Ja 312Kassapamandiya Jātaka

– Chuyện Các Tiền Thân Của Đức Phật

– Quyển 4 Catukkanipāta

312. Kassapamandiya Jātaka

PTS vp Pali 36 "Nếu tuổi trẻ ngu ngốc," v.v.— Câu chuyện này do Đức Thế Tôn kể lại trong khi trú tại Kỳ-viên Tịnh Xá, về một vị Tỳ-kheo cao tuổi. Theo truyền thuyết, một thanh niên quý tộc tại Xá-vệ, vì nhận thức được những hậu quả xấu ác của dục vọng tội lỗi, đã thọ giới xuất gia từ tay Đức Thế Tôn, và nhờ chuyên tâm tu tập thiền định xuất thế, trong thời gian không lâu đã chứng đắc quả Thánh. Về sau khi mẹ mất, ông độ cha và em trai vào đạo, và họ đến cư trú tại Kỳ-viên Tịnh Xá.

Vào đầu mùa an cư (Vassa), nghe nói về một tu viện làng nơi dễ kiếm được y cần thiết, cả ba đều vào cư trú an cư ở đó, và khi mùa an cư kết thúc, họ trở thẳng về Kỳ-viên Tịnh Xá. Vị Tỳ-kheo trẻ, khi họ đến một nơi không xa Kỳ-viên, dặn chú tiểu dẫn người cha già đến từ từ, còn chính ông vội bước đi trước đến Kỳ-viên để chuẩn bị liêu phòng. Vị trưởng lão bước đi chậm chạp.

Chú tiểu liên tục húc đầu vào thắt lưng ông như thể đang đẩy, và kéo lê ông đi bằng sức, kêu lên: "Đi nhanh lên, thầy ơi." Vị trưởng lão nói: "Con đang kéo ta đi trái với ý muốn," rồi quay trở lại và xuất phát từ đầu trở lại. Trong khi họ đang tranh cãi như vậy, mặt trời lặn và bóng tối ập đến. Trong khi đó vị Tỳ-kheo trẻ đã quét dọn liêu phòng, đặt nước vào bình, và không thấy họ đến, ông cầm đuốc đi ra đón.

Khi thấy họ đến, ông hỏi sao đến trễ vậy. Người cha già nêu lý do. Vậy là ông cho họ nghỉ và dẫn họ về dần dần.

Hôm đó ông không có thời gian đảnh lễ Đức Phật. Vậy là ngày hôm sau, khi đến đảnh lễ Đức Phật, sau khi đảnh lễ và ngồi xuống, Đức Thế Tôn hỏi: "Con đến hôm nào?" "Thưa Thế Tôn, hôm qua." "Con đến hôm qua mà đến đảnh lễ ta hôm nay mới?" "Vâng, thưa Thế Tôn," ông đáp, và kể cho Ngài nghe lý do. Đức Thế Tôn quở trách vị trưởng lão: "Không chỉ bây giờ ông ta mới xử sự như vậy.

Ngày xưa ông ta cũng đã làm y vậy. Bây giờ chính con là người bị ông ta làm khó chịu. Ngày trước ông ta cũng đã làm phiền những bậc trí tuệ." Và theo lời thỉnh cầu của vị Tỳ-kheo, Ngài kể một câu chuyện xa xưa.

Thuở nọ khi Phạm-Đức-Đà trị vì ở Ba-la-nại, Bồ-tát đản sinh trong một gia đình bà-la-môn ở một thị trấn xứ Kasi. PTS vp Pali 37 Khi trưởng thành, mẹ ngài mất. Và sau khi cúng dường lễ tang, vào cuối sáu tuần, ngài bố thí tất cả tiền trong nhà, rồi đem theo cha và em trai, mặc y vỏ cây của một người nào đó và theo đời sống xuất gia của một hành giả khổ hạnh ở vùng Himalaya. Và ở đó ngài sống trong một khu rừng dễ chịu, kiếm sống bằng cách mót lúa trên đồng và sống nhờ rễ cây và hoa trái hoang dã. PTS vp En 25

Bây giờ ở Himalaya, trong mùa mưa, khi mưa không ngừng, vì không thể đào được bất kỳ củ hay rễ nào, hay tìm được hoa trái hoang dã, và lá bắt đầu rụng, các hành giả khổ hạnh hầu hết rời Himalaya xuống và cư trú giữa nơi có người ở. Và vào lúc này, Bồ-tát, sau khi sống ở đây với cha và em trai, ngay khi vùng Himalaya bắt đầu nở hoa và ra trái trở lại, dẫn hai người bạn đồng hành trở về ẩn cư của mình trên Himalaya. Và lúc hoàng hôn khi còn cách xa liêu không mấy, ngài để họ lại, nói: "Hai người có thể đi dần dần, còn ta đi trước để dọn dẹp ẩn cư."

Bây giờ người hành giả trẻ từ từ đi cùng cha, cứ húc đầu vào thắt lưng cha. Người cha nói: "Ta không thích cách con dẫn ta về nhà." Vậy là ông quay trở lại và xuất phát mới từ cùng điểm đó. Trong khi họ đang tranh cãi như vậy, bóng tối ập đến.

Nhưng Bồ-tát ngay khi đã quét dọn am lá, chuẩn bị sẵn nước, cầm đuốc quay đường trở lại, và khi gặp họ, hỏi tại sao mất thời gian lâu vậy. Và chú hành giả trẻ kể cho ngài nghe điều cha đã làm. Nhưng Bồ-tát dẫn họ về nhà một cách bình tĩnh, và sau khi cất giữ an toàn tất cả đồ dùng của tu sĩ, ngài tắm cho cha, rửa và xức dầu chân cha và mát-xa lưng cha.

Rồi ngài đặt ra một chậu than và khi cha đã hồi phục sau mệt nhọc, ngài ngồi gần cha và nói: "Cha ơi, trẻ con giống như đồ gốm: vỡ trong chốc lát, PTS vp Pali 38 và khi đã vỡ, không thể hàn gắn lại được nữa. Người lớn tuổi phải kiên nhẫn chịu đựng khi chúng xúc phạm." Và để khuyên bảo cha Kassapa của mình, ngài đọc những bài kệ này—

Nếu tuổi trẻ ngu ngốc xúc phạm bằng lời hay việc,
Bổn phận của trí tuệ là thể hiện sự khoan dung lâu bền;
Những cuộc tranh cãi của người hiền đạt đến hồi kết nhanh chóng,
Kẻ ngu chia lìa nhau, như đất sét chưa nung.

Những người khôn ngoan biết học hỏi, ý thức được tội lỗi của mình,
Có thể chứng minh tình bạn không bao giờ suy tàn;
Họ mạnh mẽ mang gánh nặng của anh em,
Và khéo léo giải hòa tranh chấp giữa hàng xóm.

PTS vp Pali 39 Như vậy Bồ-tát đã khuyên bảo cha ngài. Và từ đó về sau cha ngài tu tập tự chủ.

Đức Thế Tôn, khi kết thúc bài học, xác định tiền thân: "Lúc đó vị trưởng lão là hành giả cha, chú tiểu là hành giả trẻ, và chính ta là người con đã khuyên bảo cha mình."

Jātaka, hay Chuyện Các Tiền Thân Của Đức Phật, do E.B. Cowell biên tập, xuất bản bởi Cambridge University Press.

• Tập 1, Robert Chalmers dịch, 1895.
• Tập 2, W.H.D. Rouse dịch, 1895.
• Tập 3, H.T. Francis và R.A. Neil dịch, 1897.
• Tập 4, W.H.D. Rouse dịch, 1901.
• Tập 5, H.T. Francis dịch, 1905.
• Tập 6, E.B. Cowell và W.H.D. Rouse dịch, 1907.

Những bản dịch này thuộc phạm vi công cộng. Bạn được tự do sử dụng theo ý muốn.

Đã được quét, hiệu đính và định dạng tại sacred-texts.com, tháng 1/2006–tháng 2/2010, bởi John Bruno Hare và những người khác. Cảm ơn Sacred Texts Archive đã cung cấp những văn bản này dưới dạng kỹ thuật số.

Chuẩn bị cho SuttaCentral bởi Tỳ-kheo Sujato.