Ja 410Somadatta Jātaka

– Chuyện Tiền Thân Đức Phật

– Quyển 7 Sattanipāta

410. Somadatta Jātaka

"Sâu trong rừng thẳm"... Câu chuyện này được Bậc Đạo Sư kể khi đang trú tại Jetavana, về một vị Trưởng lão tuổi cao. Chuyện kể rằng vị Trưởng lão này đã độ cho một sa-di, và vị sa-di hầu hạ ngài nhưng rồi qua đời vì bệnh hiểm nghèo. Vị Trưởng lão già đi khắp nơi khóc than vì cái chết của sa-di ấy. Trông thấy vậy, các Tỳ-kheo bắt đầu bàn luận trong Giảng đường Chân lý: "Thưa các hiền giả, vị Trưởng lão già này đi khắp nơi khóc than vì cái chết của sa-di: chắc chắn ông ấy đã xao nhãng việc quán niệm về cái chết." Bậc Đạo Sư đến, và sau khi nghe chủ đề của cuộc đàm luận, Ngài nói: "Này các Tỳ-kheo, đây không phải là lần đầu tiên người này khóc than vì cái chết của kẻ kia," và Ngài kể câu chuyện xưa.

Ngày xưa, khi Brahmadatta trị vì ở Benares, Bồ-tát là Thiên đế Sakka. Một vị Bà-la-môn giàu có, đang sống tại Benares, xuất gia và trở thành khổ hạnh tăng trên dãy Himalaya, PTS vp Pali 389 sống bằng cách lượm nhặt rễ cây và hoa quả trong rừng. Một ngày nọ, đang tìm kiếm hoa quả dại, ông trông thấy một con voi con và đưa nó về am thất: ông coi nó như đứa con ruột, đặt tên là Somadatta, và nuôi dưỡng bằng cỏ và lá cây.

Con voi lớn dần trở nên khỏe mạnh: nhưng một ngày nọ nó ăn quá nhiều và ngã bệnh vì ăn no. Vị khổ hạnh đưa nó vào trong am thất rồi đi tìm hoa quả dại: nhưng trước khi ông trở về, con voi non đã qua đời. Ông trở về với hoa quả của mình, nghĩ: "Những ngày khác đứa con ta ra đón ta, nhưng hôm nay không thấy; chuyện gì xảy ra với nó vậy?" Rồi ông than khóc và nói lên câu kệ đầu tiên:

Sâu trong rừng thẳm nó thường ra đón ta: nhưng hôm nay
Chẳng thấy bóng voi đâu cả: nó đang lang thang nơi nào? PTS vp En 236

Với tiếng than khóc ấy, ông trông thấy con voi nằm ở cuối con đường có mái che, ôm lấy cổ nó rồi cất lời than thứ hai trong tiếng khóc:

Chính nó đây, nằm xuống trong cái chết, bị cắt đứt như cành non;
Thấp trên mặt đất nó nằm: hỡi ơi, con voi ta đã chết rồi.

Ngay lúc đó, Thiên đế Sakka, đang quan sát thế gian, nghĩ: "Vị khổ hạnh này đã từ bỏ vợ con vì đạo pháp, nay lại than khóc con voi non mà ông gọi là đứa con, ta phải thức tỉnh ông ấy và khiến ông suy nghĩ lại," rồi đến am thất, đứng trên không trung và nói câu kệ thứ ba:

PTS vp Pali 390 Thương tiếc người đã khuất thật không xứng
Với khổ hạnh tăng, đã thoát các ràng buộc gia đình.

Nghe vậy, vị khổ hạnh nói câu kệ thứ tư:

Khi người giao tiếp với thú, ôi Sakka, nỗi đau
Vì mất người bạn chơi cần được giải tỏa bằng nước mắt.

Thiên đế Sakka nói thêm hai câu kệ khuyên giải:

Những ai muốn khóc, vẫn có thể thương tiếc người đã khuất,
Chớ khóc, ôi hiền giả, vô ích thôi — bậc trí đã nói vậy.
Nếu bằng nước mắt ta có thể thắng được cái chết,
Thì hết thảy chúng ta sẽ cùng nhau giữ gìn những người thân yêu.

Nghe những lời của Thiên đế Sakka, vị khổ hạnh suy ngẫm và an ủi lòng mình, lau khô nước mắt, rồi nói những câu kệ cuối trong lời ca ngợi Thiên đế Sakka:

Như ngọn lửa bùng cháy dữ dội khi được đổ thêm bơ sữa
Bị nước dập tắt, ông đã dập tắt cơn đau của ta.
Mũi tên sầu khổ đâm thấu trái tim ta:
Ông đã chữa lành vết thương và phục hồi cuộc sống ta.

PTS vp Pali 391 Mũi tên đã được rút ra, tràn đầy niềm vui và bình an,
Trước lời Thiên đế Sakka, ta đã thoát khỏi ưu sầu.

Những câu kệ này đã được nêu ở trên.

Sau khi khuyên giải vị khổ hạnh, Thiên đế Sakka trở về cõi của mình.

Bậc Đạo Sư, sau bài học, nhận diện Bổn Sinh: "Lúc bấy giờ con voi non là sa-di, vị khổ hạnh là Trưởng lão già, Thiên đế Sakka chính là Ta."

Chuyện Tiền Thân, hay Các Câu Chuyện Về Những Kiếp Trước Của Đức Phật, do E.B. Cowell chủ biên, Nhà xuất bản Đại học Cambridge ấn hành.

• Quyển 1, do Robert Chalmers dịch, 1895.
• Quyển 2, do W.H.D. Rouse dịch, 1895.
• Quyển 3, do H.T. Francis và R.A. Neil dịch, 1897.
• Quyển 4, do W.H.D. Rouse dịch, 1901.
• Quyển 5, do H.T. Francis dịch, 1905.
• Quyển 6, do E.B. Cowell và W.H.D. Rouse dịch, 1907.

Các bản dịch này thuộc phạm vi công cộng. Bạn được tự do sử dụng theo bất kỳ cách nào.

Được quét, hiệu đính và định dạng tại sacred-texts.com, tháng 1 năm 2006 – tháng 2 năm 2010, bởi John Bruno Hare và các cộng sự. Cảm ơn Sacred Texts Archive đã làm cho các văn bản này có thể truy cập dưới dạng kỹ thuật số.

Được chuẩn bị cho SuttaCentral bởi Tỳ-kheo Sujato.