Ja 130Kosiya Jātaka

– Chuyện Tiền Thân Đức Phật

– Quyển 1 Ekanipāta

130. Kosiya Jātaka

PTS vp Pali 463 "Thầy có thể bệnh hoặc ăn làm việc."—Câu chuyện này được Bậc Đạo Sư kể lại trong khi Ngài đang ở Jetavana, về một người phụ nữ ở Sāvatthī. Người ta kể rằng bà ta là người vợ tệ bạc của một vị Bà-la-môn thiện lành và đức hạnh, là cư sĩ tại gia. Các đêm bà ta dành để đi la cà; trong khi ban ngày bà không làm một chút việc nào, mà giả vờ bệnh và nằm rên rỉ trên giường.

"Em có chuyện gì vậy?" người chồng hỏi.

"Chứng phong thấp hành hạ em."

"Anh có thể mang gì về cho em không?"

"Đồ ngọt, đồ mặn, thức ăn bổ dưỡng, cháo gạo, cơm nấu, dầu ăn và những thứ tương tự."

Người chồng vâng lời làm theo ý vợ và làm lụng vất vả như nô lệ vì bà ta. Trong khi đó bà ta nằm trên giường khi chồng ở nhà; nhưng vừa thấy cánh cửa đóng lại sau lưng chồng, bà ta liền vào vòng tay của những kẻ tình nhân.

"Vợ ta thật không có vẻ khỏi bệnh chứng phong thấp," vị Bà-la-môn cuối cùng nghĩ, và đến gặp Bậc Đạo Sư tại Jetavana với các phẩm vật cúng dường như hương thơm, hoa và những thứ tương tự. Sau khi đảnh lễ, ông đứng trước Đấng Thế Tôn, Ngài hỏi tại sao ông đã vắng mặt lâu thế.

"Bạch Thế Tôn," vị Bà-la-môn nói, "Người ta nói vợ con bị chứng phong thấp hành hạ, và con làm lụng để cung cấp cho bà ta mọi thức sơn hào hải vị người ta có thể nghĩ ra. Và nay bà ta thì mập ra, nước da trông sáng sủa, nhưng chứng phong thấp vẫn phiền não như cũ. Chính vì phải hầu hạ vợ mà con không có thời gian đến đây, bạch Thế Tôn."

Bậc Đạo Sư, biết rõ sự gian dối của người vợ, nói: "À! Này Bà-la-môn, những bậc hiền trí thiện lành thuở xưa đã chỉ dạy ông cách chữa bệnh cho người đàn bà mắc bệnh như vợ ông với chứng bệnh cứng đầu như vậy. Nhưng sự tái sinh đã làm xáo trộn ký ức của ông khiến ông quên mất." Nói như vậy, Ngài kể câu chuyện sau về quá khứ.

Một thuở nọ khi Brahmadatta đang trị vì ở Benares, Bồ-tát (Bodhisatta) được sinh vào một gia đình Bà-la-môn rất danh giá. Sau khi hoàn tất việc học tập ở Takkasila, ngài trở thành một thầy giáo nổi tiếng khắp thế gian ở Benares. PTS vp En 285 Các thanh niên quý tộc và Bà-la-môn từ khắp các gia đình vương công và giàu có đến học với ngài.

Nay có một vị Bà-la-môn nông thôn đã học ba bộ Veda và mười tám môn Khoa học từ Bồ-tát, và người này lưu lại ở Benares để trông coi gia sản của mình, đến gặp Bồ-tát hai ba lần mỗi ngày để nghe giảng pháp. PTS vp Pali 464 Và người Bà-la-môn này có một người vợ xấu xa, tàn ác. Mọi chuyện diễn ra như đã kể trên.

Khi người Bà-la-môn giải thích lý do tại sao ông không thể đến nghe thầy giảng pháp, Bồ-tát, biết rằng vợ người Bà-la-môn chỉ giả vờ bệnh, nghĩ thầm: "Ta sẽ nói với ông ta loại thuốc nào sẽ chữa bệnh con người đó." Vì thế ngài nói với người Bà-la-môn: "Đừng đem thức ăn ngon cho bà ta nữa, con ơi, mà hãy gom nước đái bò, ngâm năm loại trái cây vào đó, v.v., và để ngâm trong một nồi đồng mới cho đến khi tất cả có mùi kim loại.

Rồi hãy lấy một sợi dây hoặc sợi thừng hay cây gậy và đến gặp vợ con, và nói thẳng với bà ta rằng bà ta hoặc phải nuốt thuốc an toàn mà con mang đến, hoặc phải đi làm kiếm ăn. (Và ở đây con sẽ đọc những câu kệ mà ta sẽ nói cho con.) Nếu bà ta từ chối thuốc, thì hãy đe dọa sẽ cho bà ta nếm mùi dây hay gậy, và lôi bà ta đi một chặp bằng tóc trong khi con thoi tay đánh vào người. Con sẽ thấy rằng chỉ mới nghe đe dọa là bà ta đã đứng dậy đi làm việc rồi."

Vì vậy người Bà-la-môn ra đi và mang đến cho vợ một thứ đã được pha chế theo hướng dẫn của Bồ-tát.

"Ai kê thuốc này vậy?" bà ta hỏi.

"Thầy ta," người chồng nói.

"Đem đi, ta không uống đâu."

"Ồ thế bà không chịu uống hả?" người Bà-la-môn trẻ nói, cầm lấy đầu sợi dây; "thì bà hoặc là phải nuốt thuốc an toàn đó xuống hoặc phải đi làm để kiếm miếng ăn thật thà." Nói xong ông đọc câu kệ này—

Thầy có thể bệnh hoặc ăn làm việc; bà chọn điều nào?
Vì bà không thể làm cả hai, Kosiya của ta ơi.

PTS vp Pali 465 Sợ hãi trước điều này, người phụ nữ Kosiya nhận ra ngay từ khi thầy can thiệp rằng điều không thể là đánh lừa ông ta, và đứng dậy đi làm việc của mình. Và ý thức rằng vị thầy biết rõ sự gian dối của bà đã khiến bà hối cải, và trở nên thiện lành như trước đây bà từng xấu xa.

(Câu chuyện kết thúc như vậy, và vợ của người Bà-la-môn, cảm thấy rằng vị Phật Toàn Giác biết bà là ai, đâm ra kính sợ Ngài đến mức không phạm tội nữa.)

Kết thúc bài học, Bậc Đạo Sư nhận dạng Tiền Thân bằng cách nói: "Người chồng và người vợ của ngày hôm nay là người chồng và người vợ trong câu chuyện, và Ta chính là vị thầy."

Jātaka, hay Chuyện Tiền Thân Đức Phật, biên tập bởi E.B. Cowell, xuất bản bởi The Cambridge University Press.

– Quyển 1, dịch bởi Robert Chalmers, 1895.

– Quyển 2, dịch bởi W.H.D. Rouse, 1895.

– Quyển 3, dịch bởi H.T. Francis và R.A. Neil, 1897.

– Quyển 4, dịch bởi W.H.D. Rouse, 1901.

– Quyển 5, dịch bởi H.T. Francis, 1905.

– Quyển 6, dịch bởi E.B. Cowell và W.H.D. Rouse, 1907.

Những bản dịch này thuộc phạm vi công cộng. Bạn được tự do làm bất cứ điều gì với chúng.

Được quét, hiệu đính và định dạng tại sacred-texts.com, tháng 1 năm 2006 – tháng 2 năm 2010, bởi John Bruno Hare và những người khác. Cảm ơn Kho Lưu Trữ Sacred Texts đã cung cấp những văn bản này dưới dạng kỹ thuật số.

Chuẩn bị cho SuttaCentral bởi Tỳ-khưu Sujato.