Xct Mu Bi Sk 70Chê trách

Kinh Ujjhānasaññī: Những Ai Thích Tìm Lỗi

Bối cảnh

Kinh Ujjhānasaññī thuộc Luật Tạng (Vinaya Piṭaka) của Phật giáo Nguyên Thủy, một bộ phận then chốt trong Tam Tạng. Bộ Luật được xây dựng trên những quy tắc tu tập mà Đức Phật đã lập ra cho Tăng già, nhằm giúp các tỳ khưu duy trì kỷ luật, hòa hợp và phát triển tinh thần tu tập. Kinh này cụ thể xử lý vấn đề tâm lý và đạo đức quan trọng: khuynh hướng tìm kiếm và phát biểu lỗi lầm của người khác.

Từ "Ujjhāna" ( julius-thán) có nghĩa là "chỉ trích, bất bình" còn "Saññī" (shan-nee) chỉ "những ai có tâm hướng, thói quen." Vì vậy, kinh mô tả một hạng Tăng sĩ có tính chất thích bộc lộ, phê bình những sai lầm của đồng hương tu sĩ. Đây là một vấn đề tinh tế, vì lẫn lộn giữa sâu sắc nhận biết lỗi (phục vụ sự giác ngộ chung) với thói xấu tìm lỗi người khác (xuất phát từ kiêu mạn, ganh đua hay vô minh).

Nội dung chính

Kinh Ujjhānasaññī chỉ ra rằng trong cộng đồng Tăng già, có những vị tu sĩ lâu dài duy trì thói quen tinh tinh chỉ trích bạn hành. Họ luôn tìm kiếm những khuyết điểm trong hành động, lời nói, suy nghĩ của người khác, rồi công khai bộc lộ. Thoạt nhìn, hành động này có thể dường như là sự ghi chép sai lạc hoặc thiếu kiểm soát, nhưng bản chất sâu xa liên quan đến việc vi phạm tinh thần Sangha Sāmaggi (sự hòa hợp của chúng).

Đức Phật nhấn mạnh rằng tìm lỗi người khác với mục đích chỉ trích công khai không phải là hành động phục vụ giáo pháp. Thay vào đó, nó phát sinh từ những động cơ khiếp sợ không sạch: ganh đua (issariya), kiêu mạn (mada), hoặc những tham vọng tăng thêm danh vọng. Kinh không phủ nhận rằng việc nhận biết sai lầm có thể hữu ích, nhưng bối cảnh và động cơ là then chốt.

Khi một tỳ khưu hoặc tỳ khưu ni có thói quen tìm lỗi người khác, đó là dấu hiệu cho thấy tâm họ vẫn còn bị ràng buộc bởi tính tự cho mình đúng (sammādiṭṭhi của chính mình bị méo mó).