Cảnh Đức Truyền Đăng Lục quyển 12

CẢNH ĐỨC TRUYỀN ĐĂNG LỤC - QUYỂN 12

QUYỂN 12

• Đời thứ 5 có 5 1 người.
• Đệ tử nối pháp của Thiền sư Tuệ Tịch ở Ngưỡng Sơn, Viên

– Đệ tử nối pháp của Thiền sư Nghĩa Huyền, ở Lâm Tế, Trấn

– Đệ tử nối pháp của Trần Tôn Túc ở Mục Châu, có 2 vị:

1. Thứ Sử, Trần Thao ở Mục Châu (một vị thấy có ghi lục
2. Hòa thượng Quân Đài ở Nghiêm Lăng Mục Châu (1 vị không
có cơ duyên-ngữ cú)

– Đệ tử nối pháp của Trí Nhàn Thiền sư, ở Hương Nghiêm Đặng

– Đệ tử nối pháp của Hòa thượng Song Phong ở Phước Châu, có

1 người:
1. Thiền sư Cổ ở Song Phong (1 vị thấy có ghi lục)

– Đệ tử nối pháp của Thiền sư Hồng Nhân ở Kính Sơn Hàng Châu,

– Đệ tử nối pháp của Thiền sưTuệ Giác ở Viện Quang Hiếu Dương

– Đệ tử nối pháp của Quang Dũng Thiền sư, ở Nam Tháp Ngưỡng

– Đệ tử nối pháp của Thiền sư Quang Mục ở Tây Tháp, Ngưỡng

Sơn, Viên Châu có 1 người là:
1. Thiền sư Như Bảo ở Tư Phước Cát Châu, (1 vị thấy có ghi lục)

– Đệ tử nối pháp của Thiền sư Chí Hàn ở Quán Khê, có 1 vị

1. Hòa thượng Giáo ở núi Lỗ Tổ Trì Châu

– Đệ tử nối pháp của Tồn Tưởng Thiền sư ở Hưng Hóa, Ngụy Phủ,

– Đệ tử nối pháp của Bảo Thọ chiêu Thiền sư ở Trấn Châu, có 2

– Đệ tử nối pháp của Hòa thượng Chỉ Y ở Trác Châu, có 1 người

1. Hòa thượng Đàm Không ở Trấn Châu

– Đệ tử nối pháp của Thiền sư Tuệ Nhiên ở Tam Thánh, Trấn

– Đệ tử nối pháp của Hòa thượng Đại Giác ở Ngụy Phủ, có 4 vị.

– Đệ tử nối pháp của Đạo Hiến Thiền sư ở Kim Lăng, có 1 vị

– Đệ tử nối pháp của Hy Vận Thiền sư ở núi Huỳnh Nghiệt,

Hồng Châu trước đây.
1. Nghĩa Huyền Thiền sư ở Lâm Tê Trấn Châu:
Sư người Nam Hòa, Tào Châu, họ Tà (Hình). Thuở nhỏ có chí
xuất trần, kịp khi xuống tóc thọ Cụ giới liền hâm mộ Thiền tông. Lúc
đầu Sư ở với ngài Huỳnh Nghiệt (Hy Vận) theo chúng tham hầu. Lúc
đó trong Pháp Đường, Đệ Nhất Tòa khuyên nhủ khiến hỏi. Sư bèn hỏi:
Như thế nào là ý Tổ sư Tây Trúc đến. Ngài Huỳnh Nghiệt liền đánh.
Như thế hỏi 3 lần đều bi đánh ba lần cáo từ với Đê Nhất Tòa nói sớm
nghe theo lời khuyên thưa hỏi mà chỉ được Hòa thượng cho ăn gậy, hận
mình ngu muội. Sư lại đi hành cước các phương. Thượng Tọa bèn bảo
Huỳnh Nghiệt rằng: Nghĩa Huyền tuy là kẻ hậu sinh song rất kỳ đặc,
khi đến từ già thì xin Hòa thượng lưu ý chỉ dạy. Khi Sư đến từ giã Huỳnh
Nghiệt bảo sư đến ngài Đại Ngu. Sư bèn tham vấn Đại Ngu. Ngu hỏi:
Từ đâu đến đây! Đáp: Từ Huỳnh Nghiệt đến. Ngu hỏi Huỳnh Nghiệt
có dạy câu gì? Đáp: Nghĩa Huyền con hỏi ý Tổ Tây Trúc đến thì Hòa
thượng liền đánh, như thế hỏi 3 lần đều 3 lần bị đánh không biết lỗi ở
đâu. Ngu nói: Ông già Huỳnh Nghiệt hết lòng khổ nhọc (triệt khốn hay
dẹp khốn cho ông) vì ông, ông còn tìm lỗi ở đâu Sư do đó mà đại ngộ,
bảo rằng Phật pháp cũng không có nhiều con. Ngu bèn kéo áo Sư bảo:
Vừa nói con khoa học nay lại nói không có nhiều con, vậy là có bao
nhiêu người, có bao nhiêu người. Sư bèn thoi vào sườn non của Ngu 1
cái. Ngu hết lên bảo: Huỳnh Nghiệt là thầy ông, không can gì việc của
ta. Sư bèn trở về Huỳnh Nghiệt. Nghiệt hỏi sao ông về nhanh thế? Sư
đáp chỉ vì tâm quá thương xót của Lão bà. Huỳnh Nghiệt nói: Lão già
Đại Ngu này đời gặp đánh cho 1 thoi. Sư bảo: Nói gì đợi thấy ngay bây
giờ sẽ đánh bèn đánh vào Huỳnh Nghiệt 1 thoi. Huỳnh Nghiệt cười
ha hả. Một hôm Huỳnh Nghiệt mời chúng đi làm cỏ. Sư đi sau Huỳnh
Nghiệt quay đầu thấy Sư tay không bèn hỏi cái cuốc ở đâu? Sư nói:
Có người đem đi rồi. Huỳnh Nghiệt nói đến trước đây ta cùng ông trò
chuyện (thương lượng). Sư bèn đến trước vòng tay. Huỳnh Nghiệt đưa
thẳng cái cuốc lên bảo: Chỉ cái này người trong thiên hạ nâng lên không
nổi, có ai nâng nổi chăng? Sư bèn giật lấy đưa thẳng lên bảo: Vì sao
ở trong tay Nghĩa Huyền. Huỳnh Nghiệt hôm nay có người mời, bèn
trở về viện. Một hôm Huỳnh Nghiệt mời Đại chúng làm cỏ vườn trà.
Huỳnh Nghiệt đến sau. Sư chào rồi chống cuốc mà đứng. Huỳnh Nghiệt
nói rảnh rang ư? Đáp: Mới cuốc đất sao nói là rảnh rang Huỳnh Nghiệt
dơ gậy đánh. Sư tiếp lấy gậy xô ngã Hòa thượng. Hòa thượng gọi Duy
Na: Duy na kéo ta dậy. Duy Na dở đứng lên nói: Hòa thượng sao chịu
(tha?) được gã gió ấy. Huỳnh Nghiệt liền đánh Duy Na. Sư tự cuốc đất
nói: Người các phương hỏa táng ta ở trong đó chôn sống. Một hôm sư
ngủ trong Tăng Đường của Huỳnh Nghiệt. Nghiệt vào lấy gậy ở bên
giường gõ 3 cái. Sư ngước đầu thấy là Hòa thượng rồi cũng ngủ. Hòa
thượng đánh vào chiếu 3 cái. Lên nhà trên thấy Đệ Nhất Tòa liền bảo:
Gã say đó há chẳng biết dưới này có Thiền khách ngồi thiền ư, ông chỉ
mãi mê ngủ. Thượng Tọa đáp: Lão Hòa thượng này bịnh phong chăng?
Huỳnh Nghiệt liền đánh. Sư cùng Huỳnh Nghiệt may (vá) áo. Huỳnh
Nghiệt nói: Trong núi sâu trồng nhiều cây làm sao Sư nói: Cùng người
sau làm ký xưa. Rồi lấy cái mai cuốc đất làm 2 mảnh. Huỳnh Nghiệt
đưa gậy lên nói: Ông hãy ăn gậy ta. Sư cất tiếng khóc hu hu. Huỳnh
Nghiệt tông ta đến ông lời ký này mới xuất hiện.
Sư giữa mùa Hạ lên núi Huỳnh Nghiệt thấy Hòa thượng xem kinh.
Sư nói: Còn sắp nói là người ấy, nguyên lai lại là om Đậu Đen Hòa
thượng. Sư ở đó mấy ngày thì từ giã Huỳnh Nghiệt nói: Ông phá Hạ
đến đây không trọn Hạ, đi đi Sư nói: Con tạm đến lễ bái Hòa thượng.
Huỳnh Nghiệt liền đánh đuổi đi. Sư đi mấy dặm nghi việc này liền trở
về cho trọn Hạ. Một hôm Sư từ giã Huỳnh Nghiệt. Nghiệt hỏi đi đâu?
Sư đáp không phải Hà Nam tức đi Hà Bắc Huỳnh Nghiệt cầm gậy đánh.
Sư cầm cứng gậy nói: Lão già kia chớ gông mù gậy chợ mà lầm đánh
người. Huỳnh Nghiệt gọi thị giả đem bảng Thiền và bàn ghế đến. Sư
bảo: Thị giả đem lửa đến. Huỳnh Nghiệt nói: Không phải thế, chỉ cần
ông đem đi, sau này ngồi mà đoán đầu lưỡi thiên hạ. Sư liền ra đi. Sư
đến Tháp Hùng Nhĩ. Tháp Chủ hỏi: Trước lễ Phật hay trước lễ Tổ? Sư
nói: Tổ Phật đều chẳng lễ. Tháp chủ nói: Tổ và Phật cùng trưởng lão
có oan gia gì mà đều chẳng lễ? Sư không đáp được. Sau Sư về quê nhà.
Phủ tuần tiêu đến thỉnh Sư trụ ở Lâm Tế thiền uyển tại Thành nam, bạn
học tranh nhau đến. Một hôm Sư lên Pháp Đường nói: Mọi người các
ông trên khối thịt có 1 Vô Vị Chân Nhân thường ở trước mọi người mà
ra vào. Các ông nếu không biết thì nên hỏi Lão tăng. Lúc đó có một
vị Tăng hỏi: Như thế nào là Vô Vi Chân Nhân. Sư liền đánh bảo vô
vi chân nhân là cục cứt khô nào? Sư hỏi Lạc Tấn rằng: Từ trên đến 1
người đánh, 1 người hét ai thân hơn? Đáp rằng đều không thân. Sư nói:
Chỗ thân làm gì? Tấn liền hét. Sư bèn đánh. Sư hỏi: Mộc Khẩu Hòa
thượng: Như thế nào là trâu trắng đất sương Mộc Khẩu liền rống lên.
Sư nói: Câm! Mộc Khẩu hỏi lão huynh làm gì? Sư nói: Ngăn súc sinh.
Đại Giác đến tham. Sư đưa cây phất trần lên. Đại Giác liền trải tọa cụ.
Sư ném cây phất trần. Đại Giác cuốn tọa cụ vào Tăng Đường. Chúng
Tăng hỏi vị Tăng ấy có quen thân với Hòa thượng chăng mà chẳng lễ
bái lại chẳng ăn đòn. Sư nghe khiến gọi Tăng mới đến. Đại Giác bèn ra.
Sư nói: Đại chúng nói ông chưa tham Trưởng lão. Đại Giác nói không
xét là tự về chúng. Ma Cốc đến tham, trải tọa cụ hỏi: 12 mặt của Quan
Âm thì mặt nào là chánh? Sư xuống giường thiền, 1 tay cuốn tọa cụ,
1 tay Xô Ma Cốc bảo rằng: Mười hai mặt của Quan Âm ngó vào chỗ
nào? Ma Cốc định đến ngồi vào giường thiền. Sư bèn cầm gậy đánh.
Ma Cốc tiếp lấy gậy đem vào phương trượng. Sư lên Pháp Đường nói:
Đại chúng, phàm người vì pháp không tiếc tan thân mất mạng. Ta ở chỗ
Hòa thượng Huỳnh Nghiệt đã 3 lần ăn gậy, như dùng cành thanh hao
đánh vào. Nay nghĩ 1 lần ăn nhanh (nay đánh nhanh 1 lần) ai sẽ vì ta
mà đánh được. Lúc đó có một vị Tăng nói: Con đánh được, Hòa thượng
muốn ăn nhiều ít. Sư bèn trao gậy, vị Tăng định nhận thì Sư liền đánh.
Vị Tăng hỏi: Thế nào là câu thứ nhất? Sư nói: Ba yếu cùng mở điểm
son nhỏ, chưa dễ dự tính phân chủ khách. Hỏi: Như thế nào là câu thứ
2? Sư nói: Diệu giải há dễ hỏi không vướng, ngâm nhào nào chịu cắt
dòng cơ? Hỏi: Như thế nào là câu thứ 3? Sư nói: Xem lấy đầu chuông
làm hình nộm, kéo rút đều nhờ người bên trong. Sư lại nói: Phàm 1 câu
lời phải đủ 3 huyền môn, 1 huyền môn phải đủ 3 yếu, có quyền có dụng
các ông hiểu làm gì? (Thế nào). Năm Đường Hàm Thông thứ 7 (Bính
Tuất) ngày 10 tháng 4 năm Bính Tuất khi Sư sắp tịch bèn nói kệ truyền
pháp rằng:
Duyên trôi chẳng ngừng hỏi thế nào
Chân chiếu vô biên nói giống thôi
Lìa tướng lìa danh không cần học
Thổi lông tìm vết gấp bỏ đi.
Nói kệ xong thì Sư mất. Vua ban thụy là Tuệ Chiếu Đại sư, Tháp
đề Trừng Linh.
. Trân Tôn Túc.
Lúc đầu ở chùa Long Hưng tại Mục Châu. Ân dấu tích dụng. Ông
thường làm dép cỏ mà lén bỏ ra đường. Lâu năm có người biết bèn gọi
là ông Trần Dép cỏ (Trần Bồ Hài). Lúc đó có người học đến hỏi thì ông
tùy hỏi mà đáp lời lẽ cao siêu không theo dấu cũ. Cho nên các cơ cạn
thường cười khinh, chỉ có kẻ tánh học nhanh nhạy thì rất kính trọng. Do
đó các phương đều qui mộ gọi là Trần Tôn Túc. Sư nhân buổi tối tham
vấn bảo chúng rằng các ông chưa được đầu vào ấy cần phải được vào,
nếu được vào rồi thì từ đây trở đi không được cô phụ Lão Tăng. Lúc đó
có vị Tăng ra lễ bái thưa rằng: Con trọn không dám cô phụ Hòa thượng.
Sư nói: Sớm đã cô phụ ta rồi. Sư lại nói: Lão tăng trụ trì ở đây chưa từng
thấy người vô sự tới. Các ông sao không đến trước đây. Lúc đó có một
vị Tăng mới đến trước. Sư nói: Duy Na không ở đây, ông tự ra khỏi tam
quan (ngoài cửa chùa) bị đòn 12 gậy. Vị Tăng hỏi: Con có lỗi gì? Sư nói:
Trên gông lại thêm xiềng xích. Sư bình thường thấy có vị Tăng đến liền
đóng cửa. Nếu có giảng Tăng đến Sư gọi tọa chủ, vị ấy dạ. Sưbảo Lão
gánh bản gỗ (tức bản in chữ, là nói chỉ giảng kinh mà không ngộ tánh).
Hoặc nói: Trong đó có thùng cùng ta lấy nước. Một hôm Sư đứng dưới
hiên có một vị Tăng đến hỏi: Phòng Trần Tôn Túc ở đâu? Sư cởi dép cỏ
ra đánh vào đầu. Tăng bỏ chạy. Sư gọi Đại Đức. Tăng ấy quay đầu lại
sư chỉ hỏi đi đâu? (Đi bên nào?) Có vị Tăng gỏ cửa. Sư hỏi: Ai đó? Vị
Tăng đáp: Con. Sư nói: Thời Tần mỏ rụng (rơi) dùi. Một hôm có Thiên
Sứ hỏi: Tam môn đều mở từ cửa nào mà vào? Sư gọi Thượng Thư,
Thiên Sứ dạ. Sư nói: Từ cửa Tín mà vào. Thiên Sứ lại thấy bức họa trên
vách hỏi rằng: 2 Tôn giả đang nói việc gì? Sư vỗ vào Lô Trụ bảo: 3 thân
trong đây không nói pháp. Sư hỏi: tòa chủ: Phải ông giảng Duy thức
chăng? Đáp: Đúng. Sư nói: 5 giới không giữ. Sư hỏi: 1 Trưởng lão rằng:
Hiểu thì đầu lông nuốt biển to, mới biết đất liền là hạt bụi nhỏ Trưởng
lão làm gì? Đáp: rằng hỏi ai? Sư đáp: Hỏi Trưởng lão. Trưởng lão nói
sao không hiểu lời nói. Sư nói: Ông không hiểu lời nói hay ta không
hiểu. Sư thấy Tăng đến bảo thấy thành công án tha ông 30 gậy. Tăng
nói con như thế. Sư nói: Tam môn kim cang làm sao nâng nổi (làm sao
tha được) kim cang còn như thế. Sư lại đánh. Hỏi như thế nào là 1 đường
hướng thượng? Sư nói: yếu đạo (muôn nói) có gì khó. Vị Tăng nói:
Thỉnh Sư nói:. Sư nói: Trước 31, giữa 9, dưới 7. Hỏi lấy 1 lớp bỏ 1 lớp
thì không hỏi, còn không lấy 1 lớp không bỏ 1 lớp, lúc ấy thế nào? Sư
nói: Sáng qua trồng cây cà, hôm nay trồng bí đao. Hỏi như thế nào là ý
của Tào Khê? Sư nói: Lão tăng thích sân không thích vui. Vị Tăng hỏi:
Vì sao như thế? Sư nói: Khi gặp kiếm khách liền trình kiếm, chẳng phải
nhà thơ chớ nói thơ. Có vị Tăng đến tham. Sư hỏi: từ đâu đến. Tăng nói
từ Lưu Dương. Sư nói: Trong đó Lão Túc chỉ đối đại ý Phật pháp thì nói
thế nào? Đáp: Khắp đất không đường đi. Sư hỏi: Lão Túc thật có lời ấy
chăng? Đáp: Thật có. Sư cầm gậy đánh mà bảo rằng: Lão (gã) nhớ lời
lẽ kia. Sư hỏi: 1 Trưởng lão rằng: Nếu có huynh đệ đến thì lấy gì đáp.
Trưởng lão đáp đợi họ đến. Sư hỏi: Sao không nói. Trưởng lão nói: Hòa
thượng thiếu sót cái gì? Sư nói: xin chớ phiền phận cát đằng. Có vị Tăng
đến tham. Sư nói: Ông há chẳng phải là hành cước. Vị Tăng nói: Phải.
Sư hỏi: lễ Phật rồi chưa. Vị Tăng nói: Lễ khối đất làm gì? Sư nói: Tự
hiểu thì đi ra. Có vị Tăng hỏi: Con giảng và hành cước không hiểu giáo
ý lúc đó thế nào. Sư nói: Lời thật thì phải sám hối. Tăng đáp: Xin Sư chỉ
bày. Sư nói: Nếu ông chẳng hiểu. Lão tăng liền ngậm miệng không nói.
Vị Tăng nói: Liền thỉnh nói. Sư nói: Tâm không phụ người thì mặt không
hổ thẹn. Hỏi 1 câu nói hết lúc ấy thế nào? Sư nói: Là nghĩa rơi rớt Tăng
nói thế nào là chỗ người học nghĩa rơi rớt? Sư nói: Ba mươi gậy dạy ai
ăn. Hỏi: Ý giáo và ý Tổ đồng hay khác. Sư nói: Núi xanh tự núi xanh,
mây trắng tự mây trắng. Vị Tăng hỏi: Như thế nào là núi xanh. Sư nói:
Còn đến ta 1 giọt nước mưa. Tăng thưa: Nói không được, thỉnh Sư nói:
Mũi nhọn Bát Nhã xông trước trận, câu văn Niết-bàn ở sau thâu. Sưhỏi:
Vị Tăng mùa Hạ này ở đâu? Vị Tăng đáp đợi Hòa thượng có chỗ ở rồi
nói giống Hòa thượng. Sư nói: Cáo không phải là ai sư tử, đèn không
phải sáng của nhật nguyệt. Sư hỏi: Vị Tăng mới đến, từ đâu đến? Vị
Tăng trừng mắt nhìn. Sư nói: Gã lừa trước ngựa sau. Tăng nói thỉnh sư
soi xét. Sư nói: Gã lừa trước ngựa sau nói (Đạo?) 1 mực đến. Tăng
không đáp được. Sư xem kinh, Trần Thao Thượng Thư hỏi: Hòa thượng
xem kinh gì? Sư nói: Kinh Kim cang. Thượng Thư nói: Sáu triều phiên
dịch, bản dịch này thứ mấy. Sư đưa thẳng quyển kinh lên nói: Tất cả
pháp hữu vi như mộng huyễn bọt bóng. Sư lại nhân xem kinh Niết-bàn,
có vị Tăng hỏi Hòa thượng xem kinh gì? Sư đưa quyển kinh lên nói: Đó
là phẩm Trà Tỳ ở sau chót. Sư hỏi: Vị Tăng mới đến: Mùa Hạ này ở
đâu? Vị Tăng nói Kính Sơn. Sư hỏi: Bao nhiêu người? Đáp: Bốn trăm
người. Sư nói: Gã ăn đêm ấy. Vị Tăng hỏi: Toàn là Tôn Túc Tòng Lâm
sao nói ăn đêm? Sư bèn vác gậy đuổi đi. Sư nghe có 1 lão Túc khó gần
gũi bèn đến thăm hỏi. Lão Túc thấy Sư mới vào phương trượng liền hét.
Sư nghiêng (che) tay nói mưa nặng công án. Lão Túc nói: Qua ở chỗ
nào? Sư nói: “Lão hồ tinh”, liền lui đi. Sư hỏi: Vị Tăng gần đây mới lìa
đâu. Tăng nói Tây Giang. Sư hỏi: Đã đi hư bao nhiêu giày cỏ? Vị Tăng
không đáp được. Sư cùng giảng Tăng uống trà. Sư nói: Ta cứu ông
chẳng được. Vị Tăng nói: Con không hiểu xin Sư chỉ bày. Sư lấy bánh
trong tay áo ra đưa hỏi cái này là gì? Vị Tăng nói sắc pháp. Sư nói: Cái
gã chảo nước sôi ấy. Có 1 Đại Đức Tử Y đến lễ bái. Sư cầm mũ đội lên
đầu mà hỏi rằng cái đó gọi là gì? Đại Đức đáp là mũ triều thiên. Sư nói:
Sao Lão tăng không cởi ra. Sư lại hỏi: Đã tập nghiệp gì? Đáp: Duy thức.
Sư hỏi: Nói làm gì (cái gì?)? Đáp: 3 cõi duy tâm vạn pháp duy thức. Sư
chỉ cây quạt ở cửa hỏi: Cái đó là gì? Đáp: Là sắc pháp. Sư nói: Trước
rèm được ban tử y đối vua nói kinh, sao được chẳng giữ 5 giới. Bèn
không đáp được. Có vị Tăng hỏi con chợt vào Tòng Lâm xin Sư chỉ bày.
Sư nói: Ông không biết hỏi. Bèn hỏi Hòa thượng làm gì. Sư nói: Tha cho
ông 30 gậy tự hiểu lui ra. Hỏi: Giáo ý, thỉnh Sư đề cương nói cương yếu
Sư nói: Chỉ hỏi tương lai sẽ nói cùng ông. Vị Tăng nói: Thỉnh Hòa
thượng nói. Sư nói: Trong điện đốt hương, ngoài cửa chấp tay. Hỏi: Như
thế nào là lời mở bày Sư nói: Lượng tài năng mà giao chức vụ. Vị Tăng
nói: Như thế nào được không rơi vào mở bày (nói lòng vòng). Sư nói:
Cúi đầu suy nghĩ hãy còn đãi khách. Sư gọi Tiêu Sơn đến trước Sư lại
gọi cậu bé (thị gia?) cầm búa đến bảo rằng chưa có dây mực lại dẻo sơ,
rồi hét. Lại gọi cậu bé hỏi con làm gì với cái búa này? Cậu bé ra bộ
chặt. Sư nói: Chặt cái đầu ông già mày cũng không được. Hỏi: Như thế
nào là buông một sợi dây, nói. Sư nói: Lượng tài năng mà bổ chức vụ.
Lại hỏi như thế nào là không bỏ 1 sợi sây, nói. Sư nói: Phục rồi lại còn
hưởng. Có vị Tăng mới đến tham. Sư hỏi: ông là Tăng mới đến? Đáp:
Phải. Sưnói: Lại buông bỏ cát đằng (dây leo?), hiểu không? Đáp: Không
hiểu. Sư nói: Gánh gông bày cáo trạng, tự biết lui ra. Tăng liền ra. Sư
nói: Lại đây ta hỏi thật, ông ở đâu tới. Đáp: Giang Tây. Sư nói: Trợ
Đàm Hòa thượng ở sau lưng ông, sợ ông loạn Đạo thấy ma. Tăng không
đáp được. Hỏi: Trước cửa chùa Kim cang nâng nổi, còn càn khôn đại địa
không nâng nổi, tóc tơ không gặp lúc đó như thế nào? Sư nói: Hồng
Hồng! Ta chưa từng thấy câu hỏi này. Trước nhảy 3000 té lui lại 800
ông họp tác làm gì. Tăng nói dạ. Sư nói: Trước trách cả 1 tờ giấy tội
trạng rất đáng đánh. Vị Tăng ấy định lui ra. Sưbảo: Lại đây ta cùng ông
cát đằng nâng lên càn khôn đại địa. Ông lại nói trong động Đình Hồ
nước sâu bao nhiêu? Vị Tăng nói không hiểu mức đo. Sư nói: Động
Đình Hồ lại làm gì? Vị Tăng nói chỉ là lúc này. Sư nói: Chỉ cát đằng ấy
còn chẳng hiểu. Bèn đánh. Hỏi Như thế nào là gặp nẻo mà không trệ
đáy? Sư nói: Ta chẳng nói thế. Hỏi: Sư nói: Thế nào. Sư nói: Tên qua
Tây Thiên 10 vạn dặm hướng vào nước Đại đường mà hầu. Có vị Tăng
gỏ cửa. Sư hỏi: làm gì? Đáp: Việc mình chưa sáng xin Sư chỉ bày. Sư
nói: Cái đó chỉ có gậy mới mở cửa. Vị Tăng định hỏi Sư liền vỗ vào
miệng Tăng ấy hỏi: Chữ vì chẳng thành, chữ 8 không phải ấy là chương
cú gì? Sư khảy móng tay 1 cái hỏi hiểu không? Đáp: Không hiểu. Sư
nói: Trước nay khen ngợi vô lượng thắng nhân, con ếch nhảy lên cõi
Trời Phạm, con giun bò qua biển Đông. Tây Phong Trưởng lão đến
tham. Sư đưa quả trà (dải trà nước) khiến ngồi rồi hỏi Trưởng lão Hạ
này an cư ở đâu? Đáp: Ớ Lam Khê. Sư hỏi: Có bao nhiêu đồ chúng?
Đáp: Bảy mươi người đến. Sư hỏi: lúc đó lấy gì chỉ chúng? Trưởng lão
đưa trái cam ra trình nói đã liễu. Sư nói: Sao chết gấp thế. Lúc đó có vị
Tăng mới đến tham mới lễ bái, Sư hét Xà Lê vì sao trộm trái cây của
chùa (thường trụ) mà ăn? Vị Tăng nói: Học nhân mới đến, vì sao Hòa
thượng nói con trộm trái cây. Sư nói: (?) vật kiến tại Sư hỏi: Vị Tăng:
Gần đây nhất lìa đâu đến? Đáp Ngưỡng Sơn. Sư nói: Năm giới cũng
không giữ. Đáp: Con có nói dối đâu. Sư nói: Trong đó không có Sa di.
3. Thiền sư Sở Nam ở núi Thiên Khoảnh, Hàng Châu.
Sư là người ở Mấn Trung, họ Trương. Từ nhỏ theo Đàm Ái Thiền
sư ở chùa Khai Nguyên mà xuất gia, khi lớn lên thì cạo tóc, đến Ngũ
Đài thọ Cụ giới, đến Triệu quận học Tướng Bộ Luật. Sư đến Thượng Đô
nghe kinh Tịnh Danh. Đã nghiên cứu kỹ pháp nghĩa mà chưa rõ Huyền
cơ. Bèn đến yết kiến ngài Phù Dung. Phù Dung gặp bảo rằng: Ta không
phải thầy ông. Thầy ông là Huỳnh Nghiệt ở Giang Ngoại. Sư bèn lệ
tạ mà tham ngài Huỳnh Nghiệt. Huỳnh Nghiệt hỏi; Khi ông chưa thấy
bóng dáng 3 cõi lúc ấy thế nào? Sư nói: Tức nay há có. Đáp: Có không
lại bỏ (đặt?) tức nay như thế nào? Sư nói: Không có xưa nay. Đáp: Pháp
nhãn ta đã ở ông. Sư bèn vào thất cầm khăn hầu nước rửa mặt, sáng
sớm thỉnh ích. Gặp năm Đường Võ Tông dẹp Phật pháp. Sư bèn lánh
vào rừng sâu. Năm Đại Trung 1 Tướng Quốc Bùi Hưu trấn yên uyển
Lăng. Thỉnh Huỳnh Nghiệt xuống núi, Sưliền đi theo. Do đó ở chùa Báo
Ân tại Cô Tô mà chuyên tu Thiền Định. Chỉ hơn 20 năm chân không ra
khỏi cửa. Bỗng vì quận thú mời đến ở viện Bảo Lâm. Không bao lâu lại
mời ở tại Hình Sơn. Lại khi Sư ở viện Từ Vân núi Thiền Khoảnh thì làm
rạng rỡ Huyền môn Huỳnh Nghiệt. Một hôm sư lên Pháp Đường nói:
Các ông nếu hiểu được giáo của 3 đời Phật như bình rót nước (nước chứa
trong bình) và được trăm ngàn Tam-muội, chẳng bằng 1 niệm tu Đạo vô
lậu, khỏi bị nhân quả của trời người ràng buộc. Lúc đó có vị Tăng hỏi:
Đạo vô lậu tu như thế nào? Sư nói: Khi chưa có Xà Lê mà thể nhập lấy.
Hỏi: Khi chưa có con thì ai là người thể nhập. Sư nói: Kẻ thể nhập cũng
không. Hỏi: Như thế nào là dễ? Sư nói: Mặc áo ăn cơm chẳng cần tụng
kinh xem giáo, chẳng cần hành đạo thiêu thân đốt đầu há chẳng dễ ư?
Hỏi: Đây đã là dễ, như thế nào là khó? Sư đáp: Có chút niệm sinh liền
đủ 5 ấm, 3 cõi luân hồi sinh tử đều từ 1 niệm của ông sinh ra. Do đó Phật
dạy các Bồ tát rằng: Phật luôn hộ niệm. Sư tuy ứng cơ không mỏi mệt
nhưng luôn rõ ràng ở trong định hoặc hơn tháng hoặc trong 1 tuần. Năm
Quang Khải 3, họ Tiền thỉnh Sư xuống núi để cúng dường. Vua Chiêu
Tông nghe hóa Đạo của sư bèn ban cho Tử Y. Năm Văn Đức 1 tháng 5
Sư từ giã chúng an nhiên mà hóa thọ 76 tuổi, lạp được 56. Dời tháp về
góc Tây của viện. Năm cảnh Đức 1 (Nhâm Tý) tháng 2 ở Tuyên châu,
Tôn Nhu nổi giặc ở Tiền Đường. Binh sĩ mở tháp thì thấy toàn thân Sư
không tan tóc móng đều mọc dài. Bèn tạ tội sám hối mà đi. Sư xưa có
viết kệ tụng phẩm kinh Bát Nhã 1 quyển, Phá Tà luận 1 quyển thấy lưu
hành ở đời.
4. Thiền sư Linh quán ở núi 0 Thạch, Phước Châu.
Tầm thường Sư luôn đóng cửa ít thấy. Chỉ có 1 tín sĩ mỗi khi tới
giờ cơm đưa đến cúng thì mới mở. Một hôm Tuyết Phong rình gõ cửa.
Sư ra mở cửa. Tuyết Phong lấy bụng xô cột hỏi là phàm hay Thánh? Sư
khạc nhổ nói: Cái lão Hồ Tinh ấy. Rồi đóng sập cửa lại. Tuyết Phong
cũng chỉ muốn biết lão huynh Sư nhân cắt cỏ hỏi Tăng: Ông đi đâu?
Đáp: Đi Tây viện lễ bái An Hòa thượng. Lúc đó tren tre có con rắn
xanh. Sư chỉ rắn nói: Muốn biết Tây viện của lão Hồ Tinh chỉ cách đó
là phải. Một hôm sư hỏi Tây Viện An Hòa thượng rằng mảnh đất này
có thể chứa vật gì? An đáp: Chứa vô tướng Phật. Sư nói: Miếng đất tốt
ấy bị huynh chứa làm cho bất tịnh. Một hôm Sư kéo nước có vị Tăng
đến tham. Sư lấy máy kéo nước ra mà chỉ bày. Vị Tăng ấy liền đi. Sư
buổi chiều hỏi chú tiểu: Tăng vừa đến ở đâu? Chú tiểu nói; đi rồi. Sư
nói: Chỉ được 1 cái cọc. Có người hỏi: Như thế nào là Phật? Sư thè lưỡi
ra vị Tăng ấy lễ tạ. Sư nói: Đứng đứng lại, ông thấy cái gì mà lễ bái?
Vị Tăng nói tạ ân Hòa thượng đã từ bi chỉ tướng lưỡi. Sư nói: Trên lưỡi
ta mấy ngày gần đây bị mọc mụt đau. Có vị Tăng đến gỏ cửa. Hành giả
mở cửa sau liền bỏ đi. Vị Tăng ấy vào lễ bái hỏi như thế nào là ý Tây
Trúc đến. Sư hỏi: vừa đến lại đi là người nào? Vị Tăng định đến trước
Sư thì Sư liền đánh duổi ra đóng cửa lại. Tào Sơn hành cước có lúc hỏi
như thế nào pháp thân chủ của Tỳ Lô Sư. Sư bảo nếu ta nói với ông thì
liền riêng có. Tào Sơn nhắc y lại với Động Sơn, Động Sơn nói hay cho
cái thoại đầu chỉ thiếu lời nói. Sao không đi hỏi vì sao không nói. Tào
Sơn liền đến nhắc lời hỏi trước. Sư nói: Nếu bảo ta không nói tức làm
câm miệng ta, nếu bảo ta nói tức làm yêu lưỡi ta. Tào Sơn trở về thuật
lại với Động Sơn. Động Sơn chấp nhận.
5. Thiền sư Tông Triệt ở La Hán viện tại Hàng Châu.
Sư người Ngô Hưng, Hồ Châu, họ Ngô. Thuở nhỏ xuất gia theo
tuổi mà thọ giới, đi tuần du tham lễ. Nương theo pháp tịch của Thiền sư
Hy Vận-Hoàng Bá. Huỳnh Nghiệt mới thấy liền biết là thâm khí cho
vào thất mà lãnh nhận ý chỉ. Sau Sư đến Hàng Châu. Châu Mục Lưu
Ngạn rất mến mộ Đạo Ngài bèn lập tinh xá ở Phủ Tây gọi là La Hán
viện. Sư dạy đồ chúng 300 người. Khi Sư lên Pháp Đường có vị Tăng
hỏi như thế nào là ý Tây Trúc đến? Sư nói: cốt tỏa. Hỏi: Như thế nào
là Nam Tông Bắc Tông? Sưnói: Tâm là Tông. Vị Tăng hỏi: Lại có xem
giáo không? Sư nói: Giáo là tâm. Hỏi: Tánh địa tối nhiều làm sao được
liễu ngộ? Sư nói: Nhiều mây gió cuốn lại thì khoảng hư không sẽ trong
sáng cao rộng. Hỏi: Như thế nào được sáng? Sư nói: 1 vầng sáng sạch
muôn dặm bỗng sáng. Sau Sư bịnh mà hóa. Môn nhân xây tháp Sư ở
góc Bắc của viện. Niên hiệu trinh Minh thứ 5 Hậu Lương, Tiền vương
mở rộng viện ấy làm An Quốc La Hán tự, dời tháp Sư về núi Đại Từ.
Nay chùa và Tháp vẫn còn.
6. Bùi Hưu:
Tự là Công Mỹ, là người ở Văn Hỷ Hà Đông. Ngày ông trấn giữ
Tân an thì Hy Vận Thiền sư lúc đầu ở núi Huỳnh Nghiệt, bỏ chúng vào
tinh xá Đại An, ẩn dạng giả kẻ quét tước Điện đường. Khi ông vào chùa
thắp hương, chủ sự ra tiếp. Nhân xem bức họa trên vách bèn hỏi. Bức
họa này vẽ gì? Chủ sự nói chân nghi của Cao Tăng. Ông nói Chân nghi
có thể xem còn Cao Tăng ở đâu? Vị Tăng không đáp được. Ông hỏi ở
đây có Thiền sư chăng? Đáp: Gần đây có một vị Tăng vào chùa làm
công quả giống như Thiền sư. Ông nói có thể mời đến hỏi thăm được
chăng? Bèn mời Vận Sư đến. Mới gặp ông rất vui mừng nói: Hưu tôi
vừa có 1 câu hỏi các Đại đức tiếc lời, nay mời Ngài đáp thay 1 lời. Sư
nói: Mời tướng công cứ hỏi. Ông liền nêu câu hỏi trước. Sư lớn tiếng
gọi Bùi Hưu. Ông lên tiếng dạ! Sư hỏi ở đâu? Ông sau lời nói hiểu ý chỉ
như được châu trong búi tóc. Bèn nói: Thầy con, thật là Thiện tri thức
chỉ người tức khắc. Nếu thế vì sao lưu lạc ở đây. Lúc đó chúng ngạc
nhiên. Từ đó ông mời Sư vào phủ giữ lại cúng dường đãi tình thầy trò.
Sư nhiều lần từ tạ không thôi. Lại thỉnh Sư ở núi Huỳnh Nghiệt mà mở
lớn giáo Tổ. Lúc rảnh rang thì ông vào núi đảnh lễ thăm hỏi. Nếu muôn
nghe Huyền luận thì thỉnh Sư vào Châu ông đã thông suốt Tổ tâm lại
hiểu rộng các giáo tướng. Thiền học các phương đều bảo Bùi Tướng
không ra khỏi cửa Huỳnh Nghiệt. Đến khi ông dời về trấn thủ Tuyên
Thành lại càng nghĩ việc chiêm lễ, bèn dựng nên Già Lam mời Sư về
ở. Tuy Khuê Phong làu thông thiền giảng được ông kính trọng nhưng
chưa qui tâm với Huỳnh Nghiệt thì chưa yên lòng. Ông lại soạn bia ngài
Khuê Phong rằng: Hưu cùng Sư ở pháp là anh em với nghĩa là bè bạn
với ân là Thiện tri thức, ở giáo là nội ngoại hộ đây có thể thấy rõ. Ông
sưu tập các yếu ngữ của Huỳnh Nghiệt viết tựa để ở đầu sách mà giữ ở
Sơn Môn. Ông lại viết kinh Đại Tạng 500 họp gọi là của quý nhất hiện
nay. Các tác phẩm của Khuê Phong Thiền sư như Thuyền Nguyên chư
Thuyên, Nguyên Nhân luận, và chú sớ kinh Viên Giác, pháp giới quán
thì ông đều viết tựa. Cha ông là Túc tự Trung Minh làm quán Sát Sứ ở
Việt Châu ứng lời sấm ký 300 năm, xây cất Đại Phật Điện ở chùa Long
Hưng, tự đặt lời minh cho bia. Ông bèn dốc chí nghiên tầm nội điển
thâm nhập pháp hội. Ông có văn Phát Nguyện lưu truyền ở đời.
Thiền SƯ Hoài Nhượng đời thứ 5.

– Đệ tử nốì pháp của Thiền sư Tuệ Tịch Ngưỡng Sơn ở Viên

Châu trước đây.
1. Quang Mục Thiền sư ở Tây tháp, Ngưỡng Sơn.
Có vị Tăng hỏi: Như thế nào là chánh nghe? Sư nói: Không từ tai
vào. Hỏi làm sao? Sư hỏi có nghe chăng? Hỏi ý Tổ cùng ý giáo đồng
hay khác. Sư nói: Đồng hay khác tạm thời gác lại ông nói vật gì trong
miệng bình lấy ra lại vào. Hỏi: Như thế nào là ý Tây Trúc đến? Sư nói:
Ông không có Phật tánh. Hỏi: Như thế nào là đôn? Sư vẽ tướng tròn đưa
ra. Hỏi thế nào là tiệm? Sư lấy tay khoát khoát trên không 3 lần.
2. Cảnh Thông Thiền sư ở Hoắc Sơn, Tấn Châu.
Trước Sư tham ngài Ngưỡng Sơn, Ngưỡng Sơn ngồi nhắm mắt. Sư
nói: Như thế như thế, 28 Tổ Tây Thiên cũng như thế, 6 Tổ Trung Hoa
cũng như thế, Hòa thượng cũng như thế, cảnh Thông cũng như thế. Nói
xong liền co 1 chân hữu mà đứng, Ngưỡng Sơn đứng dậy đnh cho 4 roi
mây. Sư nhân đó mà tự xưng dưới ngọn Tập Vân 4 roi mây thiên hạ
Đại thiền Phật. Sau Sư ở Hoắc Sơn. Có hành giả đến hỏi: Như thế nào
là Đại ý Phật pháp? Sư bèn lễ bái Hành giả nói: Hòa thượng vì sao lạy
người tục? Sư nói: Ông không thấy nói tôn trọng đệ tử? Sư hỏi: Vị Tăng
từ đâu đến? Vị Tăng đưa tọa cụ lên. Sư nói: Đầu rồng đuôi rắn. Vị Tăng
hỏi: Nhưthế nào là Phật? Sư liền đánh. Tăng cũng đánh Sư. Sưnói: Ông
đánh ta có đạo lý, ta đánh ông không có đạo lý. Tăng không đáp được.
Sư bèn đánh đuổi đi. Sư hóa duyên vừa xong, bèn chuẩn bị củi lửa sở
đồng hoang rồi từ biệt khắp đàn tín. Ăn xong thì Sư đến chỗ để củi, bảo
đệ tử rằng: Ngày Ngọ đến báo. Đến ngày Ngọ thì Sư tự cầm đèn leo lên
trên đống củi rồi lấy nón lá đội lên đầu làm tướng Viên quang tay cầm
gậy làm thế nắm chày hàng ma, đứng mà qua đời trong ngọn lửa đỏ.
3. Văn Hỷ Thiền sư ở Hàng Châu.
Sư người ở Ngự Nhi Gia Hòa họ Chu, 7 tuổi đã xuất gia. Niên
hiệu Đường khai thành 2, Sư thọ Cụ giới ở Triệu quận. Trước học
Tứ Phần luật. Vào năm Hội Xương phá dẹp Phật giáo, Sư đổi ý phục
giấu kín tông tích. Vào Niên hiệu Đại Trung thứ 1 (hết nạn trên) bèn
lập Sám Độ ở chùa Tề Phong tại Diêm Quan. Sau yết kiến ngài Tánh
Không Thiền sư ở núi Đại Từ. Tánh không nói: Ông sao không khắp
đi tham. Năm Hàm Thông 3, Sư đến viện Quan Âm ở Hồng Châu gặp
ngài Ngưỡng Sơn. Sau lời nói bèn liễu Tâm Khế. Ngưỡng Sơn khiến
làm Điển Thường Trụ. Một hôm có vị Tăng lạ đến xin ăn chay. Sư bớt
phần mình đem cho. Ngưỡng Sơn dự biết trước hỏi rằng vừa rồi quả là
người cho ông ăn phải chăng? Đáp: Bớt phần mình mà cho. Ngưỡng
Sơn nói: Ông lợi ích lớn. Sư 7 năm quanh quẩn ở vùng Triết Hữu, làm
thất mà ở trên núi Thiên khoảnh. Gặp nạn giặc cướp loạn lạc bèn lánh
ra Hồ Châu ngụ tại Nhân Vương Viện. Năm Quang Khải thứ 3, Tiền
Vương thỉnh sư ở tại công đường Long Tuyền. Có vị Tăng hỏi như thế
nào là tướng Niết-bàn. Sư nói: Chỗ hương khói hết mới nghiêm thấy.
Hỏi thế nào là Đại ý Phật pháp? Sư nói: Gọi Viện chủ đến vị Tăng này
bị bịnh điên. Hỏi: Như thế nào là tự mình? Sư làm thinh. Tăng không
biết gì lại hỏi Sư nói: Trời xanh mờ mịt chẳng bay theo trăng. Năm Đại
Thuận 1 Tiền Vương ban cho sư tử y. Năm Càn Ninh 4 lại ban Sư hiệu
là Vô Trước. Năm Quang Hóa thứ 3 Sư có bịnh. Ngày 27 tháng 10 năm
ấy giữa đêm giờ Tý Sư cáo biệt chúng rằng: Tâm 3 cõi hết liền là Niết-
bàn. Nói xong thì ngồi kiết già mà mất, thọ 80 tuổi, lạp 60. Khi mất ở
phương trượng có ánh sáng trắng, cây tre cùng sắc trắng. Ngày 22 tháng
1 1 dời Tháp sư về phía Tây núi Linh Ẩn.
4. Thiền sư Liễu Ngộ người nước Tân La ở núi Ngũ Quan.
Có vị Tăng hỏi: Như thế nào là ý Tây Trúc đến? Sư dựng đứng
cây phất trần. Tăng nói chính là cái đó Sư bèn buông cây phất trần. Hỏi
chữ Dĩ không thành chữ Bát không phải vậy là chữ gì. Sư vẽ hình tròn
mà đưa ra. Có vị Tăng ở trước làm tướng tròn 5 hoa Sư bôi hết chỉ vẽ 1
cái hình tròn.
5. Thiền sư Quang Dũng ở Nam Tháp, Ngưỡng Sơn.
Có vị Tăng hỏi: Văn Thù là thầy 7 Phật, vậy Văn Thù có thầy
chăng? Sư đáp: Gặp duyên liền có. Hỏi: Như thế nào là thầy Văn Thù?
Sư dựng đứng cây phất trần mà chỉ. Vị Tăng hỏi: Cái ấy phải chăng?
Sư buông cây phất trần. Hỏi: Như thế nào là 1 câu Diệu Dụng? Sư nói:
Nước đến thì sông thành. Hỏi: Chân Phật trú ở đâu? Sư nói: Sau lời vô
tướng cũng không ở chỗ khác.
6. Hòa thượng ở Đông Tháp Ngưỡng Sơn.
Tăng hỏi: Như thế nào là kiếm quân vương? Sư nói: Rớt dây neo
không nhặt lại. Vị Tăng hỏi: Dụng là thế nào? Sư đáp; Lúc không rơi
vào tay người. Hỏi: Pháp vương cùng Quân vương khi gặp nhau thế
nào? Sư đáp: 2 tay không riêng. Hỏi: Thấy rồi như thế nào? Sư nói: Ớ
khoảng giữa dứt hết hình dáng.

– Đệ tử nối pháp của Thiền sư Nghĩa Huyền Lâm Tê trước

đây
1. Thiền sư ở Chí Nhàn Quán Khê.
Sư người quan Đào Ngụy Phủ, họ sử. Tuổi nhỏ theo ngài Bá Nham
Thiền sư mà cạo tóc, 20 tuổi thọ Cụ túc giới. Sau gặp Lâm Tế Hòa
thượng. Hòa thượng ôm chặt hồi lâu buông ra. Sư nói: Hiểu rồi. Sau bảo
chúng rằng: Tôi thấy Lâm Tế không nói năng. Thẳng đến nay no hoài
không đói. Hỏi thỉnh sư không mượn lời nói khác. Sư nói: Ta đầy miệng
nói không mượn. Sư lại nói: Kho thóc lớn đầu núi Phật không đến trên
đường Huỳnh mai không có chúng sinh. Sư cùng một vị Tăng đến tham
ngài Thạch Sương. Thạch Sương hỏi: Từ đâu đến? Đáp: ở Quán Khê
lại. Thạch Sương: Ta ở núi Bắc không như ông ấy ở núi Nam. Tăng
không đáp được. Sư nghe liền nói: Chỉ nói tu (sửa) Niết-bàn Đường rồi.
Vị Tăng hỏi: Từ lâu nghe tiếng Quán Khê đến đây chỉ thấy ao Âu Ma.
Sư nói: Ông chỉ thấy ao Âu Ma mà chẳng thấy Quán Khê. Vị Tăng hỏi:
Như thế nào là Quán Khê? Sư nói: cắt mũi tên gấp. Hỏi như thế nào
là xương người xưa? Sư nói: An trí chẳng được? Hỏi: Thế nào là an trí
chẳng được? Sư nói: Mặt trời nào bảo xuống trời xanh. Hỏi: Khóa vàng
sau khi đứt như thế nào? Sư nói: Chính là chỗ pháp của ông. Hỏi: Như
thế nào là tế. Sư nói: Trả lại nay không trả lại. Hỏi: Việc cuối cùng như
thế nào? Sư đáp: Kỵ miệng trượng sáu. Hỏi: Như thế nào là 1 sắc. Sư
nói: Không tùy theo. Một sắc rồi như thế nào? Sư nói: Có Xà Lê gánh
vác việc (phận sự) chăng? Hỏi ngày nay 1 hội người nào chống địch (1
hội chống địch là ai?). Sư đáp không vì phàm Thánh. Hỏi 1 câu như thế
nào? Sư nói: Không lạc vào cơ ngàn Thánh. Hỏi: Như thế nào là nước
trong động? Sư nói: Không rửa Thầy người. Năm Đường Càn Ninh thứ
2 (Ât Mão) ngày 29 tháng 5 Sư hỏi thị giả rằng: Ngồi chết là ai? Đáp:
Tăng già. Đứng chết là ai? Đáp: Tăng hội. Sư bèn đi 6, 7 bước rồi buông
tay mà mất.
2. Hòa thượng Đàm Không ở u Châu.
Có Ni muốn mở Pháp Đường nói Pháp Sư nói: Ni là người nữ
không cần mở Pháp Đường. Ni hỏi Long Nữ 8 tuổi thành Phật thì sao?
Sư nói: Long Nữ có 18 biến, còn cô cùng Lão tăng thử 1 biến xem.
Ni nói biến được cũng là hồ tinh. Sư bèn đánh đuổi đi. Bảo Thọ Hòa
thượng hỏi: Trừ người 2 căn Thượng, Trung đến thì lúc đó sư huynh làm
sao? Sư nói: vừa đến học sớm lầm. Thọ nói sư huynh cũng chẳng được
không lỗi. Sư nói: Ông cùng ta làm sư huynh. Thọ nghiêng tay nói: Cái
lão giặc này.
3. Hòa thượng Chiêu ở Bảo Thọ, Trấn Châu.
Có vị Tăng hỏi: Khi muôn cảnh đến xâm phạm thì thế nào? Sư
nói: Chớ quản đến nó. Tăng lễ bái Sư nói: Không cần động chuyển,
động chuyển liền đánh gãy lưng ông. Niệm Hòa thượng ở Triệu Châu
đến. Sư ở trên giường Thiền ngồi xây lưng lại. Niệm trải tọa cụ lễ bái.
Sư đứng dậy đi vào phương trượng. Niệm cuốn tọa cụ mà ra. Sư hỏi:
Vị Tăng từ đâu tới? Đáp: ở Tây Sơn đến. Sư hỏi: Có thấy khỉ không?
Đáp: Thấy. Sư hỏi: Có tài khéo gì? Đáp: Thấy con 1 đứa tài khéo cũng
làm không được. Sư đánh Hồ Đinh Giao đến tham. Sư hỏi: Ông có phải
là Hồ Đinh Giao chăng? Đáp: Không dám. Sư hỏi: lại nhổ đinh được
hư không chăng? Đáp: Thỉnh Hòa thượng bẻ gãy, con cho đinh. Sư bèn
lấy gậy đánh. Hồ nói Hòa thượng chớ đánh lầm con. Sư nói: Sau này
có thầy nào nhiều miệng cùng ông điểm phá. Hỏi: Muôn dặm không
mảnh mây lúc ấy thế nào? Sư nói: Trời xanh cũng phải ăn gậy. Khi Sư
sắp tịch gọi môn nhân bảo rằng: Ông có biết chỗ hành lý của ta chăng?
Đáp: Biết Hòa thượng 1 đời ngồi mãi chẳng nằm. Sư lại khiến đến gần.
Môn nhân đến gần sư bảo: Đi đi, không phải là quyến thuộc của ta. Nói
xong thì hóa.
4. Thiền sư Tuệ Nhiên ở viện Tam Thánh, Trấn Châu.
Sư nhận được quyết với ngài Lâm Tế. Sư đi khắp các tòng lâm rồi
đến ngài Ngưỡng Sơn. Ngưỡng Sơn hỏi: Ông tên gì? Sư đáp Tuệ Tịch.
Ngưỡng Sơn nói: Tuệ Tịch là tên ta. Sư nói: Tên con là Tuệ Nhiên.
Ngưỡng Sơn cười lớn mà thôi. Sư đến ngài Hương Nghiêm. Nghiêm
hỏi từ đâu đến? Sư nói: Từ Lâm Tế đến. Nghiêm hỏi ông có đem được
kiếm của Lâm Tế đến đây chăng? Sư bỗng lấy tọa cụ đánh vào miệng
mà đi. Sư đến ngài Đức Sơn vừa trải tọa cụ. Đức Sơn nói chớ trải khăn
nấu mà trong đó không có tiền (bột) cơm. Sư nói: Dau có cũng không
chỗ để. Đức Sơn lấy gậy đánh Sư. Sư tiếp gậy đẩy Đức Sơn lên giường
thiền. Đức Sơn cười to. Sư khóc: Trời xanh mà bỏ đi. Sư ở Tuyết Phong
nghe Phong nói rằng: Mọi người đều có mặt gương xưa. Con khỉ đó
cũng có mặt gương xưa. Sư đứng ra hỏi: Nhiều kiếp không tên vì sao
Hòa thượng lập là gương xưa. Phong nói: vết ngọc sinh. Sư hét rằng:
Lão Hòa thượng ấy thoại đầu cũng không biết. Phong nói tội quá, Lão
tăng trụ trì nhiều việc. Sư thấy Bảo Thọ Hòa thượng mở Pháp Đường.
Sư xô (tiến cử) lTăng trước Bảo Thọ. Bảo Thọ liền đánh Tăng ấy. Sư
nói:, nếu Trưởng lão là người như thế, thì mù mà lại ở giữa người có mắt
trong thành Trấn Châu.
5. Đại Giác Thiền sư ở Ngụy Phủ:
Khi đó ngài Thiền sư Tồn Tưởng Hưng Hóa làm Viện chủ. Một
hôm sư hỏi: Tôi thường nghe ông nói trở về Nam 1 chuyến đầu gậy chưa
từng vướng vấp người hiểu Phật pháp nào. Ông dựa vào đạo lý (lý lẽ)
nào mà nói như thế? Hưng Hóa bèn hét. Sư liền đánh. Hưng Hóa lại hét,
Sư lại đánh. Một hôm Hưng Hóa đi ngang Pháp Đường. Sư gọi: Viện
chủ ta cứ mãi nghi ngờ ông hôm qua vì sao hét thử nói ta xem. Hưng
Hóa nói Tồn Tưởng bình sinh đối với 3 Thánh chỗ học được gì đều bị
Hòa thượng đánh đổ hết, xin cho Tôn Tưởng cái pháp môn An lạc. Sư
nói: Cái lão lừa mù này lại ở trong cái áo rách ấy mà tháo bỏ khăn
choàng đợi 1 phen nhất định đau đớn. Hưng Hóa liền ở ngay lời nói mà
hiểu ý chỉ. Tuy đồng đệ tử nối pháp. Ngài Lâm Tế nhưng thường xem
Ngài là bạn trợ phát. Khi Sư sắp mất gọi chúng bảo rằng: Ta có 1 mũi
tên cần trao cho người. Lúc đó có một vị Tăng ra thưa: Xin mũi tên của
Hòa thượng. Sư hỏi: ông gọi cái gì là mũi tên. Tăng hét Sư đánh mấy
cái. Từ khi trở về phương trượng Sư liền gọi Tăng ấy vào, hỏi rằng: Ông
vừa hiểu chăng: Vị Tăng đáp không hiểu. Sư lại đánh mấy cái, ném gậy
bảo thôi. Sau gặp Minh Nhãn, Minh nói giống thế, Sư liền cáo từ mà
tịch diệt.
6. Thiền sư ở Tồn Tưởng Hưng Hóa Ngụy Phủ.
Sư hỏi: Vị Tăng: Từ đâu tới. Đáp từ chỗ ngài Thôi Thiền đến. Sư
hỏi: Có đem được tiếng hét của Thôi Thiền đến chăng? Đáp: Không
đem đến được. Sư nói: Như thế không phải là từ chỗ Thôi Thiền đến.
Tăng hét, Sư bèn đánh. Sư bảo chúng rằng: Ta chỉ nghe trong bức rèm
phía sau cũng hét, hậu giá cũng hét, các ông chớ hét mù hét loạn. Hét
nhiều nhất thì có Hưng Hóa. Trong nửa ngày mà đánh tát gần chết. Đợi
Hưng Hóa tỉnh lại sẽ nói với ông chưa có. Vì sao thế, vì ta chưa từng
ở trong màng tử la (lụa tía) mà buông chân châu, các người cùng ông
ở trong hư không mà hét loạn làm gì? Sư bảo Duy Na Khắc Tân rằng:
Ông không bao lâu sẽ làm Thầy xướng Đạo. Khắc tân nói: Con không
vào Bảo Xả Sư hỏi hiểu mà không vào hay không hiểu mà không vào.
Tân nói đều chẳng thì sao. Sư liền đánh. Bèn bảo Khắc Tân Duy Na
pháp chiến chẳng thắng, phạt 5 quan tiền nếu ăn 1 bữa. Sáng hôm sau
Sư tự gõ bảng bảo Khắc Tân Duy Na pháp chiến không thắng phạt tiền
5 quan. Nếu ăn cơm 1 bữa. Nếu không ăn cơm thì ra khỏi viện tức thời
có vị Tăng hỏi Quốc sư gọi Thị giả ý thế nào? Sư nói: 1 người mù dẫn
các thầy mù. Có lúc Sư gọi Tăng, Tăng dạ. Sưnói: Điểm tức (thì) chẳng
đến. Lại gọi một vị Tăng khác. Tăng dạ. Sư nói: Đến tức chẳng điểm.
Sau Sư làm thầy vua Trang Tông thời hậu Đường. Một hôm Trang Tông
bảo Sư rằng: Trẫm lấy của Đại Lương 1 viên Minh Châu vô giá, chưa ai
trả đúng đúng giá. Sưnói: Thỉnh Bệ hạ cho xem châu. Vua lấy tay chậm
rãi mở khăn chỉ từ đầu đến chân. Sư nói: Báu vật của Quân vương ai
dám trả giá. Sư tịch rồi vua ban Thụy là Quảng Tế Đại sư, Tháp hiệu
là Thông Tịch.
7. Thiền sư Thiện Thôi ở Định Châu.
Châu Tướng Vương Công ở tại công đường bày tòa thỉnh Sư nói:
Pháp. Sư lên tòa ngồi im lặng hồi lâu, rồi bảo chúng rằng đi ra cũng
đánh mà chẳng ra cũng đánh. Lúc đó Đàm Không Hòa thượng bước
ra nói: Thôi Thiền điếc! Sư nói: Thái úy đứng lâu xin trân trọng. Rồi
xuống tòa.
8. Hòa thượng Vạn Tuế ở Trấn Châu.
Tăng hỏi Đại chúng trước này bàn việc gì? Sư nói: Phẩm tựa thứ
nhất. Hỏi: Tăng gia rốt ráo như thế nào? Sư nói: xưa nay chỉ là pháp thổi
tro, tức ở đầu Đàn mà cởi áo. Sư đến hỏi ngài Bảo Thọ. Mới thấy liền
trải tọa cụ, Bảo Thọ liền xuống giường Thiền Sư bèn ngồi lên giường
thiền ấy. Bảo Thọ bỗng đi vào phương trượng. Chút sau Tri sự bạch Sư
rằng: Đường Đầu Hòa thượng đã đóng cửa, thỉnh Hòa thượng thủ kho
uống trà. Sư bèn trở về viện. Sáng hôm sau Bảo Thọ trong lại đến gặp.
Sư ngồi xoạc trên giường thiền. Bảo Thọ trải tọa cụ. Sư cũng xuống
giường Thiền. Bảo Thọ đến ngồi lên giường Thiền. Sư trở về phương
trượng đóng cửa. Bảo Thọ vào liêu thị giả lấy tro đến trước phương
trượng rắc tro 3 vòng rồi đi.
9. Hòa thượng Vân Sơn.
Có vị Tăng từ Tây Kinh đến. Sư hỏi: lại được thư của Chủ Nhân
Tây Kinh đến chăng? Vị Tăng đáp: Không dám vọng thông tin. Sư nói:
Thì làm việc tự nhiên của Sư Tăng. Tăng nói canh dư rau dư ai ăn. Sư
nói: Riêng có Xà Lê chẳng chịu ăn. Tăng ấy liền giả bộ nôn mửa ra. Sư
gọi thì giả bảo: Đỡ ông ấy vào nhà Tăng bịnh. Tăng liền ra đi.
10. Am Chủ Đông Phong.
Có vị Tăng hỏi Hòa thượng ở xa bỗng gặp trùng lớn làm sao? Sư
rống lên. Tăng giả hô sợ. Sư cười lớn. Tăng nói cái lão giặc này. Sư nói:
Tranh làm gì với Lão tăng. Có vị Tăng đến trước Am liền đi. Sư gọi Xà
Lê! Xà Lê! Tăng quay đầu liền hét. Sư im lặng hồi lâu. Tăng nói chết
đi Lão già ấy. Sưbèn đánh. Tăng không đáp được. Sư ha ha cười lớn. Có
vị Tăng vào am ôm cột (cầm gậy ôm cứng Sư). Sư là giết người! Giết
người! Vị Tang ấy xô ra nói: Kêu làm gì. Sư hỏi: Ai? Vị Tăng bèn hét,
Sư liền đánh. Tăng đi ra ngó lại bảo. Đợi đó, đợi đó! Sư cười to.
11. Am chủ Sam Dương.
Có vị Tăng đến tham. Sư hỏi: Ai đó? Đáp Sam Dương Am chủ.
Sư nói: Đó là ta. Tăng bèn hét. Sư làm tiếng rên hừ hừ. Tăng nói còn
muốn đánh gậy. Sư liền đánh. Vị Tăng hỏi: Am chủ được Đạo lý gì mà
ở núi này. Sư nói: Cũng muốn biết nguyên do ấy. Lại sợ gặp người kiểm
điểm. Tăng nói khỏi sao được. Sư bèn hét. Tăng nói rất khớp. Sư bèn
đánh. Vị Tăng ấy cười to mà lui ra. Sư nói: Hôm nay đại bại, đại bại.
12. Hòa thượng Chỉ Y ở Trác Châu.
Mới đầu hỏi Lâm Tế: Như thế nào là mất người chẳng mất cảnh.
Lâm Tế nói: Khí ấm mùa xuân phát sinh bày đất gấm, trẻ con rủ tóc
trắng như tơ. Sư hỏi: Như thế nào là đoạt cảnh chẳng đoạt người. Đáp:
Lệnh vua đã thi hành khắp thiên hạ, Tướng công ngoài ải dứt yên trần.
Sư hỏi: Như thế nào người cảnh đều chẳng mất? Đáp: Vua lên Bảo điện
già trẻ âu ca. Sư hỏi: Như thế nào là người cảnh đều mất? Đáp: Tinh
phần bặt tin riêng ở 1 phương. Sư ngay lời nói liền hiểu ý chỉ, vào sâu
trong 3 huyền, 3 yếu, 4 cú. Lại giúp hóa Đạo.
13. Am Chu Hổ Khê.
Tăng đến kéo tọa cụ ra cùng xem. Sư chẳng nhìn. Tăng nói biết
Am chủ có cỏ phong này sư liền kêu lên 1 tiếng. Vị Tăng hỏi: Là Tông
chỉ nào? Sư bèn tát Tăng nói biết ngày nay thuộc về tiện nghi của
người. Sư nói: Còn muốn đánh gậy. Có vị Tăng vừa vào cửa Sư liền hét.
Tăng làm thinh sư liền đánh. Tăng liền hét. Sư nói: Hay cho tên giặc
cỏ này. Tăng đến không xét. Sư hỏi: Ai đó. Tăng hét Sư nói: Được gì
không chủ khách (sao được không chủ khách). Tăng nói muôn hét tiếng
thứ 2. Sư bèn hét. Có vị Tăng hỏi: Hòa thượng nhân sự ở đâu? Sư đáp:
Người Lũng Tây. Vị Tăng nói: Nghe nói ở Lũng Tây có anh vũ (vẹt)
thật chăng? Sư đáp đúng vậy. Vị Tăng hỏi: Hòa thượng chẳng phải hay
chăng? Sư bèn làm tiếng chim anh vũ kêu. Tăng nói hay cho chim anh
vũ này. Sư bèn đánh.
14. Am chủ Phúc Bồn.
Sư hỏi: Vị Tăng: Từ đâu tới? Đáp từ dưới núi Phúc Bồn tới. Sư
hỏi: Lại thấy am chủ chăng? Vị Tăng liền hét. Sư liền tát. Vị Tăng hỏi:
Làm gì? Sư lại hét. Một hôm có vị Tăng từ dưới núi khóc đi lên. Sư đóng
cửa am. Tăng đến cửa vẽ 1 mặt trăng tròn. Sư từ sau am đi ra xuống núi
khóc đi lên. Tăng hét rằng cũng làm cái đó đến đây ư? Sư 2 tay đấm
ngực bảo: Đáng tiếc, chôn vùi tất cả của Tiên sư: Tăng nói khổ khổ. Sư
nói: Am chủ bị lừa.
15. Hòa thượng Lịch Thôn ở Tương Châu.
Sư nấu trà, Tăng hỏi: Như thế nào là ý Tổ Tây Trúc đến? Sư đưa
muỗng (chén) tra lên. Vị Tăng hỏi: Chỉ là cái ấy phải chăng? Sư liền
ném vào lửa. Hỏi: Như thế nào là quán âm thanh ấy mà được giải thoát?
Sư bèn lấy hỏa cân mà đánh vào đầu củi hỏi: Ông ại nghe chăng? Đáp:
Nghe. Sư nói: Ai chẳng giải thoát.
16. Hòa thượng Mễ Thương ở Thương Châu.
Châu Mục thỉnh sư và Bảo Thọ Hòa thượng vào sảnh cúng dường,
khiến người loan truyền dời rằng thỉnh 2 Trưởng lão bàn luận Phật pháp.
Thọ nói thỉnh Trưởng lão Sư huynh đáp lời. Sư hét. Thọ bảo tôi chưa hỏi
sao lại hét. Sư nói: Cũng thiếu chút ít. Thọ hét 1 tiếng.

– Đệ tử nối pháp của Trần Tôn Túc ở Mục Châu.

1. Thứ sử Trần Thao ở Lục Châu.
Ông cùng Tăng thọ trai xon bèn đưa bánh lên hỏi Tăng: Giang
Tây Hay Hồ Nam có cái này? Vị Tăng hỏi Thượng thư vừa đến ăn cái
gì? Trần nói gỏ chuông tạ tiếng vang. Lại 1 hôm trai tăng xong, ông
đích thân đưa bánh Tăng đưa tay tiếp thì ông rụt tay lại. Tăng không
đáp được Trần nói quả nhiên, quả nhiên. Ngày nọ ông hỏi Tăng rằng:
Có việc cùng thượng tọa thương lượng được chăng? Vị Tăng nói họp với
miệng chó. Trần tự tát vào miệng bảo làm tội lỗi. Tăng nói biết tội liền
đổi. Trần nói đó là xin miệng Thượng tọa ăn cơm. Lại có trai Tăng tự
làm đồ ăn xong nói Thượng tọa thí thực. Thượng tọa nói 3 đức 6 vị. Trần
nói lầm rồi. Thượng tọa không đáp được. Lại cùng liêu thuộc (thuộc hạ)
lên lầu. Có vài Tăng đến. Một vị quan nói: Người đến đều là Tăng hành
cước. Trần nói không phải. Đáp sao biết không phải. Trần nói đợi đến
gần sẽ hỏi nhau. Các Tăng đi ngang qua lầu. Trần bỗng gọi Thượng tọa!
Các Tăng đều quay đầu. Trần bảo các quan rằng: Không tin lời nói. Lại
cùng thiền giả có tụng rằng:
Thiền Giả có Huyền Cơ
Huyền Cơ phải lại quấy
Muốn liễu cơ, chỉ trước
Đều dưới cầu liền trái.

– Đệ tử nôi pháp của Thiền sư Trí Nhàn ở Hương Nghiêm trước

đây.
1. Hòa thượng Chỉ quán ở Cát Châu.
Hỏi: Như thế nào là Tỳ Lô Sư? Sư thót bụng bày ra. Hỏi thế nào
là đốn? Sư nói: Không phải Lương Trần.
2. Thiệu tông Thiền sư ở Thọ Châu.
Hỏi như thế nào là ý Tây Trúc đến? Sư nói: việc tốt không ra
khỏi cửa, việc ác đi xa ngàn dặm. Có quan nhân bảo Sư rằng: Thấy nói
ở Giang Tây không có lập Tông. Sư nói: Gặp duyên liền lập. Hỏi gặp
duyên thì lập cái gì? Sư nói: Giang Tây không lập Tông.
3. Pháp Đoan hiệu Thiệu Chân Đại sư ở Diên Khánh Tương
Châu.
Có quan nhân hỏi: Con giun đứt làm 2 đoạn 2 đầu đều động vậy
Phật tánh ở đầu nào? Sư vung 2 tay.
4. Đại sư Nam Thiền Vô Nhiễm ở ích Châu.
Hỏi: Câu không có câu Sư vẫn đáp hay chăng? Sư nói: Từ xưa
nay chỉ nói việc ấy. Vị Tăng hỏi: rốt ráo như thế nào? Sư đáp: Lại hỏi
xem.
5. Hòa thượng ở núi Trường Bình ích Châu.
Hỏi: Chỗ nhìn nháy chẳng bằng nhau như thế nào? Sư nói: Ta
nháy mắt cũng chẳng công phu. Hỏi: Như thế nào là ý Tổ sư. Sư nói: Ớ
Tây Thiên đến nước Đường.
6. Đại Sư Sùng Phước Diễn Giáo ích Châu.
Hỏi: Như thế nào là lời nói rộng rãi? Sư nói: Không miệng nói
được. Hỏi: Như thế nào là ý từ Tây Trúc đến? Sư nói: Ngày nay ngày
mai.
7. Thanh Cán Thiền sư, ở núi Đại An, An Châu.
Hỏi: Các Thánh từ trước do đâu mà chứng? Sư bèn chẻ trán. Hỏi:
Như thế nào là ý Tổ sư Tây Trúc đến? Sư nói: Con dê kéo trăng sáng.
8. Hòa thượng ở chùa Phong Đức ở núi Chung Nam.
Hỏi: Như thế nào là gia phong của Hòa thượng? Sư nói: Gặp việc
thì úp mặt vào tường. Hỏi như thế nào là việc xưa nay? Sư nói: Trọn
chẳng lại hỏi lại người.
9. Thiền sư Phật Nham Huy ở núi Võ Đang, Quân Châu.
Hỏi: Quanh năm có bịnh lại trúng thuốc độc thỉnh sư trị bịnh được
chăng. Sư nói: Phải 2 thang 1 chén. Lại hỏi: Như thế nào là việc Phật
hướng thượng? Sư nói: 2 cái búi tóc.
10. Đạo Giả Điền ở Song Khê Lô Sơn thuộc, Giang Châu.
Hỏi: Như thế nào là 1 cơ khạc nhổ (lấy lời của người khác mà
nhắc lại như lấy đàm giải... nuốt đàm, mổ đàm gà mổ)? Sư lấy tay làm
thế mổ (nuốt?). Hỏi: Như thế nào là ý Tây Trúc đến? Sư hỏi chỗ nào
được vân đề ấy?

– Đệ tử nối pháp của Song Phong Hòa thượng ở Phước Châu

trước đây.
1. Thiền sư ở Song Phong cổ.
Sư vốn ngài giảng kinh, nhân lên song phong yết kiến. Song
Phong hỏi Đại Đức ở đâu? Đáp: ở trong thành. Song Phong hỏi bình
thường có nghĩ Lão tăng chăng? Đáp: Luôn nghĩ đến Hòa thượng mà
không do đâu gặp gỡ. Song Phong nói: Chỉ nghĩ sao là Đại Đức. Sư từ
đó hiểu ý liền trở về chùa cũ, bỏ chỗ ở nghỉ giảng vào núi hầu hạ Sư
mấy năm. Sau đến ngài Thạch Sương chỉ theo chúng mà thôi mà không
tham thỉnh. Chúng kiểm tra hỏi cổ thị giả từng được ngài Song Phong
ấn ký, thường thường nghe ngài Thạch Sương nói: Sương muốn cật vấn
chỗ ngộ mà chưa có dịp Sư đến từ giã ngài Thạch Sương. Sương đem
cây phất trần ra đầu cửa gọi: cổ Thị Giả! Sư quay đầu lại. Thạch Sương
nói định dính liền sai, phải dính liền trái, chẳng định chẳng phải, cũng
chẳng cần tìm hiểu trừ phi biết có, chẳng nên biết, thích đi cứ đi. Sư
lên tiếng dạ, dạ. Liền đi xa tìm chỗ Song Phong qui tịch. Sư bèn ở đó
tiếp nối trụ trì. Có vị Tăng hỏi Hòa thượng ngay đây chỉ đối với Thạch
Sương, Đạo ý của Thạch Sương như thế nào? Sư đáp: Chỉ dạy ta không
dính thị phi (phải quấy).

– Đệ tử nối pháp của Thiền sư Hồng Nhân, đời thứ 3 Kính Sơn

– Đệ tử nốĩ pháp của Tuệ Giác Hòa thượng ở viện Quang Hiếu

Dương Châu trước đây.
1. Thiền sư Đạo Hiến.
Sư người ở Lô Châu họ Lưu. Trước Sư tham vấn hầu giác Hòa
thượng Thị Giác liền ngộ được vi ngôn, rồi ở núi Đại Quang, Hồ Nam
mà xuống tóc. Khi hóa duyên thịnh hành thì Sư được mời ở tại Trường
Khánh Thiền Uyển ở Thăng Châu. Một hôm Sư lên Pháp Đường bảo
chúng rằng: Di Lặc Thế Tôn sớm vào Già Lam chiều thành Chánh giác.
Bèn nói kệ rằng:
Ba cõi pháp trên dưới
Ta nói đều là tâm
Lìa bỏ các tâm pháp
Lại không có thể được.
Xem người khác nói thế cũng là giết hại tỉnh táo. Nếu so với học
trò của ta thì hãy còn là kẻ độn, do đó 1 niệm thấy Đạo 3 đời tình hết,
như ấn in bùn lại không trước sau. Này các ông, sinh tử việc lớn phải
tiến lấy nhanh, chớ để tùy tiện theo nghiệp thức mênh mang (mịt mù).
Bởi vì mê mình mà đuổi theo vật. Thế Tôn vào Niết-bàn rồi thì Văn
Thù thỉnh chư Phật lại chuyển pháp luân. Thế Tôn bảo Văn Thù rằng
suốt 49 năm ở đời ta chưa từng có 1 chữ cho người. Ông thỉnh ta lại
chuyển pháp luân là nói ta từng chuyển pháp luân. Vậy nay trong thời
chúng lập ra cái chủ khách hỏi đáp. Sự chẳng được thôi vì là sở tâm.
Vị Tăng hỏi: Như thế nào là cảnh của Trường Khánh Sư đáp: Xà Lê
bước đi xem. Hỏi như thế nào là đại ý Phật pháp? Sư nói: Người xưa há
chẳng nói ngày 3 tháng 3. Tăng nói học nhân không hiểu, Sư nói: Thôi
thôi chẳng cần nói, pháp ta vi diệu khó lường. Rồi xuống tòa. Năm Hàm
Bình 2 thì Sư mất.
Thiền sư Hoài Nhượng - Đời thứ 6.

– Đệ tử nổì pháp của Thiền sư Quang Dũng ở Nam Tháp

Ngưỡng Sơn trước đây.
1. Thiền sư ở Toàn Phó Thanh Hóa Việt Châu.
Sư là người ở Côn sơn Ngô Quận. Cha làm nghề mua bán, Sư theo
đến Dự Chương. Nghe Thiền Hội thịnh hành bèn xin xuất gia, rồi đến
giang Hạ theo ngài Thanh Bình Đại sư. Thanh Bình hỏi: Ông đến cầu
việc gì? Đáp: Cầu pháp. Thanh Bình lạ lùng mà nhiếp thọ bèn thọ Cụ
giới giữ gìn cẩn thận. Một hôm tự bảo học thầy vô thường cứ ở không
thế này ư? Liền từ giã đến Nghi Xuân Ngưỡng Sơn lễ ngài Hòa thượng
Dũng ở Nam Tháp. Dũng hỏi: Từ đâu đến? Sư nói: ở Ngạc Châu đến?
Dũng hỏi: Ngạc Châu Sứ Quân tên gì? Đáp: Phận dưới không dám biết.
Dũng nói đầt này chung chẳng sợ. Sư nói: Đại trượng phu hà tấc phải
thử nhau. Dũng ngạc nhiên mà cười, bèn được ấn khả. Rồi dạo đến Lô
Lăng. Quan Huyện An Phước lập ra ứng Quốc Thiền Uyển mời ở rồi
tập họp học trò bổn đạo. Vua nghe tiếng bèn ban hiệu là Thanh Hóa.
Có vị Tăng hỏi Như thế nào là chỗ cấp thiết vì người của Hòa thượng.
Sư nói: Sáng xem Đông Nam chiều xem Tây Bắc. Tăng nói không hiểu.
Sư nói: Chỉ khoe khách Đông dương chẳng biết báu Tây dương. Hỏi:
Như thế nào là Chánh pháp nhãn? Sư nói: Chẳng thể là giường nước đái
giữa thanh thiên bạch nhật. Sau Sư nhân vị Tăng cùng làng khuyên nhủ
trở về quê cũ. Tiền Thị Văn Mục Vương đặc biệt kính trọng Sư. Năm
Tấn Thiên Phước. Đinh Dậu 2, Tiền thị sai tướng mở ngọn Vân Phong
mà lập viện cũng đặt tên là Thanh Hóa, bạn pháp đến đông. Có vị Tăng
hỏi Như thế nào là Đại ý Phật pháp? Sư nói: Hoa trên đầu cột hạc gỗ
bay. Hỏi: Giữa đường gặp người đạt đạo mà không nói năng, im lặng
đối đáp, chưa biết lấy cái gì mà đáp. Sư đáp: Trong mắt có con ngươi
nói ở miệng. Hỏi Hòa thượng bao nhiêu tuổi. Sư nói: Mới nhớ năm rồi 9
tháng 9 đến nay lại thấy lá thu vàng. Vị Tăng hỏi: Thế nào là vô số? Sư
nói: Hỏi lá vàng. Hỏi việc rốt ráo như thế nào? Sư đáp 6 hột xúc xắc đầy
chậu đỏ. Hỏi Tăng chết rồi đi về đâu? Sư nói: Trường gian không gián
đoạn, nhóm bọt mặc gió đùa. Hỏi: Có nhận cúng kiến hay không? Sư
nói: Cúng kiến tức chẳng không. Vị Tăng hỏi: Cúng kiến như thế nào?
Sư nói: Bài hát của dân chài động tay chèo trong hang sâu nghe tiếng.
Chí Trung Hiến Vương ban cho Sư Tử y, Sư không nhận. Vua đổi lại
ban nạp y và ban hiệu là Thuần Nhất Thiền sư. Sư nói: Tôi không phải
nhường (không) trang sức, chỉ lo người sau thấy việc tôi làm mà mặc
tình buông lung. Niên hiệu Khai Vận Đinh Mùi thứ tư, mùa thu tháng 7
Sư có bịnh rồi an nhiên ngồi mà hóa. Có gió bão lớn thổi động rừng cây
thọ 66 tuổi, lạp được 45.
2. Thiền sư Tuệ Thanh ở núi Ba Tiêu, Sính Châu.
Sư người ở Tân La. Hỏi: Như thế nào là nước Ba tiêu? Sư nói:
Đông ấm cần Hạ cần mát. Hỏi: Như thế nào là kiếm thổi lông? Sư nói:
Tiến lên trước 3 bước. Hỏi: Dụng như thế nào? Sư nói: Lui lại 3 bước.
Hỏi: Như thế nào là Hòa thượng vì người 1 câu? Sư nói: Chỉ Sợ Xà Lê
không hỏi. Sư lên Pháp Đường bảo chúng rằng: Hiểu chăng, tất cả đều
ít trân trọng. Hỏi: Chẳng nói có hỏi khi đó thế nào? Sư nói: Chưa ra khỏi
Tam Môn đi ngàn dặm. Hỏi: Như thế nào là tự mình? Sư nói: Trông
Nam xem Bắc Đẩu (xem Bắc Đẩu mọc ở Nam?) Hỏi: quang (ánh sáng)
cảnh đều mất lại là vật gì? Sư nói: Biết. Hỏi: Biết là cái gì? Sư nói: Cữu
Lang ở Kiến Châu. Hỏi: Như thế nào là Tông Đề bà? Sư nói: Phan đỏ ở
bên tả. Sư hỏi: Vị Tăng gần lìa chỗ nào? (Gần đây rời đâu mà đến đây).
Đáp: Thỉnh Sư thử nói xem. Sư nói: sắp gọi là người thương buôn trên
thuyền lớn, nguyên lai là Đang Châu ít khách. Hỏi: Chẳng nói 2 đầu
3 đầu, thỉnh Sư chỉ thẳng bản lai diện mục (mặt mũi xưa nay). Sư làm
thinh ngồi nghiêm. Hỏi: Giặc đến cần đánh, khách đến cần xem, bỗng
gặp khách giặc cùng đến, lúc đó thế nào? Sư nói: Trong nhà có đôi giày
cỏ rách nát. Hỏi: Chỉ như đôi giày cỏ rách có dùng được chăng? Sư nói:
Nếu ông sắp đi thì trước hung mà sau chẳng cát. Hỏi: Trong Bắc Đẩu
mà dấu mình, ý chỉ như thế nào? Sư nói: 9 lần 9 là 81. Sư lại nói hiểu
không? Vị Tăng nói không hiểu. Sư nói: 1, 2, 3, 4, 5. Hỏi: cổ Phật chưa
ra đời thì như thế nào? Sư nói: Ngàn năm ngó sen (rễ cây sen). Hỏi: Khi
ra đời rồi như thế nào. Sư nói: Kim cang giận ra mắt sư lên Pháp Đường
im lặng hồi lâu bảo rằng làm nhục nhau, trân trọng.
3. Nghĩa Sơ hiệu là Minh Vị Đại sư, ở núi Hoàng Liên, huyện
Xương Lạc, Thiều châu.
Hỏi: Ba thừa 12 phần giáo thì không hỏi, thỉnh Sư mở miệng chẳng
đáp thoại. Sư nói: Trên Đài hoa báu định xưa nay? Sư nói: 1 điểm mực
đen luân lưu không dời. Hỏi: Học nhân toàn thể không hiếu thỉnh Sư
chỉ bày. Sư nói: Linh Giác tuy chuyển mà không hoa chẳng rơi. Thưa:
Đường xưa không dấu vết tiến bước như thế nào? Sư nói: Kim ô đi
quanh núi Tu Di vốn cùng kiếp đồng thời. Hỏi: Như thế tức được đạt
đến bờ kia. Sư nói: Sông Hoàng Hà 3000 năm 1 lần trong. Quan họ Lưu
ở Quảng Nam mộ Đạo Sư thỉnh vào phủ nói pháp. Có vị Tăng hỏi Nhân
vương (vua đời) cùng Pháp vương (vua pháp) khi gặp nhau thì như thế
nào? Sư nói: 2 gương chiếu vào nhau muôn hình hiện rõ. Hỏi: Tâm yếu
Pháp vương Đạt Ma từ Tây Trúc đến, 5 Tổ giao lại cho Tào Khê, từ đây
không truyền Y Bát. Chưa xét trước thềm ngọc bích đem cái gì mà giao
phó. Sư nói: Dê đá đi trên nước, ngựa gỗ bay trong đêm. Vị Tăng nói:
Đó tức là vua ta có cảm vạn quốc về chầu? Sư đáp mọi người hát khúc
ca Thái bình. Hỏi: Thế nào là Phật? Sư nói: Trên ngực có chữ vạn, ở
lưng có viên quang. Vị Tăng hỏi: Như thế nào là Đạo? Sư mở 2 tay ra.
Vị Tăng hỏi: Phật cùng Đạo cách nhau bao xa? Sư nói: Như nước với
sóng.
4. Tuệ Lâm Hồng Cứu hiệu Diệu Tế Đại sư ở Thiều Châu.
Có vị Tăng hỏi ngàn Thánh thường đi đường này. Đường này là
thế nào? Sư nói: Quả nhiên chẳng thấy. Hỏi: Lỗ Tổ ngó mặt vào vách
ý nó như thế nào? Sư nói: Chỗ có tuyết nào. Hỏi: Như thế nào là việc
cấp thiết? Sư nên: Gã ngu độn. Hỏi: Như thế nào là gia phong của Hòa
thượng? Sư nói: Lệ lớn các phương. Hỏi: Các Học Định Tuệ thấy sáng
lý tánh như thế nào? Sư nói: sửa mới Phạm Vũ (nhà Phạm).

– Đệ tử nối pháp của Thiền Sư Quang Mục ở Tây Tháp Ngưỡng

Sơn trước đây.
1. Thiền sư Như Bảo ở Tự Phước Cát châu.
Tăng hỏi: Như thế nào là câu ứng cơ? Sư làm thinh. Hỏi: Như thế
nào là Huyền chỉ? Sư nói: Ông cùng ta đóng cái cửa. Hỏi Lỗ Tổ xây mặt
vào vách ý thế nào? Sư nói: Chớ giao thiệp. Hỏi: Như thế nào là chân
chánh nhãn từ trước (theo trên). Sư đấm ngực nói trời xanh, trời xanh.
Vị Tăng nói: Mượn hỏi lại ngại (hại) gì. Sư nói: Nhàn. Hỏi: Cái đó lại
chịu học hay không? Sư nói: Chưa từng (?) đất cắt may hư không? Hỏi:
Như thế nào là chỗ cấp thiết của Nạp Tăng? Sư nói: Chẳng qua câu hỏi
này. Tăng nói Học nhân chưa hỏi trước mời Sư nói:. Sư nói: Ôi! Hỏi:
Tất cả các phương đều là diệu dụng chưa biết Hòa thượng ở đây như
thế nào? Sư nói: Sư nói: Oi! Hỏi: Người xưa nắm chùy (chày?) dựng
phất trần, lý này thế nào? Sư nói: Câm! Hỏi: Như thế nào là 1 đường
đến cửa Niết-bàn? Sư khảy móng tay 1 tiếng rồi mở lớn 2 tay. Vị Tăng
hỏi: Phải hiểu như thế nào? Sư nói: Chẳng phải tháng thu minh tử (vầng
sáng) tự đi ngang 8, 9 (trăng thu các sao tự đi ngang qua 8, 9). Hỏi: Như
thế nào là gia phong của Hòa thượng. Sư nói: Ăn cơm rồi uống 3 chén
trà. Một hôm Sư đưa bồ đoàn lên dạy chúng rằng: Chư Phật Bồ tát và
nhập lý Thánh nhân đều từ đó mà ra rồi ném xuống vạch ngực ra nói cái
gì? Chúng không đáp được. Hỏi: Học nhân từ đầu vào Tòng Lâm 1 Hạ
sắp hết, chưa được Hòa thượng chỉ bày, mong cứu giúp. Sư nâng Tăng
ấy lên bảo: Lão tăng từ khi trụ trì đến nay chưa từng làm mù mắt một
vị Tăng nào. Sư có lúc ngồi im lặng hồi lâu rồi nhìn khắp chung quanh
bảo: Hiểu không? Chúng đáp không hiểu. Sư nói: Không hiểu tức là dối
lừa ông. Một hôm sư lấy Bồ Đoàn đội trên đầu bảo: Các ông như vậy
thì khó nói với nhau. Chúng không đáp. Sư lấy ngồi mà lại nói: Cũng
bắt chước ông này.

– Đệ tử nốì pháp của Thiền sư Chí Nhàn ở Quán Khê trước

đây:
1. Hòa thượng Giáo ở Lỗ Tổ Sơn, Trì Châu.
Tăng hỏi: Như thế nào là việc trước mắt? Sư nói: Đào sáo chưa
phải là nhạc khí, trên giá hồ lô cũng chưa thâu. Hỏi: Như thế nào là cây
song lâm? Sư nói: Thân không tướng trong thân có tướng. Hỏi như thế
nào là thân không tướng trong thân có tướng? Sư nói: Thiết Côn Lôn
dưới lò hương vàng. Hỏi như thế nào là người đến nghỉ đêm một mình
trên núi cao? Sư nói: Nửa đêm mặt trời sáng, mặt trời giờ ngọ đánh canh
3. Hỏi như thế nào là cách ngoại sự? Sư nói: Sau khi duyên hóa Đạo
hết thì hư không ở bên nào? Hỏi tiến đến vô môn lúc đó như thế nào?
Sư nói: Ngu độn lớn sinh Tăng hỏi chẳng phải là kẻ độn căn, ngay đây
tiến tới vô môn lúc đó như thế nào? Sư nói: Linh cơ chưa từng luận bờ
mé, chấp pháp vô biên ở trong tối. Hỏi như thế nào là chỗ cố sức làm
của học nhân? Sư nói: Xuân đến cỏ tự xanh, trăng lên rồi trời sáng. Hỏi:
Thế nào là chỗ không cố gắng làm? Sư nói: Núi băng đá rơi rụng. Sông
bằng lửa cháy trôi.

– Đệ tử nốì pháp của Thiền sư Tồn Tưởng ở Hưng Hóa Ngụy

Phủ.
1. Bảo ứng Hòa thượng ở Nhữ Châu.
Sư lên Pháp Đường dạy chúng rằng trên cục thịt đỏ vách đứng
cao ngàn trượng. Lúc đó có vị Tăng hỏi: Trên cục thịt đỏ vách đứng cao
ngàn trượng há không phải là Đạo của Hòa thượng? Sư nói: Phải. Vị
Tăng ấy bèn nhấc giường thiền lên. Sư nói: Con lừa mù ấy, rồi đánh.
Sư hỏi: Vị Tăng: Gần đây rời chỗ nào (mà đến đây). Tăng nói Trường
Thủy. Sư hỏi: Chảy về đông hay chảy về Tây. Đáp: Đều không phải.
Sư hỏi: Vì sao (làm gì?), Tăng nói trân trọng. Sư liền đánh, đuổi xuống
Pháp Đường. Có vị Tăng đến tham vấn Sư đưa phất trần lên. Tăng nói
ngày nay hư cửa khuyết Sư buông cây phất trần. Vị Tăng hỏi: Cũng có
cái đó. Sư bèn đánh. Sư hỏi: Vị Tăng gần đây rời chỗ nào? Vị Tăng đáp
gần đây lìa Tương Châu. Sư hỏi: Đến làm gì? Đáp: Riêng lễ bái Hòa
thượng. Sư nói: Khớp với gặp Lão Báo ứng không có ở đây. Tăng liền
hét. Sư nói: Bảo với ông là không có đây, lại hét là sao? Vị Tăng lại
hét. Sư bèn đánh. Tăng ấy lễ bái. Sư nói: Gậy này vốn là ông đánh ta
mà ta lại đánh ông, 3, 5 gậy cho lời nói này. Khi Đại Hạnh Tư Minh Hòa
thượng chưa ở Tây Viện, đến tham lễ bái rồi bạch rằng: Riêng không có
việc nhân vật nào khác, từ Hứa Châu tôi mua được 1 con dao cạo Giang
Tây đến biếu Hòa thượng. Sư nói: Ông từ Hứa Châu đến vì sao được
dao cạo tóc Giang Tây? Minh cầm tay Sư kéo xuống (lắc 1 cái) 1 cái.
Sư bảo. Thị giả thâu vào. Minh phủi tay áo mà đi. Sư nói: Trái, trái! Sư
lên Pháp Đường nói: Các phương chỉ đủ ăn mổ (ăn vào khạc ra) đồng
thời mắt, chẳng đủ ăn mổ đồng thời dụng. Lúc đó có vị Tăng liền hỏi:
Thế nào là ăn mổ đồng thời dụng. Sư nói: Tác gia thấy nhau không ăn
mổ, ăn mổ đồng thời mất. Tăng nói đây cũng chưa phải là chỗ hỏi của
con. Sư nói: Chỗ hỏi của ông thế nào? Vị Tăng đáp mất. Sư bèn đánh.
Vị Tăng ấy không chịu. Vị Tăng ấy sau ở hội Tuyết Môn nghe 2 Tăng
cùng nói nhân duyên trước, một vị Tăng nói: Lúc ấy gậy của Nam Viện
gảy. Tăng kia nghe nói thế bỗng nhiên đại ngộ, mới thấy chỗ đáp lời
thoại của ngài Nam viện. Vị Tăng ấy đến Nhữ Châu để thăm viếng
thì gặp lúc Sư đã thiên hóa (tịch). Bèn hỏi ngài Phong Huyệt. Phong
Nguyệt nhận được liền hỏi: Thượng tọa là kẻ lúc đó hỏi Nam Viện lời
ăn mổ đồng thời chăng? Vị Tăng đáp phải. Huyệt nói cũng chưa hiểu.
Tăng nói hiểu mà. Huyệt hỏi hiểu hay chưa? Tăng nói lúc đó giống như
đi ở trong bóng đèn. Huyệt nói vậy là ông hiểu.

– Đệ tử nối pháp của Hòa thượng Chiểu ở Bảo Thọ.

1. Thiền sư tư Minh ở Tây Viện Nhữ Châu.
Có người hỏi: Như thế nào là Già Lam? Sư nói: Bụi rậm gai góc.
Hỏi: Như thế nào là người trong Già Lam? Sư nói: Con Hoan con Lạc.
Hỏi: Như thế nào là 1 kệ Lâm Tế? Sư nói: Nỏ ngàn cân không vì con
chuột cỏ mà bắn tên. Hỏi: Hòa thượng từ Bi ở đâu? Sư bèn đánh. Tăng
Tùng Y đến pháp tịch được tuần nhựt bèn nói rằng: Chớ nói là người
hiểu Phật pháp, tìm người nêu lời thoại cũng không. Sư nghe mà vẫn im
lặng. Tùng Y hôm khác lên Pháp Đường, Sư bèn gọi Tùng Y! Y ngước
đầu. Sư nói: Lầm! Tùng Y tiến 2, 3 bước. Sư lại nói: Lầm! Sư gọi Tùng
Y, Y lại đến gần. Sư nói: Vừa đến 2 lầm, là Thượng tọa lầm hay Lão
Tư Minh lầm? Đáp: Là Tùng Y lầm. Sư nói: Lầm! Lại nói: Thượng tọa
tạm thời ở đây đó qua hạ cùng tôi thương lượng 2 cái lầm Y không chịu
liền đi. Sau sư ở núi Thiên Bình tại tướng châu mồi khi câu thoại trước
thì bảo khi ta đi hành cước bị gió dữ thổi đến Nhữ Châu. Có Tây Viện
Trưởng lão khám phá nơi ta ba cái lầm, liền lưu ta lại qua Hạ mà thương
lượng. Ta không nói cái lầm khi đó. Khi ta sắp lên đường dự định đi về
phía Nam, thì biết là đã lầm.
2. Hòa thượng ở Bảo Thọ.
Có vị Tăng hỏi: Như thế nào là Tổ. Sư nói: Mặt đem con người
trắng. Hỏi: Khi đạp đổ ngã hóa thành thì thế nào? Sư nói: Như gã chết
chưa chém. Vị Tăng nói: Chém! Sư bèn đánh.

– Đệ tử nôi pháp của Thiền sư Tuệ Nhiên ở Tam Thánh trước

đây.
1. Đại Bi Hòa thượng ở Trấn Châu.
Có vị Tăng hỏi: Trừ trên bỏ dưới thỉnh Hòa thượng liền nói. Sư
bảo ta mở miệng thì lầm. Tăng nói thật là thầy của Hạc nhân. Sư nói:
Hôm nay ta ở trong tay đệ tử mà chết.
2. Hòa thượng Thủy Lục ở trì Châu.
Có vị Tăng hỏi: Như thế nào là chỗ dụng tâm của học nhân. Sư
nói: Dụng tâm thì lầm. Vị Tăng hỏi: Khi không khởi 1 niệm thì như thế
nào? Sư nói: Gả chớ dùng chỗ. Hỏi việc này bảo nhận như thế nào? Sư
nói: Rất tránh. Hỏi như thế nào là 1 câu đầu tiên? Sư bèn hét. Hỏi trên
đường hẹp gặp nhau khi đó thế nào? Sư vạch bụng nâng len 1 cái.

– Đệ tử nốì pháp của Hòa thượng Đại Giác ở Ngụy Phủ trước

đây.
1. Hòa thượng Đại giác ở Lô Châu hỏi: Khi ngài Ngưu Đầu chưa
gặp Tứ Tổ thì vì sao chim thú ngậm hoa. Sư nói: Có súc sinh. Hỏi: Sau
khi gặp rồi vì sao không còn ngậm hoa? Sư đáp: Không có súc sinh như
thế.
2. Như thê Hòa thượng Mân Đức ở Viện Trừng Tâm-Lô Châu
gặp Hưng hóa Hòa thượng dạy chúng rằng: Nếu là tác gia như chiến
tướng liền cầm 1 đao đi thẳng vào, lại chớ làm sao như vậy. Sư ra lễ
bái 3 lạy, đứng dậy mà hét. Hưng Hóa cũng hét. Sư lại hét, Hưng Hóa
cũng hét. Sư bèn đảnh lễ trở về chúng. Hóa nói: Mân Đức đêm nay ăn
của Hưng Hóa 20 gậy. Tuy nhiên như thế, là Mân Đức hiểu. Mân Đức
lại không hét.
3. Hòa thượng Nhữ Châu ở Nam Viện.
Hỏi: Bốn ngựa 1 mình đến lúc đó như thế nào? Sư nói: Đợi ta gảy
(bẻ gãy, chẻ) gậy. Hỏi: Người căn trí Thượng Thượng có tiếp chăng?
Sư nói: Tiếp. Vị Tăng nói: Thỉnh Sư tiếp. Sư nói: Lại được bình giao.
Sư hỏi: Vị Tăng mới đến: Gần đây lìa đâu đến đây? Đáp: Hán Thượng.
Sư nói: Ông cũng tội lỗi, ta cũng tội lỗi. Tăng không đáp được. Sư thấy
một vị Tăng mới đến ôm chặt hỏi: Làm gì, làm gì? Vị Tăng không đáp
được. Sư nói: 30 năm cỡi ngựa ngay nay bị lừa đá (tát?). Có vị Tăng
mới đến. Sư nói: Hỏng rồi (bại?) rồi ném gậy. Vị Tăng hỏi: Nói gì. Sư
bèn đánh.
Ngài Hoài Nhượng - Đời thứ 4.

– Đệ tử nối pháp của Thiền sư Hy Vận ở núi Huỳnh Nghiệt,

Hồng Châu trước đây.
1. Thiền sư Nghĩa Huyền ở Lâm Tê Trấn Châu.
Sư là người ở Nam Hoa Tào Châu họ Hình. Tuổi nhỏ đã có chí
xuất trần, đến khi cạo tóc và thọ Cụ giới thì hâm mộ Thiền tông. Lúc đó
ở ngài Huỳnh Nghiệt theo chúng hầu hạ tham vấn. Ban đầu Đệ nhất tòa
trong pháp đường khuyên khiến hỏi thoại. Sư bèn hỏi: Thế nào là ý của
Tổ sư ở Tây Trúc đến. Huỳnh Nghiệt liền đánh. Như vậy ba lần hỏi thì
ba lần bị đánh. Sư bèn cáo từ Đệ Nhất Tòa rằng: Con sớm được khuyên
hỏi thoại, nhưng đều bị Hòa thượng cho ăn gậy, con hận mình ngu muội,
lại xin đến các phương mà hành cước. Đệ nhất tòa liền thưa với Huỳnh
Nghiệt rằng: Nghĩa Huyền tuy là hậu sinh nhưng rất kỳ đặc. Khi ông đến
từ giã xin Hòa thượng lại rủ lòng chỉ dạy. Hôm sau Sư đến từ giã, Huỳnh
Nghiệt chỉ Sưđến ngài Đại Ngu. Sưbèn tham vấn ngài Đại Ngu. Ngu hỏi
từ đâu đến? Đáp: Từ Huỳnh Nghiệt đến. Ngu hỏi: Huỳnh Nghiệt có dạy
ông điều gì? Đáp: Nghĩa Huyền hỏi ý Phật pháp bèn bị Hòa thượng
đánh, như vậy 3 lần đều 3 lần đánh, không biết con có lỗi gì? Ngu nói
Lão Bà Huỳnh Nghiệt đã rất khổ nhọc vì ông mà ông lại còn tìm lỗi. Sau
lời nói thì Sư liền Đại ngộ thưa rằng: xưa nay Phật pháp Huỳnh Nghiệt
không có nhiều con người. Đại Ngu ôm cột (nắm cứng lấy sư? cầm gậy?
Quăng gậy?) nói: Thằng quỉ cứt đái, vừa rồi nói không hiểu, nay lại nói
Phật pháp Huỳnh Nghiệt không có nhiều con. Người, ông thấy lý lẽ nói
mau, nói mau. Sư bèn thoi vào bụng ngài Đại Ngu 3 thoi. Ngu la lớn Thầy
ông là Huỳnh Nghiệt không can hệ chi đến việc của ta. Sư từ giã Đại Ngu
mà trở về Huỳnh Nghiệt. Nghiệt hỏi sao ông về sớm thế? Sư đáp: Chỉ vì
tâm Lão bà khiến xong việc người, rồi đứng hầu. Huỳnh Nghiệt hỏi Đại
Ngu có nói lời gì? Sư bèn kể lại việc trước Huỳnh Nghiệt nói Lão già Đại
Ngu ấy, đợi thấy 1 trận thật đau. Sư thưa: Nói gì đợi thấy, nay xin cho liền.
Rồi đánh vào Huỳnh Nghiệt 1 tát (1 thoi?) Huỳnh Nghiệt nói: Cái gã dở
hơi nay ở đó mà nhổ râu cọp. Sư liền hét. Huỳnh Nghiệt gọi: Thị giả dẫn
gã dở hơi này lên Pháp Đường. Một hôm Sư cùng Huỳnh Nghiệt đi phổ
thỉnh làm cỏ, Sư đi sau. Huỳnh Nghiệt quay đầu thấy Sư tay không, bèn
hỏi cái cuốc ở đâu? Sư đáp có người đem đi rồi. Huỳnh Nghiệt đến trước
đây cùng ta thương lượng. Sư bèn đến trước. Huỳnh Nghiệt lấy cuốc cuốc
đất bảo: Ta là người thiên hạ nâng lên không nổi. Sư bèn lấy tay nắm (cái
cuốc) đưa thẳng lên hỏi vì sao lại ở trong tay con. Huỳnh Nghiệt nói:
Ngày nay có người phổ phỉnh làm cỏ ta, ta lại chẳng đi, rồi trở về viện.
Một Huỳnh Nghiệt phổ phỉnh làm cỏ vườn trà. Huỳnh Nghiệt đến sau.
Sưchào hỏi rồi chông cuốc mà đứng. Huỳnh Nghiệt nói chớ đứng không.
Đáp: Vừa cuốt đất sao nói đứng không. Huỳnh Nghiệt bèn vác gậy
đánh. Sư tiếp gậy xô ngã Hòa thượng. Huỳnh Nghiệt gọi: Duy Na đỡ ta
dậy. Duy Na đỡ dậy rồi thưa Hòa thượng sao tha cho gã dở hơi dám vô
lễ. Huỳnh Nghiệt đánh Duy Na. Sư tự cuốc đất nói: Các phương đều hỏa
táng, còn ta thì chôn sông. Một hôm Sư nằm ngủ trong Tăng Đường của
Huỳnh Nghiệt. Huỳnh Nghiệt bước vào lấy gậy ở bên giường gõ (giá?)
ba cái. Sư ngóc đầu thấy là Hòa thượng liền ngủ nữa. Huỳnh Nghiệt
đánh vào chiếu ba cái, rồi lên nhà trên thấy thủ tọa ngồi thiền liền nói:
Nhà dưới kẻ hậu sinh ngồi thiền, ông ở đó vọng tưởng làm gì? Thủ Tọa
nói Lão già bị dở hơi ư? Huỳnh Nghiệt đánh bảng (gõ bảng hay đánh
bảng vào Thủ Tọa) 1 cái rồi ra. Sư cùng Huỳnh Nghiệt vá (cắt?) áo.
Huỳnh Nghiệt nói: Trong núi sâu trồng (cắt) nhiều cây gì (để làm gì?).
Sư nói: Một là cùng người sau nhớ xưa (làm cổ ký), 2 là cùng Sơn môn
làm tiêu bảng. Nói xong thì lấy cuốc đánh đất ba cái. Huỳnh Nghiệt nói
tuy là như thế ông đã ăn gậy ta rồi. Sư bèn lấy cuốc đánh đất ba cái rồi
khóc hu hu. Huỳnh Nghiệt nói: Tông ta đến ông thì ký này mới xuất
hiện. Sư nhân nửa Hạ lên núi Huỳnh Nghiệt gặp Hòa thượng xem kinh.
Sư nói: Con định gọi người ấy vốn là Am Hắc Đậu Lão Hòa thượng. Sư
ở mấy ngày liền từ giã ra đi. Huỳnh Nghiệt nói: Ông phá hạ đến đây,
không tròn Hạ. Sư đáp: Con tạm đến lễ bái Hòa thượng. Huỳnh Nghiệt
bèn đánh đuổi đi. Sư đi được mấy dặm, nghi việc này bèn trở về ở tròn
Hạ. Một hôm, Sư từ giã Huỳnh Nghiệt. Nghiệt hỏi đi đâu? Đáp đi không
phải Hà Nam tức Hà Bắc. Huỳnh Nghiệt dơ gậy đánh, Sư giựt gậy nói
Lão già gông mù gậy đui sau chớ lầm đánh người. Huỳnh Nghiệt liền
gọi: Thị giả đem kỷ án Thiền bảng ra đây. Sư nói: Thị giả đem lửa ra
đây. Huỳnh Nghiệt nói chớ đốt (không phải vậy) ông nên đem đi, sau
này ngồi mà đoán (cắt) lưỡi thiên hạ. Sư liền ra đi. Sư đến tháp Hùng
Nhĩ. Tháp chủ hỏi: Lễ Phật trước hay lễ Tổ trước? Sư nói: Tổ Phật đều
không lễ. Tháp chủ nói Tổ Phật cùng Trưởng lão có oán thù gì mà đều
chẳng lễ. Sưliền phất tay áo mà ra. Sau Sư về hương đãng (quê hương?)
Tuần phủ họ Triệu thỉnh Sư ở Lâm Tế Thiền Uyển tại Thành Nam,
người học đến rất đông. Một hôm Sư lên Pháp Đường nói: Này các ông
trên cục thịt đỏ có 1 Vô Vị Chân Nhân thường hướng (dơ) trước mặt các
ông mà ra vào. Người chưa chứng dựa vào đó mà xem xem. Lúc đó có
vị Tăng hỏi: Như thế nào là Vô Vị Chân Nhân? Sư bèn xuống giường
thiền nắm chặt người ấy bảo: Nói nói! Tăng định luận bàn thì Sư xô ra
nói Vô Vị Chân Nhân là cục cứt khô nào? Rồi trở về phương trượng. Sư
hỏi: Lạc Phổ rang Từ trên đến 1 người hoặc đánh hoặc hét thì ai thân.
Đáp: Đều thẳng thân. Sư nói: Chỗ thân làm gì. Phổ liền hét. Sư bèn
đánh. Sư hỏi: Mộc Khẩu Hòa thượng: Như thế nào là Lộ địa bạch ngưu
(đất lộ trâu trắng). Mộc Khẩu liền rông. Sư nói: Câm! Mộc Khẩu nói
Lão huynh làm gì. Sư nói: Đồ súc sinh. Đại Giác đến tham. Sư đưa cây
phất trần lên. Đại Giác trải tọa cụ. Sư liền quăng phất trần. Đại Giác
liền cuốn tọa cụ mà vào Tăng đường. Chúng Tăng nói Tăng ấy không
phải là người thân của Hòa thượng sao chẳng lễ bái. Lại chẳng ăn đòn.
Sư nghe khiến gọi Tăng mới đến. Đại Giác bèn bước ra. Sư nói: Đại
chúng nói ông chưa tham Trưởng lão. Đại Giác nói: Chẳng xét là do
chúng (chúng nói mặc họ). Ma Cốc đến tham, trải tọa cụ hỏi: Mười hai
mặt Quan Âm, mặt nào là chánh? Sư xuống giường thiền, 1 tay cuốn tọa
cụ, 1 tay nắm xô? Ma Cốc hỏi 12 mặt hước chỗ nào? Ma Cốc chuyển
mình định ngồi lên giường thiền, Sư vác gậy đánh. Ma Cốc tiếp gậy lấy
đem vào phương trượng. Sư lên Pháp Đường nói: Đại chúng, phàm
người vì pháp không tránh táng thân, mất mạng. Ta ở chỗ Tiên Sư
Huỳnh Nghiệt, 3 lần hỏi đại ý Phật pháp, 3 lần đều bị đánh gậy. Nay
phất trần cành cây thanh hao giông xưa nay nghĩ ai có thể vì ta mà đánh.
CÓ vị Tăng ra nói con làm được. Sư trao gậy cho, vị Tăng định lấy thì Sư
liền đánh. Vị Tăng hỏi: Như thế nào là câu thứ nhất? Sư nói: Ba yếu in
ra điểm son chật chưa cho nghĩ bàn phân chủ khách. Hỏi: Như thế nào
là câu thứ 2. Sư nói: Diệu giải há dễ hỏi không vướng, ngâm nhào nào
chịu cắt dòng cơ? Hỏi: Như thế nào là câu thứ 3? Sư đáp: Xem lấy đầu
chuồng làm hình nộm, kéo rút đều nhờ người bên trong. Sư lại nói phàm
1 câu nói cần đủ 3 huyền môn, 1 huyền môn cần đủ 3 yếu. Có quyền có
dụng, các ông làm sao hiểu (hiểu thế nào). Lúc đó năm Đường Hàm
thông 7 (Bính Tuất) ngày 10 tháng 04 khi Sư sắp tịch thì lên Pháp Đường
nói rằng khi ta mất rồi thì không được làm mất Chánh pháp nhãn tạng
của ta ngài Tam Thánh bước ra nói: Sao dám làm mất Chánh pháp nhãn
tạng của Hòa thượng. Sư nói: Sau này có người hỏi ông như thế ông nói
thế nào? Tam Thánh liền hét. Sư nói: Ai biết chánh pháp nhãn tạng của
ta ở con lừa mù mà mất. Bèn có tụng rằng:
Men theo không ngừng hỏi thế nào? Chân chiếu vô biên nói giông
nó.
Lìa tướng lìa danh người chẳng học. Thổi lông dùng xông gấp
xoay tròn.
Sư đọc xong ngồi mà hóa. Vua ban thụy là Tuệ Chiếu Đại sư.
Tháp đề Trừng Linh.