Mpt Sk 62Na jihvāsphoṭakaṁ paribhokṣyāma

Diễn Giải Kinh Na jihvāsphoṭakaṁ paribhokṣyāma

Bối cảnh

Phần này thuộc Luật Tạng (Vinaya Piṭaka) của Pāli Tạng, nơi ghi chép chi tiết những quy tắc tu hành và những tình huống thực tế mà Đức Phật và các vị tỳ khưu, tỳ khưu ni đã đối diện trong quá trình sinh hoạt chung. Luật Tạng không chỉ là những điều cấm kỵ máy móc, mà là những hướng dẫn có căn cứ từ các sự kiện cụ thể, được nêu ra để bảo vệ hòa hợp trong Tăng đoàn (sangha) và nuôi dưỡng tâm linh.

Phương ngữ "Na jihvāsphoṭakaṁ paribhokṣyāma" mang ý nghĩa về việc không nên ăn những thứ gây hại cho lưỡi hoặc những thực phẩm quá cay nồng, quá kích thích. Đây là những quy định liên quan đến đạo đức ăn uống và chế độ ăn uống đúng pháp của các vị xuất gia.

Nội dung chính

Trong bối cảnh tu hành Phật giáo, việc chọn lựa thực phẩm không phải là vấn đề riêng rẽ về thích ứng cá nhân, mà là một biểu hiện của tâm niệm (sati) và tỉnh thức. Kinh này nhắc nhở các vị tu hành rằng lưỡi vị là một trong sáu giác quan có khả năng dẫn dắt tâm về những cảm thụ và thèm muốn không cần thiết.

Lưỡi (jihvā) trong Phật học được xem là một trong các "cánh cửa" mà những tham muốn có thể xâm nhập. Khi ta ăn những thức ăn quá kích thích—quá cay, quá béo, quá đặc—tâm dễ bị lôi kéo vào sự thỏa dục và khó duy trì định (samādhi). Điều này trái với nguyên tắc trung đạo (majjhimā paṭipadā) mà Đức Phật đã dạy: tránh xa hai cực đoan của khoái lạc thái quá và khổ hành gay gắt.

Kinh Pāli thường nhấn mạnh rằng việc ăn uống của người xuất gia nên có ý thức: "Aniccatā saññino janassa kimūparāgo" (Đối với người có tư duy về vô thường, tham luyến lớn lao sẽ ra sao?). Các vị tỳ khưu được khuyến khích ăn để duy trì sức khỏe thân thể nhằm tu tập, chứ không phải để tìm kiếm sự thích thú. Do đó, những thứ gây kích ứng cơ quan vị giác quá mức là những chướng ngại trong đường tu hành.