được, bèn bắt ô ông cùng dẫn đến nhà vua. Lúc ấy
Đàn-nh]- -kỳ bị các chủ nợ giục bức, lại thêm bị đói
khát bèn tâp vào quán rượu bên đường, xIn Ít rượu
trăng, bước lên g1ường ngôi uỗng, vô ý ngôi ngay
bụng đứa bẻ đang năm ngủ, đẻ bẹp đứa nhỏ khiến
vỡ bụng chết mất. Lúc đó người mẹ đứa nhỏ lại bắt
ông, cho răng: “Ông là người vô đạo, giết chết con
tôi oan uông”, cùng giữ ông dẫn đến cung vua. Đi
đến gân một bức tường, trong lòng tự suy nghĩ: “Ta
thật bất hạnh, họa đầu tự nhiên đến, nếu đến chỗ
nhà vua, có lẽ họ giết ta, nay nêu ta bỏ chạy trồn,
thì may ra được thoát.” Nghĩ vậy rôi, ông bèn leo
qua tường chạy trốn, dưới chân tường bên kia có
một người thợ dệt, ông nhảy xuông trúng phải làm
ông thợ dệt chết ngay. Bảy giờ đứa con trai người
thợ dệt chạy lại bất ông, cùng mây người kia dẫn
ông đến nhà vua. Lại tiếp tục lên đường đi tới
trước, dọc đường bỗng gặp một con chim trĩ đang
ở trên ngọn cây, từ xa hỏi ông:
— Ông Đàn-nhị-kỳ hôm nay đi đâu đó?
Ông liền ngước lên trên ngọn cây trả lời với
chìm trĩ. Chim trĩ lại nói:
– Nêu ông đến đó vì tôi mà tâu nhả vua rắng:
“Tôi ở trên cây khác tiếng kêu nghe không vuI, nêu
ở cây này thì kêu tiếng nghe mới hay, là tại vì sao
thê?” Nếu ông gặp nhà vua hãy vì tôi hỏi như thê
giùm nhé!
ĐI một lát lại gặp một con rắn độc nó hỏi:
– Ông Đàn-nhị-kỳ hôm nay ông muốn đi đâu
thế?Ông liên đem mọi việc xảy ra trình bày cho rắnđộc nghe hết, con rắn lại nói:
– Ông đến chỗ vua hãy vì tôi mà tâu vua rằng:
“Tôi thường sáng sớm khi vừa ra khỏi hang thì thânthể tôi mêm nhữn, mà không có thứ bệnh gì cả. Đếnchiêu tôi khi trở về hang thì thân thê thô xấu đauđớn, chướng ngại khó chui vào. Hỏi vua là tại làmsao thế?Khi đó Đàn-nhị-kỳ cũng nhận lời con rắn dặn.Đi một đỗi lại gặp một người đàn bà, hỏi rằng:— Ông đi đâu thê?Ông lại đem mọi việc xảy ra trình bày. Ngườiđàn bà nói:— Ông có đến chỗ vua, hãy vì tôi mà tâu rằng:Không biết tại sao tôi đến ở nhà chông thì nhớ nhàcha mẹ mình; ở nhà cha mẹ mình thì cứ nhớ nhàchồng?Ông cũng nhận lời dặn. Bấy giờ các chủ cùngvây bắt ông lại, đem đến trước nhà vua. Lúc đó chủtrầu ra trước tâu vua:— Tâu bệ hạ, người này mượn trâu của conkhông chu trả trâu lại.Nhà vua hỏi:— Tại sao không trả trâu?Đàn-nhỊ-kỳ thưa:— Con thật là nghèo khốn, có lúa đang chín ởruộng, ông ta có ý tôt đem trâu cho con mượn. Condùng trâu xong đem trả lại, ông chủ cũng thấy trảtrâu, nhưng con không nói là con trâu đang ở trướccông ông ây. Con đi về nhà một mình. Không biếtcon trâu kia vì sao mà mắt.Vua nói với chủ trâu:— Hai người nhà ngươi đều không đúng cả. DoĐàn-nhị-kỳ đem trả mà không nói tội đáng cắt lưỡi,CÒn ngươi thây trâu mà không buộc giữ lại, tộiđáng móc mắt.Chủ trâu thưa:— Con xIn bỏ con trâu, không muốn bị móc mắtvà cắt lưỡi anh kia.Nhà vua liên cho được hòa giải. Người giữngựa ra tâu răng:— Tâu bệ hạ, anh này vô đạo làm gãy chân ngựacủa tÔI.Vua bèn hỏi Đàn-nhỊ-kỳ:=x Người ta nuôi ngựa của nhà vua, tại sao ngươiđánh gãy cắng con ngựa của y thế?Đàn-nh]-kỳ tâu:— Người chủ trâu dẫn con đi ngoài đường, bỗngđầu anh này hô to: Ngăn chận ngựa giùm tôi. Vìcon sợ ngựa chạy mất, nên lây hòn đá ném, trúnglỡ phải chân ngựa bị gãy, sự việc là như vậy.Vua nói Với người g1ữ ngựa:— Do ngươi la to, vậy hãy cắt lưỡi ngươi, còndo người này ném ngựa, vậy hãy chặt tay.Người giữ ngựa tâu vua:
– Để con tự lo lắng cho ngựa, xin chớ hành
hình.Hai người cùng hòa giải sự việc. Người thợmộc đi ra tâu:— Tâu bệ hạ, đàn-nh1-kỳ làm mất chiếc búa củacon.Nhà vua hỏi răng:— Ngươi làm gì mà đánh mất chiếc búa của anhta?Đàn-nhỊ-kỳ quy thưa:— Tâu bệ hạ, lúc con định qua sông, hỏi anh tachỗ khúc sông nào có thể qua, anh ta đáp lời, nênmiệng ngậm chiếc búa phải bị rớt xuống sông, tìmmãi không được, sự thật là thế đây.Vua nói với thợ mộc:— Do ngươi hả miệng ra nói mà rớt búa, đángtội cắt lưỡi, theo phép gánh của cải, đúng lễ phảidùng băng tay, còn ngươi miệng ngậm mà khiếnphải rơi xuống nước, nay phải đập gãy hai răngtrước của ngươi.Thợ mộc nghe xong, tâu đức vua rằng:— Con thà bỏ chiếc búa, xin chớ hành phạt con.Hai người cùng hòa giải. Bấy giờ bà bán rượulại tâu. Nhà vua nói:— Đàn-nhị-kỳ, tại sao ngươi giết oan uông conbà ta?Ông quỳ bạch:— Tâu bệ hạ, do mấy người này áp bức con,khiến con đói khát, đến xin bà này ít rượu, lỡ leolên giường, vô ý đè bẹp con bà đang năm, uốngrượu vừa xong thì con bà ta tắt thở, chắng phải concô ý, cúi mong đại vương minh xét tha thứ.Vua bảo bà chủ quản:— Quán rượu của bà, khách tới lui đông đảo, tạivì sao đặt con năm ngủ nơi khách thường ngôi, lạiđắp kín đứa nhỏ khiên người ta không thây. Nayhai người nhà ngươi đều có tội cả. Con bà đã chêtdo Đàn-nhỊ-kỳ cùng bà ra cả. Bây giờ Đàn-nh]-kỳlàm rễ nhà bà, khiến có được đứa con mới thả choTa VỀ.Khi ấy bà bèn khâu đầu nói:— Con tôi đã chết rồi, con không dùng thứ Bà-la-môn đói khát này làm chông đâu.Lúc đó hai người được hòa giải. Khi ấy conngười thợ dệt ra trước tâu rằng:
– Tâu bệ hạ, người này cuồng bạo, nhảy giết
chết cha con.Nhà vua hỏi:— Tại sao ngươi vô cớ giết oan uỗng cha củaanh ta?Đàn-nhỊ-kỳ thưa:— Tâu bệ hạ, các người có oan trái này bức báchcon, con rất hoảng sợ, định vượt qua tường chạytrồn, bỗng nhảy rớt trên mình ông giả, thật là việcchăng phải con muốn thế.Vua nói VỚI người con rằng:— Cả hai đêu không đúng, cha ngươi đã chết,vậy ngươi hãy bắt Đàn-nhị-kỳ làm cha nhà ngươi.Người con thưa:— Cha con đã chết rôi, con trọn không dùng vịBà-la-môn này làm cha đâu.Như vậy hai bên nhà vua cho hòa giải. Bấy giờbản thân Đàn-nhỊ-kỳ đã xong việc, vui mừng vôcùng, thấy ở trước nhà vua có hai người mẹ đangtranh giảnh một đứa con, đến trước nhà vua cùngtâu. Bây giờ nhà vua dùng quyên trí, lập kế nói vớihai bà mẹ đó rằng:— Hôm nay có một đứa trẻ, hai bà đều tranhgiành. Trẫm bảo hai người mỗi người nắm một tayđứa nhỏ, ai kéo được thì đứa nhỏ này là con.Lúc đó bà không phải mẹ đứa bé dùng hết sứcnăm kéo đứa nhỏ về phía mình, không sợ nóthương tôn chút nào cả, còn người mẹ sinh đứa nhỏra vì lòng thương sâu nặng, thương yêu con, khôngnỡ năm kéo. Vua quan sát người nào thật giả, bènnói rằng:— Bà dùng sức kéo đứa bé về mình, thật sựkhông phải con của bà, chỉ là mưu kế bắt con ngườikhác thôi, nay đôi trước mặt vua, phải nói sự thậtđi.Bà ây bèn dập đầu trước nhà vua tạ tội:— Con thật hư dỗi, không phải mẹ đứa trẻ. Đạivương là bậc Thánh hiền thông minh, xin tha thứtội cho con. Đứa bé này xin trả lại cho mẹ của nó.Mọi người đều được vua thả cho về. Lại có haingười khác cùng tranh một tắm lụa cùng đến trướcvua phân xử. Nhà vua lại dùng trí như trên đã xử.Khi đó Đàn-nhị-kỳ bèn tâu vua rắng:— Tâu bệ hạ, những người oan trái này khi dẫncon đến đây, dọc đường đi có gặp một con răn độc,nhờ con tâu vua: “Không biết vì sao khi ra khỏihang, thân thể mềm nhữn dễ dàng bò ra, nhưng khitrở vào hang thì đau đớn khó khăn, nó không tựbiết duyên cớ gì?”Nhà vua nói:— Việc đó dĩ nhiên! Khi nó ra khỏi hang, khôngCÓ mỌI VIỆC phiên não, tâm tình nhu hòa, thần cũngnhư vậy, khi nó ở ngoài thì thú chim quấy rỗi, lòngnó sân hận, thân bèn thô xấu to ra, nên khi vàohang, chướng ngại khó hơn lúc ra. Ngươi có thểnói với nó: “Nêu ngươi ở ngoài hang giữ lòngkhông sân hận thì sẽ được vào như lúc ra khôngkhác, không có chướng ngại khó khăn øì cả.”Đàn-nhJ-kỳ lại tâu vua:— Tâu bệ hạ, dọc đường con gặp một phụ nữnhờ con thưa vua răng: “Khi cô ở nhà chông thì lạinhớ nhà mẹ cha, nếu lúc ở nhà mẹ cha lại nhớ nhàbên chông, không biết duyên cớ gì.”Vua lại nói:— Ngươi hãy nói với cô ta rằng: “Do cô ta cótâm tà, ở nhà cha mẹ mình lại càng nuôi dưỡngchông, còn cô ở nhà chông lại nhớ nhà bên mìnhvì có chút chán ghét, còn có ý niệm làm dâu, chonên mới có tâm nhớ như thế.”Ngươi có thể nói với cô ta răng:— Cô hãy giữ tâm bỏ tà theo chánh thì không cótâm trạng đó nữa.”Đàn-nhị-kỳ lại tâu vua răng:— Tâu bệ hạ, bên đường có một con chim trĩ ởtrên ngọn cây nhờ hỏi vua: “Nó ở trên ngọn câynày thì hót nghe âm thanh hòa nhã rất hay, nókhông hiểu vì sao mà có việc như vậy?”Vua bảo Đàn-nh]-kỳ:— Sở dĩ như vậy là ở dưới gốc cây nó hát haycó cái búa vàng, còn gốc cây khác không có cái búavàng nên nó đậu hót nghe không hay.Vua bảo:= Đàn-nhỊ-kỳ, ngươi có nhiêu tội lỗi nay đã giảiquyết XONØ, trầm thả nØươi ra về.Chàng ta nói:— Nhà con ngho khô vô cùng, vậy cái búa vàngở dưới gốc cây nên là của con, con sẽ lây nó dùng.Vua nói:— Ngươi có thê đào lấy.Vâng lời vua dạy, chàng ta đào lây búa vàng,đem về mua bán tạo cơ nghiệp ruộng vườn, mọithứ cân dùng đều mua sắm không thiêu gì cả trởthành người giàu có, khoái lạc suôt đời.Nói đến đây, Đức Phật bảo:— Này A-nan, vị vua lúc bấy giờ là A-bà-la-đê-mục-khư, há phải người nào khác, chính là tiênthân của Ta. VỊ Bà-la-môn Đàn-nhỊ-kỳ nay chínhlà Tân-đâu-lư-đỏa-xà. Khi xưa Ta miễn tội cho họ,bồ thí trân bảo, khiến ông ta được khoái lạc. NayTa thành Phật lại cứu ông khỏi khô, ban cho tài bảoPháp tạng.Khi đó ngài A-nan và tứ chúng nghe Đức Phậtnói xong vui mừng phụng hành.
Nguồn bản dịch: Linh Sơn Pháp Bảo Đại Tạng Kinh (Internet Archive OCR)Giấy phép: Linh Sơn Pháp Bảo Đại Tạng Kinh (Việt dịch) · OCR Internet Archive · nguồn: archive.org · EN quarantined on 2026-07-06: previous bodyEn was short INTI-AI quote-widget noise, not a source English body. · EN: AI translation from Vietnamese source, awaiting source English🪷 Hỏi Inti Sage về kinh này →
Bản dịch thuộc dịch giả/nguồn ghi ở trên. Phần tuyển tập, trình bày song ngữ và các bản dịch bằng AI do Inti biên soạn: © Inti Foundation. Vui lòng ghi nguồn khi trích dẫn; không sao chép hàng loạt hay dùng cho mục đích thương mại khi chưa được phép.