San Mu Bu Pm GBM 3 Sk 65Liếm tay

Diễn Giải Kinh Hatthanillehaka (Licking the Hands)

Bối cảnh

Kinh Hatthanillehaka được ghi chép trong Luật Tạng truyền thống Nguyên Thủy (Theravāda), một trong những kinh điển về kỷ luật tu sĩ (Vinaya Pitaka) có tầm quan trọng nhất. Bối cảnh xuất hiện của kinh này liên quan đến việc Đức Phật xây dựng những quy tắc ứng xử trong cộng đồng Tăng-ni (Sangha) nhằm bảo vệ định lực, tâm thanh tịnh và danh dự của những người xuất gia.

Kinh được ghi lại từ một sự kiện cụ thể khi có một vị tỳ khưu (bhikkhu) có hành vi không phù hợp với thói quên mất tâm niệm (sati). Hành động "liếm tay" (hattha nillehaka) trong tiêu đề đề cập đến một tính cách tham lam, nôn nả, hoặc thiếu tự chủ trong việc ăn uống, được xem là biểu hiện của sự mất kiểm soát giác quan (indriya). Đó là lý do Đức Phật đã ban hành những giới luật nhằm giáo huấn các đệ tử về hành vi ăn uống và tự chủ.

Nội dung chính

Trong bối cảnh của Luật Tạng, kinh này ghi chép về những hướng dẫn cụ thể của Đức Phật liên quan đến những hành vi không trang nhã hoặc tham lam trong quá trình thọ dụng thực phẩm. Kinh nêu ra rằng những vị tỳ khưu nên duy trì sự trang nghiêm, lịch sự và tâm niệm (sati) trong mọi hoạt động, đặc biệt là những việc thường ngày như ăn uống.

Hành vi liếm tay là biểu hiện của tham lam (lobha), không tuân thủ lối ăn uống thanh tịnh. Kinh nhấn mạnh rằng những tu sĩ chân chính phải điều khiển các căn như mắt, tai, mũi, lưỡi, thân và ý (salayatana) để tránh những sự ảnh hưởng không tốt từ các đối tượng giác quan. Việc liếc tay liền sau khi ăn cơm được xem là một hành động bị chi phối bởi tham ái và thiếu tự tôn.

Đức Phật đã khéo léo chỉ ra rằng những vị tỳ khưu đích thực nên duy trì điều độ (samati) trong ăn uống—ăn đủ để nuôi dưỡng thân thể nhưng không để tham lam chi phối quyết định. Kinh này là một phần của những giới luật nhỏ (Pācittiya) nhằm gìn giữ đạo hạnh và làm sáng tỏ ranh giới giữa những hành vi chấp nhận được và không chấp nhận được trong Sangha.