Ja 329Kāḷabāhu Jātaka — Chuyện Tiền Thân về Con Khỉ Đen Kāḷabāhu

– Chuyện Tiền Thân của Đức Phật

– Quyển 4 — Catukkanipāta (Phẩm Bốn Kệ)

329. Kāḷabāhu Jātaka — Chuyện Tiền Thân về Con Khỉ Đen Kāḷabāhu

"Xưa ta đã được hưởng," v.v. — Đây là câu chuyện được Bậc Thầy kể khi đang cư trú trong Rừng Trúc (Veḷuvana), liên quan đến việc Devadatta mất đi lợi lộc và sự kính trọng. Vì khi Devadatta vô lý nuôi mối thù hận đối với Đức Phật và đã mua chuộc một đội cung thủ để giết Ngài, tội lỗi của y đã bị phơi bày qua việc thả voi Nāḷāgiri. Khi đó, người ta lấy đi chức vị và tiêu chuẩn phụ cấp của y, và nhà vua không còn quan tâm đến y nữa.

Sau khi đã mất nguồn lợi lộc và sự kính trọng, y đi lang thang sống bằng cách xin ăn ở các gia đình quý tộc. Các Tỳ-kheo bắt đầu thảo luận trong Giảng đường Sự Thật, về việc Devadatta đã mưu tìm lợi lộc và sự kính trọng, nhưng khi đã có được rồi lại không giữ được. Bậc Thầy đến và hỏi họ đang ngồi thảo luận về chủ đề gì, và khi được nghe điều đó, Ngài nói: "Không chỉ bây giờ thôi đâu, này các Tỳ-kheo, mà ngay cả trước kia, Devadatta cũng đã bị tước đoạt lợi lộc và sự kính trọng." Và Ngài kể cho họ nghe một câu chuyện truyền thuyết từ thời xa xưa.

Thuở xưa khi Dhanañjaya đang trị vì ở Benares, Bồ-tát đầu thai thành một con vẹt tên Rādha. Đây là một con chim lớn khỏe mạnh với các chi hoàn hảo. Và em trai của vẹt tên là Potthapāda.

Một người thợ săn chim bẫy được hai con chim này và đem chúng làm quà tặng cho vua xứ Benares. Vua nhốt cặp chim này trong lồng vàng PTS vp Pali 98 và chăm sóc chúng, cho chúng ăn mật ong và ngũ cốc rang trong đĩa vàng và uống nước đường. Chúng được chăm sóc rất chu đáo, và đạt đến mức độ lợi lộc và sự kính trọng cao nhất.

Rồi một người thợ rừng đem tặng nhà vua một con khỉ đen lớn tên Kāḷabāhu, và do thực tế là nó đến sau đôi vẹt, nó nhận được lợi lộc và sự kính trọng còn nhiều hơn, trong khi sự kính trọng dành cho đôi vẹt giảm sút. Bồ-tát, do sở hữu các phẩm chất của Phật-tánh, không nói một lời, nhưng em trai của vẹt, do thiếu những phẩm chất này, không thể chịu đựng được sự kính trọng dành cho con khỉ, nói: "Anh ơi, trước đây trong cung điện hoàng gia này, người ta cho chúng ta thức ăn ngon, nhưng bây giờ chúng ta không nhận được gì, và họ dâng tất cả cho con khỉ Kāḷabāhu.

Vì chúng ta không nhận được lợi lộc hay sự kính trọng nào từ nhà vua ở nơi này, chúng ta phải làm gì? Nào, hãy đến rừng mà sống." Và trong khi nói chuyện với anh trai, nó đọc kệ thứ nhất:

Xưa ta đã được hưởng thức ăn dư dả,
Con khỉ này nay chiếm lấy những gì trước thuộc về ta.
Nào, Rādha, hãy đến rừng mà lánh;
Sự đối xử tệ bạc như vậy, làm sao có thể biện hộ? PTS vp En 66

Rādha, khi nghe điều này, đáp lại bằng kệ thứ hai:

PTS vp Pali 99 Khi nghe điều này, Potthapāda không thể dứt bỏ mối thù hận với con khỉ và đọc kệ thứ ba:

Rādha, khi nghe điều này, đọc kệ thứ tư:

Thường thì bộ mặt nhăn nhó và đôi tai ve vẩy của nó
Sẽ làm các hoàng tử trẻ sợ hãi một cách vô lý:
Chẳng bao lâu Kāḷabāhu qua một trò nghịch ngợm nào đó,
Sẽ phải đi thật xa để kiếm thức ăn.

Trong một thời gian rất ngắn, con khỉ qua việc lắc tai và những trò như vậy trước các hoàng tử nhỏ đã làm chúng hoảng sợ. Trong cơn hoảng loạn, chúng la hét ầm ĩ. Nhà vua hỏi nguyên nhân là gì, và khi nghe ra, nói: "Đuổi nó đi." Vì vậy vua ra lệnh đuổi con khỉ đi, và đôi vẹt được phục hồi về tình trạng lợi lộc và sự kính trọng trước đây.

PTS vp Pali 100 Bậc Thầy ở đây kết thúc bài học và xác định Tiền Thân: "Vào thời đó, Devadatta là Kāḷabāhu, Ānanda là Potthapāda, còn ta chính là Rādha."

Jātaka, hay Chuyện Tiền Thân của Đức Phật, do E.B. Cowell biên tập, xuất bản bởi The Cambridge University Press.

• Tập 1, Robert Chalmers dịch, 1895.
• Tập 2, W.H.D. Rouse dịch, 1895.
• Tập 3, H.T. Francis và R.A. Neil dịch, 1897.
• Tập 4, W.H.D. Rouse dịch, 1901.
• Tập 5, H.T. Francis dịch, 1905.
• Tập 6, E.B. Cowell và W.H.D. Rouse dịch, 1907.

Các bản dịch này thuộc phạm vi công cộng. Bạn được tự do sử dụng chúng theo bất kỳ cách nào.

Được quét, đọc bản in và định dạng tại sacred-texts.com, tháng 1 năm 2006 – tháng 2 năm 2010, bởi John Bruno Hare và các cộng sự. Trân trọng cảm ơn Sacred Texts Archive đã cung cấp các văn bản này dưới dạng kỹ thuật số.

Chuẩn bị cho SuttaCentral bởi Tỳ-kheo Sujato.