Ja 109Kuṇḍapūva Jātaka

Chuyện Tiền Thân Đức Phật

Quyển 1 — Ekanipāta

109. Kuṇḍakapūva Jātaka

"Vật tế thần phụ thuộc vào người thờ phụng." — Câu chuyện này được Bậc Đạo Sư kể tại Sāvatthī, liên quan đến một người nghèo khổ.

Tại Sāvatthī, Tăng đoàn cùng với Đức Phật đứng đầu thường được thỉnh thọ trai hoặc do một gia đình đơn lẻ, hoặc do ba bốn gia đình cùng nhau. Đôi khi một nhóm người hay cả một con phố cùng chung tay, hoặc đôi khi toàn thể thành phố chiêu đãi các ngài. Nhưng trong dịp được đề cập đây, chính một con phố đang thực hiện việc hiếu khách. Và dân cư trong phố đã sắp xếp để cúng cháo rồi tiếp theo là bánh.

Trên phố ấy có một người rất nghèo, là thợ làm thuê, không biết làm thế nào mình có thể cúng cháo, nhưng đã quyết tâm cúng bánh. Ông ta cạo lấy bột đỏ từ những vỏ trấu rỗng rồi nhào với nước thành một chiếc bánh tròn. Chiếc bánh này được ông gói trong lá cây sữa, rồi nướng trong than hồng.

Khi bánh chín, ông quyết tâm rằng chỉ có Đức Phật mới được nhận chiếc bánh này, và theo đó ông đứng ngay sát bên cạnh Bậc Đạo Sư. Ngay khi có lệnh dâng bánh, ông bước tới nhanh hơn bất kỳ ai khác và đặt chiếc bánh của mình vào bát khất thực của Bậc Đạo Sư. Và Bậc Đạo Sư từ chối tất cả các loại bánh khác được dâng lên và ăn chiếc bánh của người nghèo.

Lập tức cả thành phố chỉ bàn tán về việc Đấng Toàn Giác không khinh thường mà đã ăn chiếc bánh cám của người nghèo. Từ những người khuân vác đến quý tộc và Đức Vua, tất cả mọi tầng lớp đổ xô đến nơi đó, đảnh lễ Bậc Đạo Sư, và vây quanh người nghèo, PTS vp En 253 dâng thức ăn cho ông, hay hai đến năm trăm đồng tiền nếu ông chịu chuyển nhượng cho họ công đức của hành động mình.

Nghĩ rằng tốt hơn hết nên hỏi ý Bậc Đạo Sư trước, ông đến gặp Ngài và trình bày sự việc. "Hãy nhận những gì họ cúng dường," Bậc Đạo Sư nói, "và hãy hồi hướng công đức của ông đến tất cả chúng sinh." Vậy là người đàn ông bắt đầu thu nhận các lễ vật. Có người dâng gấp đôi người khác, có người dâng gấp bốn lần, người khác gấp tám lần, và cứ thế, đến tổng cộng chín koṭi vàng được góp lại.

Sau khi tạ ơn vì sự thết đãi, Bậc Đạo Sư trở về tu viện. Cả hai cùng trở về với Ngài, mang theo lễ vật phong phú gồm hoa, hương thơm và nước hoa, tô, mật ong và đường. Bậc Đạo Sư, sau khi thuyết về bổn phận PTS vp Pali 423 trước Tăng đoàn và ban bố lời giáo huấn của một vị Phật, lui về hương phòng.

Buổi tối, Đức Vua cho vời người nghèo đến và phong ông làm Đại Trưởng Khố.

Tập hội trong Pháp đường, các Tỳ-kheo nói chuyện với nhau về việc Bậc Đạo Sư không khinh thường mà đã ăn chiếc bánh cám của người nghèo như thể đó là cam lồ, và về việc người nghèo đã được giàu có và được phong làm Đại Trưởng Khố, thật là diễm phúc lớn lao cho ông. Và khi Bậc Đạo Sư bước vào Pháp đường và nghe những gì họ đang bàn luận, Ngài nói: "Này các Tỳ-kheo, đây không phải là lần đầu tiên Ta không khinh thường mà ăn chiếc bánh cám của người nghèo đó. Ta đã làm như vậy khi Ta là một Thần Cây, và ngay lúc đó cũng là phương tiện để ông ta được phong làm Đại Trưởng Khố." Nói vậy, Ngài kể câu chuyện về quá khứ.

---

Xưa kia khi Brahmadatta đang trị vì tại Bārāṇasī, Bồ-tát là một Thần Cây ngự trong cây thầu dầu. Và người dân thời ấy có tín ngưỡng mê tín về chư thần. Một lễ hội đến, và dân làng dâng lễ vật tế thần cho các Thần Cây của họ.

Thấy vậy, một người nghèo bày tỏ sự thờ phụng cây thầu dầu. Những người khác đều đến với vòng hoa, hương liệu, nước hoa và bánh; nhưng người nghèo chỉ có một chiếc bánh bột trấu nhào với nước trong một vỏ dừa để dâng cho cây thần của mình. Đứng trước cây, ông nghĩ trong lòng: "Các Thần Cây quen dùng thức ăn thượng giới, và Thần Cây của ta sẽ không ăn chiếc bánh bột trấu này.

Vậy thì tại sao ta lại mất trắng nó? Thôi ta sẽ tự ăn đi." Và ông quay lưng bỏ đi, thì Bồ-tát từ chỗ rẽ nhánh của cây thốt lên: "Này người tốt bụng, nếu ông là người quyền quý, ông đã mang đến cho ta những chiếc bánh mịn ngon; nhưng vì ông là người nghèo, ta có gì để ăn nếu không phải chiếc bánh đó? Đừng cướp đi phần của ta." Và Ngài đọc kệ này:

---

Vật tế thần phụ thuộc vào người thờ phụng.

Hãy đem bánh đến, chớ cướp đi phần của ta.

---

Rồi người đàn ông quay lại, và nhìn thấy Bồ-tát, dâng lên lễ vật của mình. Bồ-tát thọ hưởng hương vị và hỏi: "Tại sao ông thờ phụng ta?" "Bạch Ngài, con là người nghèo và con thờ phụng Ngài để được thoát khỏi cảnh nghèo khổ." PTS vp Pali 424 "Đừng lo lắng về điều đó nữa. Ông đã tế thần cho người biết ơn và ghi nhớ những hành động tử tế.

Vòng quanh gốc cây này, sát sát nhau, là những chum vàng đã được chôn giấu. Hãy đến tâu với Đức Vua và chở những kho báu ấy bằng xe về sân của vua. Hãy chất thành một đống ở đó, và Đức Vua sẽ vui lòng đến mức phong ông làm Đại Trưởng Khố." Nói xong, Bồ-tát biến mất.

PTS vp En 254 Người đàn ông làm theo như được chỉ dạy, và Đức Vua phong ông làm Đại Trưởng Khố. Nhờ sự trợ giúp của Bồ-tát mà người nghèo đạt được vận may lớn lao; và khi ông qua đời, ông ra đi để hưởng những gì xứng đáng với mình.

---

Kết thúc bài học, Bậc Đạo Sư xác định tiền thân bằng cách nói: "Người nghèo ngày hôm nay cũng chính là người nghèo trong những thời kỳ đó, và Ta là Thần Cây ngự trong cây thầu dầu."

---

The Jātaka, or Stories of the Buddha's Former Births, biên tập bởi E. B. Cowell, xuất bản bởi The Cambridge University Press.

• Tập 1, dịch bởi Robert Chalmers, 1895.
• Tập 2, dịch bởi W. H. D. Rouse, 1895.
• Tập 3, dịch bởi H. T. Francis và R. A. Neil, 1897.
• Tập 4, dịch bởi W. H. D. Rouse, 1901.
• Tập 5, dịch bởi H. T. Francis, 1905.
• Tập 6, dịch bởi E. B. Cowell và W. H. D. Rouse, 1907.

Các bản dịch này thuộc phạm vi công cộng. Bạn được tự do sử dụng chúng theo bất kỳ cách nào.

Được quét, hiệu đính và định dạng tại sacred-texts.com, tháng 1 năm 2006 – tháng 2 năm 2010, bởi John Bruno Hare và những cộng tác viên khác. Cảm ơn Sacred Texts Archive vì đã cung cấp các văn bản này dưới dạng kỹ thuật số.

Chuẩn bị cho SuttaCentral bởi Tỳ-kheo Sujato.