Pe 5V. 16 Phương Thức Truyền Đạt trong Cách Xử Lý Riêng (Hāravibhaṅga)
Tên Pāli / Sanskrit:Hāravibhaṅgapañcamabhūmi
– Chỉ Nam Tam Tạng (The Piṭaka-Disclosure)
V. 16 Phương Thức Truyền Đạt trong Cách Xử Lý Riêng
PTS vp En 105 PTS vp Pli 81 277. Ở đây, Cách Xử Lý Riêng của các Phương Thức Truyền Đạt là gì?
Nơi mười sáu Phương Thức Truyền Đạt [một Thông Điệp] được xử lý riêng biệt theo câu chữ, ở đó khởi đầu là Phương Thức Truyền Đạt Một Lời Giảng Dạy.
I. Kinh Văn Chín Phần trong Phương Thức Truyền Đạt Một Lời Giảng Dạy
278. Đây là một bài kệ cho điều đó:
Cái gì được giảng dạy? Thiện? Bất thiện?
Tất cả các Thánh Đế, hay chỉ một phần của các Thánh Đế? —
Truy vấn như vậy vào một Kinh Văn,
Chính Phương Thức này Truyền Đạt Một Lời Giảng Dạy.
279. Như [đã trình bày] trong sự trình bày về Thánh Đế, có bốn Thánh Đế chia sẻ và không chia sẻ. Đây là mười tám thuật ngữ.
280. Về Khổ, tóm lại có bảy thuật ngữ với (3) khổ về thân và (4) khổ về tâm, (1) sự kết hợp với điều đáng ghét, (2) sự chia lìa khỏi điều yêu thích, và ba đặc tính của pháp hữu vi.
281. Ở đây, ba đặc tính của pháp hữu vi là (5–7) ba loại tính chất khổ đau. Sự-sinh-khởi-như-một-đặc-tính-của-pháp-hữu-vi là một tính chất khổ đau do bản chất khổ đau trong các pháp hữu vi; sự-tan-rã-như-một-đặc-tính-của-pháp-hữu-vi là một tính chất khổ đau do bản chất khổ đau trong sự biến đổi; sự-biến-đổi-của-cái-vốn-ổn-định-như-một-đặc-tính-của-pháp-hữu-vi là một tính chất khổ đau do bản chất khổ đau-như-là-khổ.
282. Về ba cảnh giới thọ của ba đặc tính này của pháp hữu vi, thọ không-khổ-không-lạc là sự-sinh-khởi-như-một-đặc-tính-của-pháp-hữu-vi và là một tính chất khổ đau do bản chất khổ đau trong các pháp hữu vi. Thọ lạc là sự-tan-rã-như-một-đặc-tính-của-pháp-hữu-vi và là một tính chất khổ đau do bản chất khổ đau-như-là-biến-đổi. Thọ khổ là sự-biến-đổi-của-cái-vốn-ổn-định-như-một-đặc-tính-của-pháp-hữu-vi và là một tính chất khổ đau do bản chất khổ đau-như-là-khổ.
283. Vậy khổ có thể được tìm thấy trong mười sáu thuật ngữ này, tức là, trong chín thuật ngữ này và trong bảy thuật ngữ trước đó. Ngoài ra một đặc tính [của khổ] được minh chứng trong Bộ Sách Minh Chứng bằng mười một loại tính chất khổ đau. [Cũng có] mười lăm thuật ngữ, cụ thể là "(1) Sinh có đặc tính khiến hiển lộ … cho đến … (15) Chết-và-Tái-Xuất-Hiện có đặc tính của sự chết và sự hiển lộ" có thể được trích dẫn chi tiết.
284. Vậy Thánh Đế này được giảng dạy, và được giảng dạy về cách nó xảy đến, như vầy: các Kinh Văn chia sẻ và không chia sẻ trong bảy và trong mười thuật ngữ, và trong "Mô Thức Của Giáo Pháp" năm mươi phần (?), và trong "Các Thuật Ngữ Diễn Đạt Của Kinh Văn" mười tám phần, và trong "Các Kiểm Nghiệm Của Kinh Văn" mười phần, và trong mười sáu Phương Thức Truyền Đạt, và trong Truy Vấn-Tra Vấn hai mươi mốt phần.
Đây được gọi là Phương Thức Truyền Đạt Một Lời Giảng Dạy.
II. Kinh Văn Chín Phần trong Phương Thức Truyền Đạt Một Sự Tra Vấn
285. Ở đây, Phương Thức Truyền Đạt Một Sự Tra Vấn là gì?
286. (i) Thuật Ngữ — trước hết là thuật ngữ — ý nghĩa của điều đó là gì? Khi Đức Thế Tôn được Tôn giả Ajita hỏi, điều đó có thể được hiểu [như vầy]: có bao nhiêu thuật ngữ được hỏi đến? Như thế nào? Bài kệ:
[Hãy nói] thế gian bị vây kín bởi cái gì
….
Có bao nhiêu thuật ngữ như vậy? Có bốn. Đó là mức độ của việc hỏi để được trả lời. Các thuật ngữ được Đức Thế Tôn trả lời với cùng số lượng thuật ngữ như trong câu hỏi, và đây là sự giải thích các thuật ngữ. Đây là điều được gọi là "thuật ngữ".
287. (ii) Các Câu Hỏi: Có bao nhiêu câu hỏi trong bốn thuật ngữ này? Một, hay hai, hay nhiều hơn thế? Bốn thuật ngữ này là một câu hỏi; [vì] cách diễn đạt phụ thuộc vào (có sự xuất hiện song song với) ý nghĩa. Mặc dù các thuật ngữ có nhiều, ý nghĩa mà người ấy hỏi chỉ có một. Việc bốn thuật ngữ này phụ thuộc là do cách diễn đạt, câu hỏi chỉ có một. PTS vp Pli 83 [Vì với thuật ngữ] "[Hãy nói] thế gian bị vây kín bởi cái gì"? người ấy hỏi liên quan đến thế gian. [Và với các thuật ngữ] "Và nhờ đâu mà nó không được hiển lộ? Và nó bị bôi bẩn bởi cái gì? Hãy nói" người ấy hỏi về cùng [thế gian, và với thuật ngữ] "Và điều gì sẽ là nỗi sợ lớn nhất của nó"? người ấy hỏi về cùng [thế gian] đó. Đó là cách mà cách diễn đạt phụ thuộc vào ý nghĩa và cách mà câu hỏi chỉ có một.
Bây giờ "câu hỏi" có bốn loại: có thể được tuyên bố một chiều, có thể được tuyên bố sau khi phân tích, có thể được tuyên bố bằng cách hỏi một câu hỏi phản biện, và không thể chấp nhận. Ở đây, [khi được hỏi] "[Có phải] mắt là vô thường"? đó là có thể tuyên bố một chiều [theo hướng khẳng định]. [Khi được hỏi] "Có phải cái gì vô thường là khổ"? đó là có thể tuyên bố sau khi phân tích; [vì] có cái vô thường mà không phải là mắt; và cũng các xứ không phải là [nhãn] xứ cũng vô thường, không chỉ mắt.
Đây là điều có thể tuyên bố sau khi phân tích. [Khi được hỏi] "Có phải mắt dẫn dắt nhãn căn"? đó là có thể tuyên bố bằng cách hỏi một câu hỏi phản biện. [Khi được hỏi] "Có phải con mắt đó là một Bậc Toàn Thiện"? đó là một câu hỏi không thể chấp nhận, [và tương tự] "[Có phải một Bậc Toàn Thiện] tách biệt khỏi con mắt"?
Đây là "các câu hỏi".
288. (iii) Về điều mà Đức Thế Tôn được hỏi: Ngài được hỏi về cấu uế của thế gian. Vì lý do gì? Vì cấu uế có ba loại: cấu uế bởi ái dục, cấu uế bởi tà kiến, và cấu uế bởi hành vi sai trái.
289. Ở đây, [với câu trả lời]
"Bởi vô minh mà [thế gian] bị vây kín,
…"
Ngài giảng dạy về vô minh. Bằng "sự thèm khát" Ngài giảng dạy về ái dục. Bằng "nỗi sợ lớn nhất" Ngài giảng dạy về sự chín muồi của hành vi bất thiện. Điều Đức Thế Tôn trả lời là như vầy: "Rằng loại sự chín muồi của hành vi như vậy có thể được trải nghiệm như vui sướng sẽ được trải nghiệm như đau khổ, không tìm thấy trường hợp như vậy".
290. Khi điều đó được nói [bởi Đức Thế Tôn] với bốn thuật ngữ, cụ thể là "Bởi vô minh mà thế gian bị vây kín", …, thì có câu hỏi tiếp theo được đặt ra
"Các dòng chảy tiếp tục chảy khắp mọi nơi
…".
trong đó ông hỏi bốn thuật ngữ, và Đức Thế Tôn trả lời bằng hai thuật ngữ như sau:
Ngài trả lời bốn thuật ngữ đó bằng hai thuật ngữ.
291. Điều được hỏi ở đây là gì? Điều được hỏi là về sự thanh lọc thế gian bị cấu uế đó.
292. "Các dòng chảy" là (sáu nhóm ái dục), được minh chứng ở số nhiều nhờ tất cả [sáu ngoại] xứ. [Với câu hỏi] "Cái gì ngăn chặn các dòng chảy"? người ấy hỏi về sự từ bỏ chấp trước. [Với câu hỏi] PTS vp En 110 "Nhờ đâu mà các dòng chảy được niêm phong"? người ấy hỏi về sự tận diệt các tùy miên.
293. Ở đây, Đức Thế Tôn giảng dạy bằng phương thức chánh niệm nơi sáu cửa; vì khi ai đó an trú với chánh niệm như người gác cổng, các căn của người ấy [bắt đầu từ nhãn căn] được phòng hộ. Ở đây, khi các căn được phòng hộ, khi có bất cứ tuệ quán nào, điều đó dẫn đến sự từ bỏ hoàn toàn bất cứ dòng chảy nào và vô minh đó [mà nhờ đó] thế gian bị vây kín. Đó là cách các dòng chảy được niêm phong.
294. Sau đó, người ấy hỏi tiếp
"Trí tuệ và chánh niệm
…".
sau khi đến để hỏi Đức Thế Tôn nơi mà danh và sắc được an trú. Đức Thế Tôn trả lời bốn thuật ngữ này bằng một thuật ngữ:
295. Điều mà ông hỏi với câu hỏi này là gì? Ông hỏi về giới tận diệt không còn dư sót. Đức Thế Tôn trả lời ông bằng giới tận diệt không còn dư sót.
296. PTS vp Pli 85 Ở đây, với câu hỏi thứ nhất ông hỏi về cấu uế, với câu hỏi thứ hai ông hỏi về sự thanh lọc, với câu hỏi thứ ba ông hỏi về giới tận diệt không còn dư sót, và với câu hỏi thứ tư ông hỏi tiếp về giới tận diệt còn dư sót.
PTS vp En 111 297. Ngoài [câu hỏi thứ ba] đó ông hỏi tiếp
Ông hỏi bốn thuật ngữ này. Bây giờ có bao nhiêu câu hỏi ở đây? Đó là những câu hỏi về vị A-la-hán "Bậc Thầy về các ý niệm" và về "các Bậc Hữu Học".
298. (iv) "Cái gì trước, cái gì sau": ý nghĩa là như vầy: "Ở đây, ông hỏi về điều gì trước và điều gì sau?" Ông hỏi về vị A-la-hán trước và về các ý niệm của Bậc Hữu Học với thuật ngữ tương ứng (?). Các vị A-la-hán được nhắc đến [bằng cụm từ] "Bậc Thầy về các ý niệm" trong khi các Bậc Hữu Học được nhắc đến [bằng cụm từ] "một số". [Với cụm từ] "Ngài có sự thiện xảo để nói cho tôi biết" ông hỏi Đức Thế Tôn một thuật ngữ được chia sẻ chung [cho cả hai].
Bây giờ các câu hỏi chia sẻ và không chia sẻ có thể được hỏi Ngài. Đức Thế Tôn [đôi khi, như trong trường hợp này,] trả lời [những câu hỏi như vậy] không [theo cùng thứ tự] như [thứ tự mà các câu hỏi được] hỏi. [Ở đây] Ngài trả lời sau điều được hỏi trước và trả lời trước điều được hỏi sau. Và điều ông hỏi ở đây là gì?
Ông hỏi điều này: "Hạnh kiểm của những người [đã] được thanh tịnh hóa và của những người [vẫn] đang được thanh tịnh hóa là gì"? Điều đó có thể được trả lời như sau:
299.
[Ở đây] Đức Thế Tôn ngăn chặn những chấp trước [được tạo ra] bởi tư tưởng [về các dục lạc]; nhưng [cũng có] chấp trước do sự xáo trộn bởi [hai] loại tư tưởng [khác, cụ thể là những tư tưởng về ác ý và sự tàn nhẫn] như đã được minh chứng trong số các chướng ngại (hindrances). [Với cụm từ] "Thiện xảo trong tất cả các ý niệm" Ngài trả lời về vị A-la-hán [được hỏi trước].
300. Bây giờ về bài kệ bắt đầu.
Bằng phương tiện gì người ấy vượt qua dòng lũ?
đây là bốn thuật ngữ [trong toàn bộ bài kệ]. Các câu hỏi cũng có bốn. Lý do là gì?
Đó là vì ở đây cách diễn đạt không phụ thuộc vào (không có sự xuất hiện song song với) ý nghĩa như câu hỏi đầu tiên của Ajita, nơi các câu trả lời không phải là số nhiều một chiều, vì các câu hỏi ở đó, mặc dù nhiều [về mặt diễn đạt] chỉ có một [về mặt ý nghĩa]. Ngoài ra, trong khi ở câu hỏi đầu tiên của Ajita, thuật ngữ thứ tư đã được trả lời [sau khi] ông đã hỏi [ba câu hỏi kia và đã được trả lời, thì] không phải như vậy [ở đây], vì ở đây đó là việc tìm kiếm cách sự việc xảy đến như thế nào, và theo đó người ta tìm kiếm (kiểm nghiệm) các câu trả lời về cách sự việc xảy đến như thế nào, [làm như vậy] bằng cách liên kết thuật ngữ.
Về câu hỏi mà ông hỏi ở đây một lần nữa theo cách này, ở đây, đây là [đơn thuần (?)] một tâm trạng của việc hỏi.
301. Bây giờ bài kệ [bắt đầu]
Mối rối bên trong và mối rối bên ngoài,
….
phải được truy tìm bằng câu trả lời cho câu hỏi này. Nó được trả lời như thế nào? [Ở đây,] Đức Thế Tôn trả lời bằng bài kệ
Khi một người trí tuệ, được thiết lập tốt trong đức hạnh,
….
PTS vp En 113 Ở đây, "duy trì một tâm thanh tịnh trong hiện hữu" là sự tĩnh lặng, trong khi "duy trì trí tuệ trong hiện hữu" là tuệ quán. Ở đây, ông suy luận như sau: "Mối rối bên trong và mối rối bên ngoài" là bất cứ ý niệm nào được từ bỏ bằng phương tiện của sự tĩnh lặng và tuệ quán. Về câu trả lời ở đây, tham dục được từ bỏ bằng phương tiện của sự tĩnh lặng và vô minh được từ bỏ bằng phương tiện của tuệ quán.
Tham dục có nền tảng là cái ở trong chính mình là "mối rối bên trong" trong khi tham dục có nền tảng là cái bên ngoài là "mối rối bên ngoài". Và thân kiến với nền tảng là cái ở trong chính mình là "mối rối bên trong" trong khi sáu mươi mốt loại tà kiến với nền tảng là cái bên ngoài là "mối rối bên ngoài". [Thực tế] bất cứ gì, do tham dục và loại tà kiến, sẽ tồn tại ở đó liên quan đến cái ở trong chính mình và cái bên ngoài, đây chính là "mối rối".
Vậy tóm lại bất cứ ái dục và tà kiến nào có nền tảng là cái ở trong chính mình là "mối rối bên trong" trong khi bất cứ ái dục và tà kiến nào có nền tảng là cái bên ngoài là "mối rối bên ngoài".
302. Và theo như một vị thiên thần đã hỏi Đức Thế Tôn, có bài kệ:
Ở đây, Đức Thế Tôn trả lời bằng bài kệ:
303. Điều mà Đức Thế Tôn trả lời chính là Đạo Dẫn Đến Sự Chấm Dứt Khổ. Với câu trả lời này, Đức Thế Tôn PTS vp Pli 87 suy luận ra các ô nhiễm ở đây từ những gì có thể được minh chứng bằng bài kệ đầu tiên.
Vì hoặc là "bốn bánh xe" là bốn tay và chân, và PTS vp En 114 "chín cửa" là chín lỗ trên thân, hoặc là "bốn bánh xe" là bốn sự chấp thủ — và với chấp thủ làm điều kiện, có hiện hữu: với sự đoạn diệt của chấp thủ, sự đoạn diệt của hiện hữu — và "chín cửa" là chín vị thế của ngã mạn; vì khổ đau sinh ra từ ngã mạn là [vị thế cho ngã mạn] (ta tốt hơn) trong ba bộ ba tiếp theo [trong văn bản Phân Tích (Vibhanga)]. "Đầy tràn lòng tham liên kết" là tham dục đối với năm dây trói của dục lạc.
Ở đây, chính "sợi dây trói" được trả lời bởi ái dục và "dấu vết" bởi ngã mạn. "Lòng tham ác độc đối với các mong muốn" là tham dục đối với năm dây trói của dục lạc. Ở đây, chính (lòng tham phi chánh pháp) mà Ngài minh chứng là "ác độc".
"Ái dục cùng gốc rễ của nó" là (ái dục bắt rễ trong sự không biết). "Nhổ bật" là sự từ bỏ ái dục bắt rễ trong sự không biết và tà kiến. Và lại nữa bất cứ ý niệm nào khác dẫn đến vòng luân chuyển mà vì cùng lý do đó liên hệ với "bốn bánh xe" đều có thể được minh chứng.
Vậy bài-kệ-trả-lời này phù hợp với câu hỏi.
304. (v) Bây giờ nếu [có bất cứ sự tóm tắt lại nào] với một bản tóm lược, thì Sự Tra Vấn này [trở thành một cuộc truy vấn] vào một bài-kệ-diễn-giải cùng với phần giải thích văn xuôi của nó [mà nó tóm tắt lại, và điều này nhằm để xem liệu] Đức Thế Tôn có diễn giải bằng kệ nhiều thuật ngữ như Ngài đã trình bày [trong phần giải thích văn xuôi hay không. Ví dụ:]
PTS vp En 115 305. (Này các Tỳ-kheo, khi một vị Tỳ-kheo sở hữu tám yếu tố, vị ấy thích hợp để đi làm sứ mệnh …). Bây giờ tám thuật ngữ mang ý nghĩa được trình bày [ở đây trong phần giải thích văn xuôi này] Đức Thế Tôn diễn giải bằng kệ bằng sáu thuật ngữ như sau:
306. Ở đây, Đức Thế Tôn không diễn giải bằng kệ với số thuật ngữ như Ngài đã trình bày [trong văn xuôi].
307. (Này các Tỳ-kheo, khi một người bạn tốt sở hữu bảy yếu tố …),
[và bài-kệ-diễn-giải]:
Người ấy được yêu quý, được tôn kính, và đáng kính trọng,
….
có thể được trích dẫn chi tiết. Điều này [nơi bảy thuật ngữ được trình bày trong văn xuôi] Đức Thế Tôn diễn giải bằng kệ bằng bảy thuật ngữ.
PTS vp En 116 308. Vậy [đôi khi] bài-kệ-diễn-giải có nhiều hơn khi sự trình bày [trong văn xuôi] có ít thuật ngữ hơn, hoặc khi sự trình bày [văn xuôi] có nhiều thuật ngữ hơn thì bài-kệ-diễn-giải có ít hơn.
Đây là điều được gọi là "và một sự tra vấn theo lối diễn-giải-bằng-kệ".
PTS vp Pli 88 Đây là Phương Thức Truyền Đạt Một Sự Tra Vấn.
III. Kinh Văn Chín Phần trong Phương Thức Truyền Đạt Một Sự Diễn Giải
309. Ở đây, Phương Thức Truyền Đạt Một Sự Diễn Giải là gì?
310. Điều được minh chứng trong số mười sáu Phương Thức Truyền Đạt như Giảng Dạy (Phương Thức 1) và như Tra Vấn (Phương Thức 2) chính là sự minh chứng. Việc truy vấn như "Câu hỏi này có diễn giải được hay không diễn giải được trong các Kinh Văn"? chính là Diễn Giải.
311. Như [ví dụ] (Chúng sinh bị ô nhiễm do một nhân, do một duyên; có một nhân, có một duyên, cho sự ô nhiễm của chúng sinh. Chúng sinh được thanh tịnh hóa do một nhân, do một duyên; có một nhân, có một duyên, cho sự thanh tịnh hóa của chúng sinh), và con đường dẫn đến [sự] thanh tịnh hóa đó là (Này Ānanda, người có đức hạnh không cần phải lựa chọn "Làm sao ta có thể không hối hận"? … v.v.), phần giải thích văn xuôi này có thể được trích dẫn. Bây giờ nhân là gì, duyên là gì, cho [con đường] đó?
PTS vp En 117 312. Có bốn nhân và bốn duyên cho Phạm Trù Giới [của Đạo]: (i) hầu cận các Bậc Chân Nhân và (ii) sống ở những nơi thích hợp là một duyên thông qua điều kiện tính giả định. (iii) Khi có bất cứ hành vi [thích hợp] cũ nào, sự chín muồi của nó là một duyên. (iv) Và thông qua cùng điều kiện tính đó, có sự định hướng đúng đắn trong sự tự dẫn dắt, đó là một nhân. Vậy Phạm Trù Giới [của Đạo] có một nhân và có một duyên. Đây là giới thuộc về các thế giới. Nhưng về giới tách rời khỏi các thế giới, đó có ba căn làm duyên, cụ thể là căn tín, căn tấn, và căn định. Đây là một duyên. Căn niệm và căn tuệ là một nhân; [vì] trí tuệ tạo ra giới dẫn đến thể nhập và cũng cả giới của [quả] Nhập Lưu. Do đó những [căn] này là nhân, những điều này là duyên.
313. Hơn nữa, vì "sự khinh an" và "hạnh phúc" và "niềm vui" là một duyên cho định, và vì "an lạc" là một nhân, do đó Phạm Trù Định [của Đạo] có một nhân và có một duyên.
314. PTS vp Pli 89 Và vì "người có định hiểu sự việc là như thế nào" (phiên bản đầy đủ của trích dẫn thứ hai) đây là trí tuệ. Vì điều đó, lời nói của người khác và sự chú tâm có lý luận trong chính mình là nhân và duyên.
Vậy ba phạm trù [của Đạo] này có một nhân và có một duyên.
315. Truy vấn như vậy "Điều này [có diễn giải được hay] không diễn giải được"? liên quan đến các Kinh Văn về những gì có thể được tuyên bố một chiều hay sau khi phân tích hay bằng một câu hỏi phản biện (?) chính là Phương Thức Truyền Đạt Một Sự Diễn Giải.
316. Và [Phương Thức Truyền Đạt] đó cũng có thể được thấy trong bốn Lời Viện Dẫn Thẩm Quyền Chính Yếu.
IV. Kinh Văn Chín Phần trong Phương Thức Truyền Đạt Các Nền Tảng
317. Ở đây, [Phương Thức Truyền Đạt] Các Nền Tảng là gì?
318. Năm dây trói của các dục lạc là một nền tảng cho tham dục đối với các dục lạc; [vì] có nói rằng "Nơi bất cứ ai mà tham dục đối với các dục lạc khởi sinh, đã khởi sinh, hay sẽ khởi sinh, nền tảng cho tham dục đó đối với các dục lạc nằm trong năm [ngoại] xứ có sắc đó [bắt đầu từ các sắc khả kiến, và] không tách rời khỏi chúng". Đó là lý do vì sao năm dây trói của dục lạc là nền tảng cho tham dục đối với các dục lạc.
Năm căn [bắt đầu từ mắt] là một nền tảng cho tham dục đối với sắc. Ý căn là một nền tảng cho tham dục đối với hiện hữu.
PTS vp En 119 Năm phạm trù [bắt đầu từ sắc] là một nền tảng cho thân kiến. Sáu mươi mốt loại tà kiến là một nền tảng cho tham dục đối với các tà kiến.
Giới dục lạc là một nền tảng cho tham dục đối với các dục lạc. Giới vô sắc là một nền tảng cho tham dục đối với vô sắc.
Tưởng về khoái lạc là một nền tảng cho tham dục đối với các dục lạc. Tưởng về ác ý là một nền tảng cho ác ý. Sự không tỉnh giác là một nền tảng cho sự mê muội.
Chín căn cứ cho sự phiền toái là một nền tảng cho ác ý. Chín vị thế của ngã mạn là một nền tảng cho ngã mạn.
Thọ lạc là một nền tảng cho tùy miên tham dục. Thọ khổ là một nền tảng cho tùy miên chống đối. Thọ không-khổ-không-lạc là một nền tảng cho tùy miên vô minh.
Sự chấp thủ ngã thuyết và lời nói dối trá là một nền tảng cho tham lam. Sát hại sinh vật có hơi thở và lời nói ác độc và lời nói thô lỗ là một nền tảng cho ác ý. Điều sai trái và chuyện phiếm là một nền tảng cho si mê.
Sự bất bình đẳng trong sự tồn tại và tài sản là một nền tảng cho việc-tạo-ra-cái-ta. Sự chiếm hữu các [đối tượng] bên ngoài PTS vp Pli 90 là một nền tảng cho việc-tạo-ra-cái-của-ta.
Sự cong vẹo về thân là một nền tảng cho tà kiến. Lỗi lầm (dosa) về thân là một nền tảng cho sân (dosa). Màu sắc (?) về thân là một nền tảng cho tham lam.
319. Hoặc [thực tế khi] bất cứ ý niệm nào khởi sinh nhờ bất cứ đối tượng nào, dù ý niệm đó được diễn đạt theo thuật ngữ chúng sinh hay được diễn đạt theo thuật ngữ ý niệm, nền tảng của nó tương ứng (?) là cái mà nhờ đó ý niệm đó khởi sinh với một đối tượng.
320. Cũng như, khi một người tìm thấy một (?) nền tảng cho chân trước của mình, người ấy nâng chân thứ hai lên và đưa nó về phía trước qua [chân] đó, nhưng PTS vp En 120 nếu người ấy không tìm thấy nền tảng cho chân thứ hai của mình, người ấy không (?) nâng chân kia lên vì không có (?) điều kiện cho nó, cũng vậy một ý niệm, dù thiện hay bất thiện hay không được xác định, không xảy ra khi nó không tìm thấy nền tảng, do (?) không đạt được (?) một lý do cho ý niệm được tạo ra như vậy.
Đây được gọi là Phương Thức Truyền Đạt Các Nền Tảng.
V. Kinh Văn Chín Phần trong Phương Thức Truyền Đạt Các Đặc Tính
321. Ở đây, Phương Thức Truyền Đạt Các Đặc Tính là gì?
322. [Ví dụ,] khi trong bài kệ
chánh niệm chiếm cứ với thân được đề cập, thì chánh niệm chiếm cứ với thọ, với tâm thức, và với các pháp cũng được đề cập bởi Nền Tảng Chánh Niệm duy nhất [đại diện cho tất cả] bốn Nền Tảng Chánh Niệm; vì tâm thức không xảy ra chỉ trong một Điểm Ổn Định duy nhất cho thức, nó xảy ra theo những cách khác nhau [đồng thời, vì vậy] khi chánh niệm chiếm cứ với thân được đề cập, thì cái chiếm cứ với thọ, với tâm thức, và với các pháp, cũng được đề cập. Vì không phải khi chánh niệm chiếm cứ với thân được duy trì thì [phần còn lại của] bốn Nền Tảng Chánh Niệm không đi đến viên mãn bằng cách duy trì trong hiện hữu. PTS vp Pli 91 Vậy khi bất cứ điều gì trong số các ý niệm tương tự được đề cập thì tất cả các ý niệm đó [có cùng đặc tính chung đó] đều được đề cập.
PTS vp En 121 323. [Lại nữa,] trong bài kệ
Và thanh tịnh hóa tâm của chính mình:
Đây là Giáo Pháp của chư Phật
các ý niệm đồng sinh với tâm thức được đề cập. Và khi "tâm (tâm thức)" được đề cập thì sắc [cũng] được đề cập. Đây chính là danh-sắc, tức Thánh Đế Khổ. Do đó trong việc "thanh tịnh hóa" "tâm (tâm thức) của chính mình" điều mà người ta thanh tịnh hóa chính là Khổ, phương tiện mà người ta thanh tịnh hóa bằng đó chính là Đạo, [điều mà người ta thanh tịnh hóa khỏi đó chính là Tập,] và sự thanh tịnh hóa chính là Diệt.
324. [Lại nữa,] (Nhãn thức khởi sinh tùy thuộc vào mắt và các sắc). Ở đây, thọ, tưởng, hành, xúc, và tác ý đồng sinh, là những ý niệm có một đặc tính [chung] duy nhất nhờ đặc tính của sự chấp thủ. Người nào tìm thấy ly tham trong sắc thì tìm thấy ly tham trong thọ, và người ấy cũng tìm thấy ly tham trong tưởng, các hành, và thức.
Vậy khi bất cứ ý niệm nào trong số những ý niệm có một đặc tính [chung] duy nhất được minh chứng, tất cả [những ý niệm còn lại] các ý niệm [có cùng đặc tính chung đó] cũng được minh chứng.
Đây được gọi là Phương Thức Truyền Đạt Các Đặc Tính.
VI. Kinh Văn Chín Phần trong Phương Thức Truyền Đạt Một Bố Cục Bốn Phần
325. Ở đây, Phương Thức Truyền Đạt Một Bố Cục Bốn Phần là gì?
- Ngôn Ngữ theo phương thức cách diễn đạt,
- Chủ Ý,
- Nguồn Gốc của Lời Giảng Dạy, và
- Ý Nghĩa Kinh Văn
Theo một Trình Tự Liên Tiếp: Phương Thức này Truyền Đạt Một Bố Cục Bốn Phần.
326. (i) Ở đây, Ngôn Ngữ là gì? Điều đó được thấy như thế nào?
Theo như đã được Đức Thế Tôn nói (Một vị Tỳ-kheo sở hữu PTS vp En 122 mười một yếu tố nhanh chóng đạt đến sự vĩ đại trong Chân Lý Đích Thực: vị ấy (1) thiện xảo về ý nghĩa (2) thiện xảo về ý niệm (3) thiện xảo về ngôn ngữ (4) thiện xảo về các danh xưng cho giống cái (5) thiện xảo về các danh xưng cho giống đực (6) thiện xảo về các danh xưng cho giống trung (7) thiện xảo về các danh xưng cho [thì] quá khứ, (8) thiện xảo về các danh xưng cho [thì] tương lai, (9) thiện xảo về các danh xưng cho [thì] hiện tại, (10) thiện xảo về chủ ý đơn nhất (11) thiện xảo về chủ ý khác biệt).
327. Điều gì PTS vp Pli 92 được giảng dạy? Tất cả theo Kinh Văn được minh chứng là quá khứ, tương lai, và hiện tại, bằng danh xưng giống cái, danh xưng giống đực, và danh xưng giống trung. Người ấy xem xét [Kinh Văn] đó về cách diễn đạt và về sự thiện xảo-ngôn-ngữ để biết sự đúng đắn hay không đúng đắn của ngôn ngữ Kinh Văn như vầy: Điều này nên được chia theo cách này, điều này không nên được chia theo cách này.
Đây được gọi là Sự Thiện Xảo Về Ngôn Ngữ.
328. (1) Ở đây, Sự Thiện Xảo Về Chủ Ý là gì? [Đó là sự thiện xảo trong việc biết] cách một phần (?) của một Kinh Văn được giảng dạy đến từ việc được giảng dạy bởi Đức Thế Tôn với [ý định (?) cụ thể] này. Như thế nào? [Như sau:]
Trạng thái Bất Tử là sự tinh tấn,
Còn Sự Chết là sự sao lãng.
PTS vp En 123 Chủ Ý của Đức Thế Tôn ở đây là gì? Đó là những ai mong muốn sự mát mẻ (?) sẽ an trú tinh tấn. Đây là chủ ý ở đây.
329. [Lại nữa:]
Không ai có thể quay ngược thời gian cho sự tận tâm, và trong khi
Những cảm thọ vẫn chưa [đến mức] áp đảo, hãy để người ta duy trì trong hiện hữu
Con đường được Bậc Tiên Nhân tuyên bố [là] trạng thái an toàn
Khỏi khổ đau đã rũ bỏ bụi bẩn và những lời chế giễu.
Chủ Ý của Đức Thế Tôn ở đây là gì? Đó là những ai bị khổ đau hành hạ sẽ khơi dậy nghị lực để cạn kiệt khổ đau. Đây là chủ ý của Đức Thế Tôn ở đây.
330. Vậy Chủ Ý trong những gì được giảng dạy bằng kệ hay bằng giải thích văn xuôi chính là việc thiết lập rằng thông qua một Kinh Văn như vậy người ta thực hành một ý niệm phù hợp với Chân Lý Đích Thực.
Đây là điều được gọi là chủ ý của Lời Giảng Dạy.
331. (iv) Ở đây, Trình Tự Liên Tiếp (cú pháp) là gì?
PTS vp Pli 93 Vì trong một bài kệ hay trong các Kinh Văn [văn xuôi (?)] các thuật ngữ có nhiều (?) theo cách này hay cách kia, các thuật ngữ đứng trước và PTS vp En 124 các thuật ngữ tiếp theo thuộc về một bài kệ hay Kinh Văn [văn xuôi] như vậy phải được lấy cùng nhau.
332. Trình tự đó được biết đến về tính liên tiếp của nó như sau: Khi một bài kệ trong hai hay ba bài được bắt đầu [để tìm kiếm] (?), ý nghĩa của [bài kệ] được nói như một phần của nó vẫn chưa được minh chứng do một số bài kệ vẫn chưa được nói ra; điều [vẫn] cần được nói phải được so sánh với điều đó. Vậy trong khi người đang tìm kiếm (kiểm nghiệm) có nghi ngờ về việc tìm kiếm (kiểm nghiệm), người đó vẫn phải tìm kiếm [thêm] trong một mô tả khác [vẫn chưa được nói (?)].
Đây là điều được gọi là trình tự theo tính liên tiếp.
333. Sự thiện xảo (iii) sự thiện xảo về nguồn gốc như hoàn cảnh, (i) sự thiện xảo về ngôn ngữ như cách diễn đạt, (ii) sự thiện xảo về chủ ý của lời giảng dạy, (iv) sự thiện xảo về trình tự theo tính liên tiếp (cú pháp).
334. Ở đây, khi một bài kệ được tìm kiếm cho điều đó (?) nhằm đạt được nguồn gốc, v.v., ý nghĩa không cần phải được minh chứng [riêng biệt] vì sự thiện xảo về nguồn gốc như hoàn cảnh chính là sự thiện xảo về ý nghĩa. Khi ý nghĩa đang được tìm kiếm bằng bốn thuật ngữ này, nó được tìm kiếm theo cách nó là như thế nào. Và rồi tất cả — tức là, hoặc nguồn gốc như hoàn cảnh hoặc chủ ý, ngôn ngữ như cách diễn đạt, và trình tự (cú pháp) — đều nằm trong tính liên tiếp khi không phải là PTS vp En 125 một kết luận. Đó là cách nó có thể được giảng dạy về ý nghĩa của Kinh Văn.
Đây là Phương Thức Truyền Đạt Một Bố Cục Bốn Phần.
VII. Kinh Văn Chín Phần trong Phương Thức Truyền Đạt Một Sự Chuyển Đổi
335. Ở đây, Phương Thức Truyền Đạt Một Sự Chuyển Đổi là gì?
336. Như thế nào? [Ví dụ,] bài kệ:
Và đối với kẻ ngạo mạn, kẻ sao lãng,
….
337. Sự sao lãng này, nó là nền tảng cho cái gì? Cho sự từ bỏ các ý niệm thiện. Bây giờ sự từ bỏ các ý niệm thiện, đó là nền tảng cho cái gì? PTS vp Pli 94 Cho việc sử dụng các ý niệm bất thiện. Việc sử dụng các ý niệm bất thiện, đó là nền tảng cho cái gì? Cho việc sử dụng các đối tượng của ô nhiễm. Vậy trong trường hợp của sự sao lãng, trong khi đó là tà kiến đứng về phía si mê thì đó là ái dục (?) đứng về phía ý chí và tham dục.
338. Ái dục và tà kiến ở đây chính là bốn lậu hoặc: ái dục là lậu hoặc dục lạc và lậu hoặc hiện hữu, trong khi tà kiến là lậu hoặc tà kiến và lậu hoặc vô minh.
PTS vp En 126 339. Ở đây, [tà kiến cho rằng có] tự ngã trong tâm thức [là lậu hoặc] tà kiến, và việc có sự thường hằng trong các pháp đồng sinh với tâm thức [là lậu hoặc vô minh]; lậu hoặc dục lạc là do thiên kiến hướng về các dục lạc, và lậu hoặc hiện hữu bao gồm sự bám víu vào sự tái xuất hiện.
340. Ở đây, sắc thân là nền tảng cho lậu hoặc dục lạc và lậu hoặc hiện hữu, trong khi danh thân là nền tảng cho lậu hoặc tà kiến và lậu hoặc vô minh.
341. Ở đây, (1) đặc tính của lậu hoặc dục lạc là bất cứ sự dính mắc và thiên kiến nào hướng về năm ngoại xứ (?) mà người ta bám chặt vào. (2) Đặc tính của lậu hoặc hiện hữu là sự xác định một [thân thể vật lý hay tâm lý] bởi khát vọng, ràng buộc, và các hành vi mang tính xác định. (3) Đặc tính của lậu hoặc tà kiến là sự khăng khăng và hiểu sai. (4) Đặc tính của lậu hoặc vô minh là sự không thể-nhập [bốn Thánh Đế] và sự không tỉnh giác về các ý niệm.
342. Bốn lậu hoặc này chính là bốn sự chấp thủ: lậu hoặc dục lạc là chấp-thủ-dục-lạc, lậu hoặc hiện hữu là chấp-thủ-hiện-hữu, lậu hoặc tà kiến là chấp-thủ-tà-kiến, và lậu hoặc vô minh là chấp-thủ-ngã-thuyết.
PTS vp En 127 343. Với bốn sự chấp thủ này có năm phạm trù.
344. Ở đây, (3) lậu hoặc tà kiến có thể được từ bỏ trong tâm thức; nó được từ bỏ ở người quán chiếu tâm thức như tâm thức. (4) Lậu hoặc vô minh có thể được từ bỏ trong các pháp; nó được từ bỏ ở người quán chiếu các pháp như các pháp. (?) Lậu hoặc hiện hữu có thể được từ bỏ trong sự bám víu [vào sự tái xuất hiện]; nó được từ bỏ ở người quán chiếu các thọ như thọ. (1) Lậu hoặc dục lạc có thể được từ bỏ trong năm dây trói của dục lạc; nó được từ bỏ ở người quán chiếu thân như thân.
345. Ở đây, (1) sự quán chiếu về thân thuộc về Thánh Đế Khổ. (2) Sự quán chiếu về thọ, vì điều kiện cho năm căn [thuộc về cảm xúc] — cho lạc căn, khổ căn, hỷ căn, ưu căn, và xả căn — chính là sự tiếp cận [đến chúng thông qua ái dục] như là sự ô nhiễm của chúng sinh, do đó thuộc về [Thánh Đế] Tập. (3) Sự quán chiếu về tâm thức thuộc về Diệt. (4) Sự quán chiếu về các pháp thuộc về Đạo.
346. Và bằng cách thấy này của người ấy trong bốn [trường hợp], tất cả [lậu hoặc] của người ấy đều được từ bỏ, những điều trước đây đã được minh chứng [như vầy] "Và đối với kẻ ngạo mạn, kẻ sao lãng, lậu hoặc của họ tăng trưởng"; vì người ấy đã cạn kiệt các lậu hoặc khi người ấy biết và thấy [trong bốn trường hợp] cụ thể là Khổ, Tập, Diệt, và Đạo.
Đó là cách các ý niệm bất thiện nên được tìm kiếm.
347. Người ta tìm kiếm các ý niệm thiện theo [ý nghĩa] đối nghịch với bất thiện và ở mức độ tương tự.
PTS vp En 128 Người ta chuyển đổi bằng cách từ bỏ những ô nhiễm này. Đó là cách các ý niệm trắng (thiện) cũng đến được tìm kiếm (kiểm nghiệm) bằng cách đến qua các ý niệm thiện.
348. Ở đây, cảnh giới của Phương Thức Truyền Đạt Một Sự Chuyển Đổi là như vầy: Chánh niệm và bốn Nền Tảng (Sự Hiển Lộ) của nó, và [những điều đối nghịch của chúng] bốn Điên Đảo, và bốn loại tri kiến [về bốn Thánh Đế], con đường dẫn đến sự khởi sinh của thân kiến và con đường dẫn đến sự đoạn diệt của thân kiến.
VIII. Kinh Văn Chín Phần trong Phương Thức Truyền Đạt Một Sự Phân Tích
349. Ở đây, Phương Thức Truyền Đạt Một Sự Phân Tích là gì?
Bất cứ điều gì "có thể được tuyên bố sau khi phân tích" được gọi là Phương Thức Truyền Đạt Một Sự Phân Tích. Như thế nào? (Và lại nữa có loại người … Đến đây ta đã không nói điều này …), điều này hoàn toàn không (?) phải là loại câu hỏi để hỏi thêm.
Đây được gọi là Phương Thức Truyền Đạt Một Sự Phân Tích.
IX. Kinh Văn Chín Phần trong Phương Thức Truyền Đạt Một Sự Đảo Ngược
PTS vp En 129 350. Ở đây, Phương Thức Truyền Đạt Một Sự Đảo Ngược là gì?
Bất cứ sự minh chứng nào về điều đối nghịch được gọi là Phương Thức Truyền Đạt Một Sự Đảo Ngược, PTS vp Pli 96 theo như đã được Đức Thế Tôn nói (Ở một người trưởng thành sở hữu chánh kiến, tà kiến bị xóa bỏ), [điều này có thể được trích dẫn] chi tiết liên quan đến tất cả các [chi phần Đạo] còn lại.
Đây được gọi là Phương Thức Truyền Đạt Một Sự Đảo Ngược.
X. Kinh Văn Chín Phần trong Phương Thức Truyền Đạt Các Từ Đồng Nghĩa
351. Ở đây, Phương Thức Truyền Đạt Các Từ Đồng Nghĩa là gì?
352. Như [ví dụ, khi] Tôn giả Xá-lợi-phất được Đức Thế Tôn tán thán trong một trường hợp [cụ thể là trí tuệ] bằng các từ đồng nghĩa được nói khác nhau như vầy: (Xá-lợi-phất có trí tuệ vĩ đại, … có trí tuệ hoan hỷ, … có trí tuệ mẫn tiệp). Đây là các từ đồng nghĩa cho trí tuệ.
353. Và như [ví dụ] ý nghĩa của lối thoát trong Phân Tích Đạo (Magga-Vibhanga), [nơi] mỗi chi phần Đạo được minh chứng bằng các từ đồng nghĩa.
354. Cũng vậy các từ đồng nghĩa cho vô minh, vốn là một trong các căn bất thiện, và vốn, trong khi [nó vẫn là] cùng [căn bất thiện] đó, người ta hiểu bằng phương tiện của từ đồng nghĩa này hay từ đồng nghĩa kia ở PTS vp En 130 các quốc gia khác nhau như vậy; vì nó không do đó trở thành một điều khác dù [khi được gọi] là "sự nương tựa".
355. [Trong đoạn văn] (Đối với vị Tỳ-kheo đã từ bỏ tất cả các dục lạc) các dục lạc được gọi [bằng từ đồng nghĩa đó cho chúng]. [Trong đoạn văn] (Người đã vượt qua bùn lầy) Ngài gọi cùng những dục lạc đó là "bùn lầy". [Trong đoạn văn] (Rũ bỏ bụi bẩn đã được tạo ra từ trước) Ngài gọi cùng những dục lạc đó là "bụi bẩn".
356. Vậy khi bất cứ ý niệm nào như vậy được giảng dạy trong Kinh Văn như thế, việc tìm kiếm như sau: Ý niệm này là tên gọi cho cái gì? Vì dù ngôn ngữ của bất cứ [cư dân của bất cứ quốc gia nào], dù nó diễn ra như thế nào, chính bằng phương tiện đó mà Đấng Toàn Giác giảng dạy, và vì vậy từ đồng nghĩa cho điều đó phải được tìm kiếm.
Đây là Phương Thức Truyền Đạt Các Từ Đồng Nghĩa.
XI. Kinh Văn Chín Phần trong Phương Thức Truyền Đạt Các Mô Tả
357. Ở đây, Phương Thức Truyền Đạt Các Mô Tả là gì?
PTS vp Pli 97 Khi Ngài minh chứng một Kinh Văn như vầy (Bốn Thánh Đế), đó là một mô tả theo thuật ngữ trình bày.
358. Mô tả theo thuật ngữ nguồn gốc [là như sau]: (Nếu có ý muốn và có tham dục … đối với thức ăn vật chất … cho đến … ở đó thức tìm được điểm đứng), nhờ đó Ngài mô tả một mô tả theo thuật ngữ tạo-ra-sự-hiện-hữu.
PTS vp En 131 359. Bằng (Nếu không có ý muốn … đối với thức ăn vật chất … v.v. …) Ngài mô tả một mô tả theo thuật ngữ tận diệt.
360. Bằng (Tâm của người ấy được giải thoát khỏi lậu hoặc dục lạc, và tâm của người ấy được giải thoát khỏi lậu hoặc hiện hữu, và tâm của người ấy được giải thoát khỏi lậu hoặc vô minh) Ngài mô tả một mô tả theo thuật ngữ từ bỏ.
361. Bây giờ bằng bài kệ
Những người bị ái dục dẫn dắt
Quằn quại…
Ngài mô tả [ái dục bằng] một mô tả theo thuật ngữ điều-dễ-chịu; nhưng với một mô tả theo thuật ngữ điều-dễ-chịu như vậy vẫn là cùng một ý niệm duy nhất mà Đức Thế Tôn mô tả; vì trong khi hiểu rằng ái dục là nguồn gốc của khổ, tuy nhiên ái dục không thể được minh chứng như nguồn gốc trong mọi trường hợp, như [ví dụ trong đoạn văn] (Người ấy không chịu đựng một tư tưởng dục lạc đã khởi sinh, người ấy loại bỏ nó, từ bỏ nó), đây là một mô tả theo thuật ngữ khước từ. Vậy đối với tất cả các ý niệm, cả thiện lẫn bất thiện.
362. Và bất cứ điều gì là phạm vi riêng của một ý niệm [cụ thể], chỉ có ý niệm đó xảy ra ở đó, những ý niệm còn lại phụ thuộc vào nó.
Vì mô tả này có hai loại: (1) mô tả-theo-thuật-ngữ-phụ-thuộc-vào-cái-khác và mô tả-theo-thuật-ngữ-tự-phụ-thuộc.
363. Mô tả theo thuật ngữ tự phụ thuộc là gì? (Này các Tỳ-kheo, hãy duy trì định trong hiện hữu. Người có định …
PTS vp En 132 hiểu sự việc là như thế nào … "Sắc là vô thường": đó là cách người ấy hiểu sự việc là như thế nào): đây là một mô tả theo thuật ngữ tự phụ thuộc [khi áp dụng cho phạm trù định]. Và mô tả đó cũng là một mô tả theo thuật ngữ phụ-thuộc-vào-cái-khác [khi áp dụng] cho [các phạm trù Đạo liên hệ của] trí tuệ và giới.
Như [ví dụ, trong đoạn văn] (Duy trì bốn Thiền trong hiện hữu), trong khi [tuyên bố] đó có căn định [nổi bật], bốn căn [khác] thì chậm lụt và chúng, thực tế, phụ thuộc-vào-cái-khác [đối với định đó]. Trong trường hợp của ba loại niềm tự tin do trải qua [là phạm vi của tín] căn định phụ thuộc-vào-cái-khác [cụ thể là tín]. Trong trường hợp của bốn Thánh Đế, bốn căn [tín, tấn, niệm, và định] phụ thuộc-vào-cái-khác [cụ thể là trí tuệ], và căn tuệ [có các Thánh Đế làm phạm vi của nó] khi đó không phụ thuộc-vào-cái-khác.
Trong trường hợp của các Nền Tảng Chánh Niệm, căn niệm [không phụ thuộc-vào-cái-khác], và trong trường hợp của các Chánh Cần, căn tấn [thì không].
364. Vậy khi bất cứ ý niệm nào có tự phụ thuộc trong nền tảng riêng của nó và phạm vi riêng của nó, ý niệm đó nên được mô tả liên quan đến điều đó. Sự phản tác dụng của nó có thể được minh chứng từ điều đối nghịch của nó.
365. Ở đây [trong Phương Thức Truyền Đạt này] mô tả có nhiều tâm trạng, đó là lý do vì sao ý niệm này được mô tả như vậy.
Đây được gọi là Mô Tả.
XII. Kinh Văn Chín Phần trong Phương Thức Truyền Đạt Các Cách Thâm Nhập
366. Ở đây, [Phương Thức Truyền Đạt] Các Cách Thâm Nhập là gì?
Các cách thâm nhập có thể được tìm thấy trong sáu ý niệm. Trong sáu ý niệm nào? Trong (1) các Phạm Trù (Uẩn), (2) các Giới, (3) các Xứ, (4) các Căn, PTS vp En 133 (5) các Thánh Đế, và (6) [hai tâm trạng của] Duyên Khởi. Không có Kinh Văn nào, dù bằng kệ hay giải thích văn xuôi, mà không trưng bày một trong sáu ý niệm này. Vì toàn bộ phạm vi của Giáo Pháp là về hoặc các Phạm Trù hoặc các Xứ hoặc [các Căn hoặc] các Thánh Đế hoặc Duyên Khởi.
367. (1) Ở đây, chính phạm trù thọ mà, trong số năm phạm trù, là nền tảng cho tham, sân, và si. Ở đây, có ba loại thọ trong [phạm trù thọ] đó, [trong đó] thọ [lạc] có sự tiếp cận với hỷ, thọ khổ có sự tiếp cận với ưu, và thọ không-khổ-không-lạc có sự tiếp cận với xả.
Lại nữa, bất cứ gì được cảm thọ ở đó [trong số ba loại thọ này] chính là (5) Thánh Đế Khổ.
368. Bây giờ về phạm trù hành trong số các phạm trù: ở đây, một thân xảy đến cho người [đã hành động] một cách sao lãng. Và [hành vi sao lãng] đó được bao gồm trong các hành; và hành vi là một cách thâm nhập vào các yếu tố của hiện hữu theo hai cách.
Và ba loại hành — các hành vi mang tính xác định của phước đức, các hành vi mang tính xác định của tội lỗi, và các hành vi mang tính xác định của bất động — là một nguyên nhân gốc rễ cho tất cả các loại [nhân cách] có tham dục, dù không phải cho người không tham dục; và tương tự các hành vi mang tính xác định của sân hận. Chính người không phải không tham dục mới "lựa chọn và hành động một cách xác định"; chính người không tham dục mới PTS vp En 134 "không lựa chọn cũng không hành động một cách xác định".
Cũng như một tia sét nóng rơi xuống một khúc gỗ hay một cây hay nơi khác làm nứt và đốt cháy nó, sự lựa chọn với tham dục cũng vậy lựa chọn và hành động một cách xác định; như một tia sét lạnh (?) không làm nứt cũng không đốt cháy nó, sự lựa chọn không tham dục cũng vậy không lựa chọn cũng không hành động một cách xác định.
369. Ở đây, có một trong số năm phạm trù thuộc loại khung thân vật lý không có căn, cụ thể là phạm trù tưởng.
370. (2) Ở đây, về các Giới, có mười tám giới. Ở đây, khi mười giới có sắc đang được giảng dạy, phạm trù sắc có thể được minh chứng, đó là (5) Thánh Đế Khổ Cao Quý. Cũng khi sáu nhóm thức với ý là thứ bảy [đang được giảng dạy], ở đó phạm trù thức có thể được minh chứng, đó là (5) Thánh Đế Khổ Cao Quý. Pháp giới là nơi hội tụ của các ý niệm khác nhau, và ý niệm đó có thể được minh chứng bằng nhân và kết quả và quả, và bằng chức năng và từ ngữ, bất cứ điều nào áp dụng, dù [pháp giới đó là] thiện hay bất thiện hay không được xác định hay không được quyết định.
371. (3) Trong số mười hai Xứ, mười xứ có sắc [cụ thể là năm cặp đầu tiên, và] những xứ này có thể được minh chứng là (5) Thánh PTS vp En 135 Đế Khổ, và là phạm trù sắc, trong khi ý xứ có thể được minh chứng là phạm trù thức [cũng là] (5) Thánh Đế Khổ. Pháp xứ là nơi hội tụ của các ý niệm khác nhau.
372. (4) Ở đây, các ý niệm thuộc về những [pháp] có căn có thể được minh chứng trong số những [pháp] có căn, và các ý niệm thuộc về những [pháp] không có căn có thể được minh chứng trong số những [pháp] không có căn, PTS vp Pli 100 và chúng có thể được biến thành các cách thâm nhập một cách gián tiếp.
373. Và như (2) pháp giới, thì (3) pháp xứ cũng có thể được tìm kiếm; vì bất cứ gì pháp giới là thì pháp xứ cũng là như vậy, không ít hơn cũng không nhiều hơn.
374. (6) Ở đây, có Duyên Khởi theo ba cách, có điều đó theo bốn cách, và có điều đó theo hai cách.
375. Ở đây, có Duyên Khởi theo ba cách như nhân, quả, và kết quả. Rồi vô minh, các hành, ái dục, và chấp thủ, là nhân; thức, danh-sắc, lục xứ, xúc, và thọ, là quả; hữu, sinh, và già-chết là kết quả.
376. Như thế nào theo bốn cách? Như nhân, duyên, sự chín muồi, và kết quả, vô minh và ái dục, các hành và chấp thủ: đây là nhân. Thức là duyên của danh-sắc, và danh-sắc khi nó khởi sinh là [một duyên] cho lục xứ, [và như vậy] PTS vp En 136 xúc, và thọ: đây là duyên. Hữu là sự chín muồi. Sinh và già-chết là kết quả.
377. Có Duyên Khởi theo hai cách như thế nào? Vô minh, các hành, ái dục, và chấp thủ, là (5) Tập. Thức, danh-sắc, lục xứ, xúc, thọ, hữu, sinh, [già-]chết là (5) Khổ.
378. Nhưng vì với sự đoạn diệt của vô minh, sự đoạn diệt của các hành, v.v., những điều này, như những điều đối nghịch, là (5) hai Thánh Đế còn lại.
379. Do đó bất cứ Duyên Khởi nào có thể được biến thành một cách thâm nhập bởi, đó là điều nó có thể được minh chứng bởi.
380. (4) Tương tự hai mươi hai căn. [Ở đây,] mười hai căn, tức là, nhãn căn, … cho đến … ưu căn, là (5) Khổ. Nam căn và nữ căn là một nền tảng cho ái dục. Vì ngay khi người nam có liên quan đến phụ nữ, nó liền trở nên chịu tham dục trong chính mình: đây là việc-tạo-ra-cái-ta. Đã tham dục như vậy, nó tìm kiếm [một đối tượng] bên ngoài: đây là việc-tạo-ra-cái-của-ta. Tương tự với người nữ.
PTS vp Pli 101 Ở đây, lạc căn và hỷ căn phụ thuộc vào nam căn. Khi các ý niệm tham lam của người nam đạt được chủ ý của họ, chúng làm tăng trưởng điều bất thiện; PTS vp En 137 nhưng nếu chủ ý của người ấy không được thỏa mãn, thì khổ căn xảy đến nơi người ấy và ưu căn, và cả sân như một căn bất thiện cũng tăng trưởng. Nhưng nếu người ấy duy trì xả trong hiện hữu, xả căn có sự xuất hiện song song với nam căn, và vô si như một căn thiện tăng trưởng.
381. Vậy có bảy căn, không nhiều hơn cũng không ít hơn (?), do sự chấp thủ một đối tượng cho sự ô nhiễm, cụ thể là thọ [thuộc cả năm loại] và nữ căn và nam căn.
382. Ở đây, tám căn, cụ thể là tín căn … cho đến … căn người-biết-cuối-cùng là (5) con đường dẫn đến Sự Chấm Dứt Khổ.
383. Trong số mười hai [căn], năm căn [bắt đầu từ mắt] là một nền tảng cho tham dục đối với các dục lạc, ý căn là một nền tảng cho tham dục đối với hiện hữu, năm căn [bắt đầu từ các sắc] là một nền tảng cho tham dục đối với sắc, và nữ căn và nam căn là một nền tảng cho mô tả theo thuật ngữ chúng sinh.
Ở đây, bất cứ căn nào mà một Kinh Văn, dù bằng kệ hay [văn xuôi], có thể được biến thành một cách thâm nhập bởi, đó là điều nó có thể được minh chứng bởi.
384. Đó là cách [các cách thâm nhập có thể được tìm thấy] trong các trường hợp của các Phạm Trù, các Giới, các Xứ, [các Căn] các Thánh Đế, và các tâm trạng của Duyên Khởi. Đây là Phương Thức Truyền Đạt Các Cách Thâm Nhập.
XIII. Kinh Văn Chín Phần trong Phương Thức Truyền Đạt Một Sự Làm Sáng Tỏ
PTS vp En 138 385. Ở đây, Phương Thức Truyền Đạt Một Sự Làm Sáng Tỏ là gì?
Nhiều bài kệ có thể diễn đạt một sự khơi gợi duy nhất.
386. Ở đây, ý nghĩa của một [trong số các bài kệ như vậy] được nói như thế không thể được minh chứng chừng nào những bài còn lại vẫn chưa được nói ra. Lý do là gì? Ý nghĩa đó vẫn chưa được nói ra; vì nó vẫn chưa được nói ra, nó vẫn chưa thể được minh chứng. PTS vp Pli 102 Như thế nào? [ví dụ] bài kệ:
Trạng thái Bất Tử là sự tinh tấn,
…
Bài kệ đơn lẻ này vẫn còn phải được minh chứng. Lý do là gì? Vẫn còn sự mong đợi [về nhiều điều sẽ đến] do các sự khơi gợi vẫn chưa được nói ra. Điều vẫn chưa được nói ra là như vầy:
Ý nghĩa của bài kệ này cũng vẫn còn phải được minh chứng. Lý do là gì? Vẫn còn điều gì đó chưa được nói ra ở đó nữa, cụ thể là bài kệ
Họ thiền định một cách bền bỉ,
Kiên định và vững vàng trong sự kiên trì.
Vậy khi những bài kệ này được đối chiếu lại với nhau, thì ý nghĩa có thể được minh chứng.
387. Vậy khi một chỉ dẫn duy nhất được nói ra liên quan đến các Kinh Văn, dù [bằng kệ hay] giải thích văn xuôi, chưa được nghe, bất cứ sự truy vấn nào cũng là một sự khảo sát với nhiệm vụ sau "Kinh Văn này đã được nói ra; từ đồng nghĩa của nó đã được minh chứng chưa hay chưa"?, và sự truy vấn như vậy được gọi là Phương Thức Truyền Đạt Một Sự Làm Sáng Tỏ.
XIV. Kinh Văn Chín Phần trong Phương Thức Truyền Đạt Các Thuật Ngữ Diễn Đạt
388. Ở đây, Phương Thức Truyền Đạt Các Thuật Ngữ Diễn Đạt là gì?
Đó là sự thống nhất và sự đa dạng.
389. Ở đây, mô tả theo thuật ngữ tác nhân và mô tả theo thuật ngữ tác vụ lần lượt là sự thống nhất và sự đa dạng. Ví dụ, cái gì là một mô tả [tức một "sự-làm-cho-hiểu-được" (paññatti)] theo từ đồng nghĩa duy nhất [như một sự thống nhất] thì, theo sự đa dạng, [có thể được diễn đạt như sau] "Nó hiểu (pajānāti), do đó nó là trí tuệ (paññā), và [trí tuệ] đó, theo nghĩa ưu thế, là căn tuệ (paññindriya), và, theo nghĩa không-thoái-thất (?), là lực tuệ".
390. PTS vp Pli 103 Khi được làm cho tồn tại tương ứng (ANUbhūta), PTS vp En 140 chánh niệm (SATI) tu tập một lãnh vực ba phần, chính là sự tùy niệm (ANUSSATTI) về Tam Bảo, cụ thể là Niệm Phật, Niệm Pháp, và Niệm Tăng, [là một sự đa dạng, nhưng nó là một sự thống nhất] như một trạng thái tùy niệm không bị bóp méo.
391. Chánh kiến [như vậy là một sự thống nhất trong khi nó là một sự đa dạng] như trạch pháp giác chi vừa là sự tra vấn các pháp vừa là sự quen thuộc [với thần thông] do việc hướng [tâm thức đến đó].
392. Tóm lại bốn Đạo [như sự thống nhất và sự đa dạng] là gì? Chính với việc không làm lẫn lộn [ý niệm] cơ bản [cụ thể là "đạo"] mà chúng là một sự thống nhất, cũng như [nước] khi kết hợp với nhiệt là "nước nóng" và khi kết hợp với lạnh nó là "nước lạnh", "nước cắn", và "nước đông (?) đá": đây là sự thống nhất và sự đa dạng.
393. Lại nữa, có loại ý niệm là một sự tập hợp lại (sưu tập) của các ý niệm khác nhau [kết hợp] lại với nhau, như [ví dụ] sắc, [bao gồm] bốn pháp có thể bị cản trở, là một sự thống nhất như "sắc" nhưng là một sự đa dạng như "địa đại", và "các đại thủy, hỏa, và phong".
394. Đó là cách tất cả bốn đại đều là một sự thống nhất như "sắc" nhưng là một sự đa dạng như "địa đại" và "các đại thủy" PTS vp En 141 là một sự đa dạng như "địa đại" và "các đại thủy, hỏa, và phong".
395. "Địa đại": theo đặc tính [cụ thể của nó là độ cứng] là một sự thống nhất, nhưng nó là một sự đa dạng như nền tảng vật lý [cụ thể là thân, nơi 32 bộ phận] được trộn lẫn; vì bất cứ đặc tính [cụ thể] nào, đó tất cả đều là một sự thống nhất như "địa đại", nhưng như "tóc, lông thân, móng, răng, da" nó là một sự đa dạng.
396. Đó là cách tất cả bốn đại, như "các sắc", là một sự thống nhất, nhưng như "các âm thanh, mùi hương, vị nếm, và các đối tượng xúc chạm", chúng là một sự đa dạng.
397. Lại nữa, có loại ý niệm mà [thông qua sự đa dạng của nó] có được một tên gọi khác, như [ví dụ] Quán Thân như "Chín Tưởng", cụ thể là tưởng [về một tử thi] là "đổi màu", tưởng [về nó] là "trương phồng", …: đây là "tưởng về sự bất tịnh", và vậy cái mà [bằng tưởng về sự bất tịnh] là một sự thống nhất là một sự đa dạng nhờ đối tượng của nó.
398. Cùng tưởng đó ở người quán chiếu sự thất vọng trong các thọ, khi được diễn đạt theo những thuật ngữ như vậy, chính là căn định. Và cùng [tưởng] đó như "tưởng về vô ngã" trong các pháp, khi là duy trì-trong-hiện-hữu, là căn tấn và đó là sự quán chiếu các pháp như các pháp, và ở người từ bỏ tưởng về tự ngã trong tâm thức, đó là căn tuệ và đó là sự quán chiếu tâm thức như tâm thức.
399. Vậy bất cứ sự tiếp cận nào đến tri kiến PTS vp Pli 104 trong mọi trường hợp, như trí tuệ, chính là trí tuệ về một lãnh vực cụ thể: đây là sự đa dạng.
Tương tự "tham dục đối với các dục lạc", "tham dục đối với hiện hữu", và "tham dục đối với các tà kiến", là sự đa dạng trong trường hợp của ái dục, [vốn như vậy là một sự thống nhất].
PTS vp En 142 400. Vậy bất cứ tri kiến, truy vấn, hay khảo sát nào, liên quan đến sự thống nhất và sự đa dạng cấu thành Phương Thức Truyền Đạt Các Thuật Ngữ Diễn Đạt.
XV. Kinh Văn Chín Phần trong Phương Thức Truyền Đạt Các Điều Kiện Tất Yếu
401. Ở đây, Phương Thức Truyền Đạt Các Điều Kiện Tất Yếu là gì?
Vậy nhân cho các-ý-niệm-có-nhân phải được tìm kiếm và duyên cho những ý niệm có duyên phải được tìm kiếm.
402. Ở đây, sự khác biệt giữa nhân và duyên là gì? Cùng-bản-chất (bản chất cá thể) là nhân và bản-chất-khác là duyên; nhưng, mặc dù chính nhân của cùng-bản-chất lại là duyên của bản-chất-khác, [tuy nhiên khi] tính nhân quả [được xem] như một duyên cho bất cứ bản-chất-khác nào đó, nó không được gọi là "nhân", nó được gọi là "duyên". Cái ở trong chính mình là nhân trong khi cái bên ngoài là duyên. Người tạo ra là nhân trong khi người nhận là duyên. Người cư trú là nhân trong khi người viếng thăm là duyên. Cái không chia sẻ là nhân trong khi cái chia sẻ là duyên. Nhân chỉ có một mà thôi trong khi duyên có tính liên tiếp xa; [vì duyên là] sự trợ giúp của nhân khi nguyên-nhân-thu-đạt có thể thu đạt được.
403. Ở đây, duyên có hai loại là duyên-trong-sự-gần-kề-trực-tiếp và duyên-trong-mối-quan-hệ-xa. Nhân cũng có hai loại là nhân-trong-sự-gần-kề-trực-tiếp và nhân-trong-mối-quan-hệ-xa.
PTS vp En 143 404. Ở đây, duyên-trong-mối-quan-hệ-xa là gì? Vô minh là duyên-trong-mối-quan-hệ-xa của danh-sắc, trong khi thức là duyên của nó thông qua điều-kiện-tính-trong-sự-gần-kề-trực-tiếp; nếu có sự đoạn diệt của vô minh từ ban đầu, cũng có sự đoạn diệt của danh-sắc. Ở đây, vì sao lại là sự kế tiếp trực tiếp? [Vì] duyên-trong-mối-quan-hệ-xa được thu đạt thông qua duyên-trong-sự-gần-kề-trực-tiếp. Đây là về duyên.
405. PTS vp Pli 105 Ở đây, nhân-trong-mối-quan-hệ-xa là gì? Vô minh là nhân của thức bởi tính-nhân-quả-trong-mối-quan-hệ-xa trong khi các hành là nhân của nó bởi tính-nhân-quả-trong-sự-gần-kề-trực-tiếp; vì khi cái gì đó tạo ra cái gì đó kế tiếp nó, nó cũng là nhân của nó. Với sự đoạn diệt của vô minh, sự đoạn diệt của các hành; với sự đoạn diệt của các hành, sự đoạn diệt của thức. Đây là cách nhân cũng có hai loại.
PTS vp En 144 406. Và duyên đó là duyên khởi. Vì vô minh là một duyên, duyên của nó là gì? Đó là sự chú tâm phi lý. [Và vô minh] là một duyên cho cái gì? Cho các hành. Vậy nó [tức vô minh] là một duyên và là [duyên khởi] sinh.
407. Nhân của nó là gì? Chính vô minh; vì chính theo cách này mà "không có khởi điểm quá khứ nào hiển hiện". Ở đây, vô minh như tùy miên là nhân của vô minh như chấp trước hiển lộ: cái trước là nhân cho cái sau. [Loại vô minh thứ hai] đó cũng là một duyên cho các hành vì bốn lý do, cụ thể là (1) bởi điều-kiện-tính-thông-qua-đồng-sinh, (2) bởi điều-kiện-tính-thông-qua-sự-gần-kề-trực-tiếp, (3) bởi điều-kiện-tính-thông-qua-sự-thấm-nhuần, và (4) bởi điều-kiện-tính-thông-qua-điểm-đứng.
408. (1) Vô minh là một duyên, bởi điều-kiện-tính-thông-qua-đồng-sinh, cho các hành như thế nào? Nó là như vậy đối với [bất cứ] tâm thức nào bị chấp trước bởi tham dục. Ở đây, do sự chấp trước bởi tham dục, nó phá hủy toàn bộ lãnh vực của trí tuệ.
409. Ở đây, về "các hành": chúng là những gì, đã trở nên được thiết lập trong [mối quan hệ] ba phần của duyên, và đã đạt được một cảnh giới [hiện hữu], chủ yếu khởi sinh cùng với vô minh, tiến đến sự chín muồi, tăng trưởng, và sung mãn.
PTS vp En 145 410. Trí tuệ bị mất đi vì bốn lý do. Bốn lý do gì? (a) Tùy miên, (b) chấp trước hiển lộ, (c) kiết sử, và (d) chấp thủ. Ở đây, từ tùy miên sinh ra chấp trước hiển lộ. Khi bị chấp trước, người ta bị trói buộc. Khi bị trói buộc, người ta chấp thủ. Với chấp thủ làm duyên, có hữu.
411. PTS vp Pli 106 Vậy các hành này, đã khởi sinh theo ba cách, và đã đạt đến một cảnh giới [hiện hữu], và chủ yếu không bị Đạo ngăn chặn, được nói là (những hành này được xác nhận, thâm căn cố đế, và không được điều phục).
412. Đó là cách cũng có một duyên cho các hành theo nghĩa là đã khởi sinh cùng với một nhân.
413. [Nhưng] duyên, [cho đến nay được xử lý] không kể đến bất cứ khía cạnh thiện hay bất thiện nào được minh chứng, phải có các khía cạnh thiện và bất thiện được chèn vào, và các ý niệm chín muồi [từ duyên, cho đến nay được xử lý] không có khía cạnh có-thể-tuyên-bố-không-thể-tuyên-bố PTS vp En 146 nào, phải có các khía cạnh có-thể-tuyên-bố và không-thể-tuyên-bố được chèn vào. Ngoại trừ điều vượt quá phạm vi của hiện hữu (?), toàn bộ Kinh Văn có thể được bao hàm, không loại trừ (?) Mười Lực của một Bậc Toàn Thiện [và bốn] Vô Sở Úy, là những loại công đức.
414. (2) Bây giờ khi vô minh là một duyên, bởi điều-kiện-tính-sự-gần-kề-trực-tiếp, cho các hành, và khi có tâm thức [được gọi] "đã khởi sinh" gần kề trực tiếp với tâm thức đó mà vô minh đã cùng khởi sinh, thì tâm thức trước đó là một duyên, bởi tính-nhân-quả-duyên-tính, cho tâm thức tiếp theo. Do đó, vô minh, do bản chất của tâm thức trước đó đó, là nhân của sự khởi sinh [của tâm thức sau], không có tri kiến nào khởi sinh [cùng với cái sau] vì không có cơ hội nào được tạo ra cho nó. Vì yếu tố tinh tấn của nó bị thấm đẫm bởi vô minh, do đó các điên đảo khởi sinh, [cho rằng] có cái đẹp trong cái xấu, có sự vui sướng trong cái đau khổ, [v.v.].
415. Ở đây, các hành khởi sinh chính là sự lựa chọn ở người bị ảnh hưởng bởi tham dục, bởi sân hận, và bởi si mê, [tương ứng] thông qua sự chấp trước bởi tham dục, thông qua sự chấp trước bởi sân hận, hoặc thông qua sự chấp trước bởi si mê. Điên Đảo Về Kiến có thể được minh chứng trong sự minh chứng về bốn nền tảng [cho sự điên đảo]. Vì người có tâm thức điên đảo nhận thức, đây là Điên Đảo Về Tâm Thức. Vì tưởng điên đảo nắm bắt, đây là Điên Đảo Về Tưởng. Và vì tà kiến điên đảo khăng khăng, đây là Điên Đảo Về Kiến.
416. PTS vp Pli 107 Rồi tám điều sai trái tăng trưởng, và trong sự chú tâm phi lý, ba Căn Bất Thiện làm cho tri kiến sai lầm và giải thoát sai lầm (?) khởi sinh.
Theo cách này và không có cách nào khác (?) mà các hành bất thiện tuần tự (?) đạt đến sự chín muồi và sung mãn. Và chủ yếu không được thể nhập, chúng là các hành mang lại sự tái tạo của hiện hữu.
417. Vậy đó là cách vô minh là một duyên cho các hành (1) bởi điều-kiện-tính-thông-qua-đồng-sinh và (2) bởi điều-kiện-tính-thông-qua-sự-gần-kề-trực-tiếp.
418. (3) Vô minh là một duyên cho các hành trong tâm trạng thấm nhuần như thế nào? Vô minh đó thấm nhuần, lan tỏa qua, những hành đó: cũng như khi một cây hoa súng, hay một cây hoa sen, đang mọc trong nước, và, được thấm nhuần và lan tỏa qua bởi nước mát, nó đạt đến sự chín muồi, tăng trưởng, và sung mãn, cũng vậy vô minh là một duyên cho các hành theo nghĩa thấm nhuần.
419. (4) Vô minh là một duyên cho các hành theo nghĩa điểm-đứng như thế nào? Những hành đó đạt đến sự chín muồi, tăng trưởng, và sung mãn nhờ dựa vào vô minh: cũng như một cây hoa súng, hay một cây hoa sen, đạt đến sự chín muồi, tăng trưởng, và PTS vp En 148 sung mãn nhờ dựa vào đất do có đất làm điểm đứng của nó, [cũng vậy] những hành này đạt đến sự chín muồi, tăng trưởng, và sung mãn nhờ dựa vào vô minh do có vô minh làm điểm đứng của chúng. Đó là cách vô minh là một duyên cho các hành theo nghĩa điểm-đứng.
420. Lại nữa, hữu được tạo ra trong sự tái sinh bởi sự chín muồi của hành vi đi kèm với tham dục. Chính khi điều đó được khăng khăng vững chắc (?) thông qua sự thiếu tri kiến về hành vi [và sự chín muồi của nó] thì [các hành] được gọi là (các hành tái tạo hữu). Theo cách này cũng có các hành với vô minh làm duyên.
421. PTS vp Pli 108 Lại nữa, trong số năm [loại người, cụ thể là] (1) những người là Bậc Hữu Học, (2) những người đã đi vào chứng đắc vô tưởng, (3) những người đang tìm cách trở thành (?) và trong trứng (?), (4) những người sinh từ ẩm ướt, hay (5) bất cứ những người khác chưa hiện hữu: những người này (không lựa chọn cũng không khẳng định) vậy các hành của họ có gì làm duyên?
Họ (1) vẫn còn những hành đã được tạo ra trước đây và sự chấp thủ chưa bị xóa bỏ trong tâm thức của họ; chừng nào sự chín muồi chưa chín vẫn chưa bị tận diệt thông qua duyên [cho sự chín muồi của nó] chưa bị cắt đứt thì họ vẫn còn một đích đến. Theo cách này cũng có các hành với vô minh làm duyên.
PTS vp En 149 422. Lại nữa, những [người] đó: (2) có thể không có sự chấp thủ đó cũng không có những hành đó, tuy nhiên bảy tùy miên của họ vẫn chưa bị tận diệt và cắt đứt, và (điều đó trở thành đối tượng nhờ đó thức có một điểm đứng): với thức làm duyên, danh-sắc; …. Theo cách này cũng có các hành với vô minh làm duyên.
423. Lại nữa, những [người] đó: (3)–(5) bất cứ loại hành vi nào dẫn đến sự thiết lập, tất cả đều được hành động một cách xác định thông qua vô minh và bị dính chặt bởi ái dục, và cũng chính do thiếu tri kiến mà họ không biết được sự thất vọng trong đó. Chính [hành vi] đó là (thức như hạt giống), chính ái dục đó là (độ ẩm) [cho sự phát triển của hạt giống], và chính vô minh đó là (điểm-đứng). Theo cách này cũng có thể nói là có các hành với vô minh làm duyên.
Vậy vô minh là một duyên cho các hành trong những tâm trạng này.
424. Ở đây, nhân của vô minh là vô minh [trước đó] [và] sự chú tâm phi lý là duyên của nó. Nơi nào không có sự gián đoạn, đó là sự liên tục ở đó; quả là sự sinh khởi; sự tái sinh là sự tái tạo của hữu; sự chấp trước theo nghĩa không-tận-diệt là tùy miên.
PTS vp En 150 425. PTS vp Pli 109 Cũng như, khi một tấm áo choàng, hay một tấm vải trải giường, ở trong máy ép và bị hai người, hay một [người đàn ông] khỏe mạnh, vặn chặt xuống, nó sẽ, tuy nhiên, không thể khô đi trong máy ép, vì thủy giới ẩm ướt vẫn còn ẩn nấp ở đó không thể được làm khô mà không có sự đến của hỏa giới; nếu nó lại được đặt ở nơi thoáng [bên ngoài máy ép] nó sẽ phần lớn vẫn ẩm ướt với sự rỉ ra [của độ ẩm còn lại]; vì nó không thể trở nên hoàn toàn khô mà không có sự đến của hỏa giới; — cũng vậy, mặc dù sự chứng đắc bằng định có Đỉnh Cao của Hữu làm cứu cánh tối hậu của nó, nó vẫn không dẫn đến sự tận diệt của vô sắc. Vì những người [đạt được điều đó] nương tựa vào [nó], tiếp xúc với [nó], và thông qua ái dục [đối với nó] họ không đi đến sự từ bỏ ái dục.
426. Ở đây, sự không-tận-diệt đó là tùy miên vô minh, và đó là một chướng ngại cho tâm thức. Điều đó [đến lượt nó] trở thành một chấp trước như là sự bất lực của tâm thức [bị cản trở như vậy] để thể nhập sự việc là như thế nào. Đó là lậu hoặc vô minh, trở thành thức-như-hạt-giống. Cái gì là một hạt giống là một nhân nếu không bị cắt đứt. Khi không bị cắt đứt, nó gây ra sự tái sinh. Khi tái sinh, nó không đi đến sự tận diệt. Sự không-tận-diệt trói buộc tâm thức xuống. Người có tâm thức bị trói buộc xuống không hiểu sự việc là như thế nào.
427. Vậy thức [như hạt giống (?)] này có nghĩa là bị ảnh hưởng bởi các lậu hoặc, nghĩa là nhân, nghĩa là PTS vp En 151 không-gián-đoạn, nghĩa là không-dừng-lại, nghĩa là quả, nghĩa là tái sinh, nghĩa là tái tạo của hữu, nghĩa là không-tận-diệt, nghĩa là tùy miên, nghĩa là chấp trước hiển lộ, nghĩa là không-thể-nhập.
Đến đây phạm vi của vô minh đã được minh chứng.
Đây được gọi là Phương Thức Truyền Đạt Các Điều Kiện Tất Yếu.
XVI. Kinh Văn Chín Phần trong Phương Thức Truyền Đạt Một Sự Phối Hợp
428. Ở đây, Phương Thức Truyền Đạt Một Sự Phối Hợp là gì?
429. Ở đây, sự minh chứng về tên gọi là sự cô đọng, sự minh chứng về ví dụ là từ đồng nghĩa, và ví dụ thực tế là chi tiết. Nhưng chi tiết phải được nói ra. Như thế nào?
PTS vp En 152 430. [Ví dụ:] trong đoạn văn ("Này các Tỳ-kheo, cái gì là vô ngã … nên được từ bỏ"). Đây là một sự cô đọng.
Ở đây, sự phối hợp là gì? Và cái gì nên được "từ bỏ"? (Ý muốn và tham dục đối với sắc nên được từ bỏ … cho đến … đối với thức …) có thể được đưa ra chi tiết.
Về vô minh, điều đó có thể được mô tả bằng ví dụ.
431. [Lại nữa ví dụ:] (Cái được nương tựa dễ bị lay chuyển). Và "sự nương tựa" là gì? Ái dục và tà kiến.
Ở đây, tà kiến là vô minh và ái dục là các hành. Ở đây, [nói] "với tà kiến làm duyên, ái dục" [cũng giống như nói] "với vô minh làm duyên, các hành". Ở đây, cái được "nương tựa" là thức, và điều đó [ngụ ý] "với các hành làm duyên, thức; … cho đến … già-chết".
Khi điều này đã được nói tóm tắt như vậy thì phần còn lại [của đoạn văn] tiếp theo, cụ thể là (Cái không được nương tựa không có khả năng bị lay chuyển), vậy đây là sự từ bỏ tà kiến và ái dục. Ở đây, với sự đoạn diệt của vô minh như là tà kiến, thức không còn, như nó đã từng, buông bỏ ý niệm này hay ý niệm kia khơi gợi tham dục để nắm lấy một ý niệm khác, như trong Ví Dụ Về Con Khỉ, mà đúng hơn vì nó không còn ý muốn và tham dục đối với ngay cả những ý niệm nhỏ nhất khơi gợi tham dục, làm sao có thể có bất cứ sự lay chuyển nào?
Ở những chúng sinh ưu việt [các vị A-la-hán], tâm thức đã chấm dứt sự khăng khăng, và thức, không có điểm đứng, đoạn diệt vì thiếu dưỡng chất. Với sự đoạn diệt của thức, sự đoạn diệt của danh-sắc; … cho đến … sự đoạn diệt của già-chết.
Đây là một Sự Phối Hợp.
432. PTS vp Pli 111 Ở đây, sự lay chuyển của thức xảy đến thông qua tham dục. Khi không có sự lay chuyển, thì cách tiếp cận trước đây với ô nhiễm, cùng với những vật sở hữu của nó, vốn có ba phần, có ngọn lửa của nó được làm tĩnh lặng. Do đó Ngài nói (Khi không có khả năng bị lay chuyển thì có sự tĩnh lặng).
433. Ở đây, sự phối hợp là như vầy: (Người có thân tĩnh lặng cảm nhận vui sướng. Khi người ấy vui sướng, tâm thức của người ấy được định tĩnh … cho đến … có sự biết và thấy "Ta được giải thoát"). Sự giải thoát do sự cạn kiệt của các lậu hoặc, người ấy không còn tái xuất hiện nữa. Với sự tái xuất hiện của người ấy không còn sự đến hay đi thực sự nào, có (không đây, không kia, không ở giữa; đây là sự chấm dứt của khổ đau), chính là giới tận diệt không còn dư sót.
434. Đây [chỉ là điều] được phối hợp trong phần giữa của Kinh Văn này, và [chỉ là] sự diễn giải của nó trong Duyên Khởi và trong Giải Thoát; nhưng điều này không phân tích chi tiết ý nghĩa của những gì đã được nói tóm tắt.
Đây được gọi là Phương Thức Truyền Đạt Một Sự Phối Hợp.
435. Cũng vậy các ý niệm trong loại [Kinh Văn] bàn về Cấu Uế chỉ được phối hợp với loại bàn về PTS vp En 154 Cấu Uế, không với loại nào khác. Tương tự trong trường hợp của loại bàn về Đạo Đức và loại bàn về Thể Nhập.
Đây là Phương Thức Truyền Đạt Một Sự Phối Hợp.
Đây là mười sáu Phương Thức Truyền Đạt.
Chương thứ năm trong Chỉ Nam Tam Tạng của bậc dũng mãnh Đại Ca-chiên-diên (Mahā-Kaccayāna), vị cư ngụ tại Rừng Cây Hồng Táo, đến đây hoàn tất.
Dịch từ tiếng Pāḷi bởi Tỳ-kheo Ñāṇamoli, năm 1964.
Xuất bản bởi Hội Kinh Tạng Pali (The Pali Text Society), Oxford.
Ấn bản điện tử này được xuất bản theo các điều khoản của giấy phép Creative Commons Attribution Non-Commercial 4.0 (CC BY-NC 4.0)
Toàn bộ bản quyền thuộc về Hội Kinh Tạng Pali. Xem thêm tuyên bố tại http://www.palitext.com/ → Publications → Copyright Announcement.
Chỉ dùng cho mục đích phi thương mại.
Phiên bản này chưa được hiệu đính.
Được soạn thảo bằng LaTeX bởi Manfred Wierich, chuẩn bị cho SuttaCentral bởi Ngài Vimala.
Dấu “…” là lối viết tắt có từ chính bản gốc Pāli, gọi là peyyāla. Kinh tạng nguyên thuỷ vốn được tụng thuộc lòng, nên những đoạn lặp lại y nguyên ở bài trước thường được rút gọn lại bằng một dấu lược thay vì chép lại toàn văn. Bản dịch của Hoà thượng Thích Minh Châu giữ đúng lối ấy. Vì vậy có bài trông ngắn, nhưng đó là hình thức chuẩn mực của kinh điển chứ không phải app thiếu nội dung hay bản dịch bị cắt. Phần bị lược có thể đọc đầy đủ ở các bài liền trước trong cùng phẩm.
Bản ngôn ngữ bạn đang xem do Inti AI chuyển ngữ trung thực theo đúng truyền thống. Bạn có thể chuyển sang tab ngôn ngữ còn lại để đọc bản dịch của người.
🪷 Hỏi Inti Sage về kinh này →Bản dịch thuộc dịch giả/nguồn ghi ở trên. Phần tuyển tập, trình bày song ngữ và các bản dịch bằng AI do Inti biên soạn: © Inti Foundation. Vui lòng ghi nguồn khi trích dẫn; không sao chép hàng loạt hay dùng cho mục đích thương mại khi chưa được phép.