Lzh Mg Bi Vb Sk 17Mắt Nhìn Xuống

Kinh Okkhittacakkhu (Mắt Nhìn Xuống)

Bối cảnh

Kinh Okkhittacakkhu nằm trong phần Vinaya Mahāvagga của Luật Tạng, một bộ phận quan trọng trong Tạng Pāli. Đây là những quy định về kỷ luật (Vinaya) dành cho Tăng Ni (Bhikkhunī — các nữ thánh tử) trong Giáo Hội Phật Pháp thời Phật Thích Ca còn tại thế. Kinh có xuất xứ từ các buổi họp Tứ Tăng (cộng đồng gồm Tỳ Khưu, Tỳ Khưu Ni, Ưu Bà, Ưu Bà Tắc) để lập định các quy tắc ứng xử, nhằm bảo vệ Giáo Hội và duy trì thanh tịnh đạo đức.

Nội dung kinh xoay quanh câu chuyện trong những ngày sơ kỳ của Tăng Ni. Lúc bấy giờ, một số nữ thánh tử chưa giữ gìn các tiêu chuẩn vừa đủ về thân thể, nhất là trong cách cử chỉ liên quan đến mắt mũi. Đặc biệt, một số người không khống chế tầm nhìn của mình, để mắt nhìn loạn xạ, hay nhìn quanh quẩn, chứng tỏ tâm thức chưa định tĩnh. Điều này gây ra những hiểu lầm, làm mất lòng tin của cộng đồng Phật giáo. Phật đã nhân dịp này để đề định một quy tắc rõ ràng về khống chế các giác quan, đặc biệt là mắt.

Nội dung chính

Kinh định rõ: những nữ thánh tử nên để mắt nhìn xuống (okkhittacakkhu), tức là khống chế tầm nhìn trong phạm vi tất cả những điều phía trước, từ cơ thể đến một khoảng cách vừa đủ để đi đứng không va chạm. Đây không phải một lệnh cấm tuyệt đối nhìn lên, mà là một hướng dẫn thiền định đạo đức về cách sử dụng giác quan.

Mục đích cụ thể là tránh ba vấn đề: thứ nhất, tránh những suy nghĩ phiêu lạc (yathāruci vitaka) khi mắt dễ bị kích thích bởi cảnh sắc (rūpa) đẹp lẫn xấu. Thứ hai, giữ gìn hình ảnh thanh tịnh của nữ thánh tử trước mắt cộng đồng. Thứ ba, rèn luyện thiền định (samādhi) bằng cách ít nhất là khống chế một trong những "cửa" chính của tâm — cửa mắt (cakkhu-indriya).