Ja 332Rathalatthi Jātaka

– Chuyện Kể Về Những Tiền Thân Của Đức Phật

– Quyển 4 Catukkanipāta

332. Rathalatthi Jātaka

"Tự gây thương tích cho người khác," v.v.—Câu chuyện này được Đức Thế Tôn kể lại khi Ngài đang ở Kỳ Viên (Jetavana), nhân câu chuyện về vị tư tế gia đình của vua xứ Kosala. Người này, theo lời kể, đang đi xe ngựa về một làng trong điền trang của mình thì gặp phải một đoàn lữ hành trên con đường hẹp. Ông hét lên một hai lần: "Dẹp đường cho ta!", và tức giận vì một chiếc xe không chịu nhường đường nên ông ném chiếc gậy thúc ngựa về phía người đánh xe chiếc xe đầu tiên.

Cây gậy đập vào ách xe rồi bật lại trúng vào trán ông và tạo ra một cục u. Vị tư tế quay về và đi tâu với vua rằng ông đã bị những người đánh xe đánh thương. Những người đánh xe bị triệu đến, và các quan xét xử điều tra vụ việc thấy rằng chỉ có vị tư tế mới là người có lỗi.

Một ngày nọ, vụ việc được đem ra thảo luận trong Giảng Đường Chân Lý, PTS vp Pali 105 PTS vp En 70 rằng tư tế của nhà vua, người nói bị những người đánh xe hành hung, khi ra toà thì lại thua kiện. Khi Đức Thế Tôn bước vào và hỏi xem các Tỳ kheo đang ngồi họp bàn về điều gì, khi nghe xong, Ngài nói: "Không phải chỉ lần này, chư Tỳ kheo, mà trước đây người này cũng đã hành xử đúng theo cách đó." Và rồi Ngài kể một câu chuyện của thuở xa xưa.

Thuở xa xưa, khi Brahmadatta làm vua tại Benares (Ba-la-nại), Bồ-tát làm quan Đại Pháp quan của nhà vua. Vị tư tế của vua đánh xe đến một làng mà ông là trưởng làng, và hành xử y hệt như trong câu chuyện kia, nhưng trong phiên bản này, khi vua nghe lời tường thuật của vị tư tế, ngài triệu các người đánh xe đến và tự mình xét xử, và không điều tra sự việc, ngài nói: "Các ngươi đã đánh vị tư tế của ta và làm nổi u trên trán ông ấy," và ra lệnh tịch thu toàn bộ tài sản của họ.

Bấy giờ Bồ-tát tâu với nhà vua: "Tâu Bệ hạ, mà không cần điều tra sự việc Bệ hạ đã ra lệnh tịch thu hết tài sản của họ, nhưng có những người tự gây thương tích cho bản thân rồi khai rằng họ đã bị người khác làm thương. Vì vậy, thật không đúng khi người cầm quyền hành xử như vậy mà không điều tra vụ việc. Người ấy không nên hành động trước khi nghe đầy đủ mọi điều." Và rồi ngài đọc các bài kệ sau:

Tự gây thương tích, rồi lại khoe vết thương của mình,
Chính kẻ gây đánh, lại than vãn bị đánh.
Bậc trí, hỡi vua, hãy cẩn thận với những cái nhìn thiên vị,
Hãy nghe cả hai phía trước, rồi tuyên án đúng đắn.
Ta chê ghét kẻ tục gia lười biếng tham dục,
Kẻ ẩn tu giả dối là tên vô lại hiển hiện.
Vua xấu sẽ xét xử vụ án chưa nghe qua,
Cơn giận trong bậc hiền trí không bao giờ có thể biện minh.

PTS vp Pali 106 Hoàng tử chiến sĩ ban ra phán quyết được cân nhắc kỹ lưỡng,
Danh tiếng của quan tòa công chính sống mãi muôn đời.

Vua khi nghe lời của Bồ-tát đã xét xử công minh, và khi vụ kiện được xét xử đúng đắn, lỗi lầm được xác định chỉ thuộc về vị Bà-la-môn mà thôi.

Đức Thế Tôn, khi kết thúc bài pháp, xác nhận Bổn Sanh: "Vị Bà-la-môn đóng cùng một vai trong cả hai câu chuyện, và chính ta hồi đó là vị đại thần trí tuệ."

Tập Jātaka, hay Chuyện Kể Về Những Tiền Thân Của Đức Phật, do E.B. Cowell biên tập, xuất bản bởi Cambridge University Press.

• Tập 1, Robert Chalmers dịch, 1895.
• Tập 2, W.H.D. Rouse dịch, 1895.
• Tập 3, H.T. Francis và R.A. Neil dịch, 1897.
• Tập 4, W.H.D. Rouse dịch, 1901.
• Tập 5, H.T. Francis dịch, 1905.
• Tập 6, E.B. Cowell và W.H.D. Rouse dịch, 1907.

Các bản dịch này thuộc phạm vi công cộng. Bạn được tự do sử dụng theo ý muốn.

Được scan, hiệu đính và định dạng tại sacred-texts.com, tháng 1 năm 2006–tháng 2 năm 2010, bởi John Bruno Hare và các cộng tác viên. Cảm ơn Kho Lưu Trữ Sacred Texts đã cung cấp các văn bản này ở dạng kỹ thuật số.

Được Tỳ kheo Sujato chuẩn bị cho SuttaCentral.