Ja 320Succaja Jātaka

– Chuyện Tiền Thân Đức Phật

– Quyển 4 Catukkanipāta

320. Succaja Jātaka

"Ông ta có thể cho," v.v.—Câu chuyện này được Bậc Đạo Sư kể trong lúc cư trú tại Kỳ Viên (Jetavana), về một địa chủ nọ. Theo câu chuyện, ông ta đến một ngôi làng cùng vợ để đòi nợ, và tịch thu một chiếc xe để bù đắp nợ của mình rồi gửi ở một gia đình nào đó, định sau mới đến lấy. PTS vp En 45 Trên đường về Xá-vệ (Sāvatthi), họ trông thấy một ngọn núi. Người vợ hỏi: "Giả sử ngọn núi này trở thành vàng ròng, chàng có cho thiếp một ít không?" "Nàng là ai?" ông ta trả lời, "Ta sẽ không cho nàng một tí xíu nào." "Khổ quá!" bà ta kêu, "ông ấy thật nhẫn tâm. Dù ngọn núi có trở thành vàng ròng, ông ta cũng sẽ không cho ta một nguyên tử." Và bà ta rất bực bội.

Khi họ đến gần Kỳ Viên, khát nước, họ vào tự viện uống nước. PTS vp Pali 67 Vào lúc bình minh, Bậc Đạo Sư nhìn thấy trong họ một khả năng được cứu độ, ngồi trong căn phòng của Hương Thất, ngóng chờ sự đến của họ, và phóng ra sáu màu hào quang Phật tánh. Và sau khi họ đã giải khát, họ đến gặp Bậc Đạo Sư, cung kính đảnh lễ rồi ngồi xuống.

Bậc Đạo Sư, sau những lời chào hỏi thân thiện thường lệ, hỏi họ đi đâu về. "Bạch Đức Thế Tôn, chúng con đến để đòi nợ." "Này nữ cư sĩ," Ngài nói, "ta hy vọng chồng bà luôn quan tâm đến hạnh phúc của bà và sẵn sàng làm việc tốt cho bà." "Bạch Thế Tôn," bà ta trả lời, "con rất yêu thương ông ấy, nhưng ông ấy không có tình cảm với con. Hôm nay khi con hỏi ông ấy—sau khi trông thấy một ngọn núi—'Giả sử đó là vàng ròng, ông có cho thiếp không?' ông ấy trả lời, 'Nàng là ai?

Ta sẽ không cho nàng một tí xíu.' Ông ấy tàn nhẫn như vậy đó." "Này nữ cư sĩ," Bậc Đạo Sư nói, "ông ấy nói như vậy. Nhưng khi nào ông ấy nhớ đến các đức hạnh của bà thì ông ấy sẵn sàng trao cho bà quyền làm chủ tất cả." "Hãy kể cho chúng con nghe đi, thưa Ngài," họ kêu, và theo lời thỉnh cầu của họ, Ngài kể câu chuyện huyền thoại của quá khứ.

Ngày xưa, khi Phạm-đạt-đa (Brahmadatta) đang trị vì tại Ba-la-nại (Benares), Bồ-tát là vị đại thần của ông, phụng sự ông đúng mức. Một ngày, nhà vua nhìn thấy con trai, người giữ chức thái thú, đến bái kiến. Ông nghĩ thầm: "Kẻ này có thể làm hại ta nếu có cơ hội." Vậy ông cho triệu đến và nói: "Chừng nào ta còn sống, ngươi không thể cư trú trong thành phố này.

Hãy sống nơi khác, và khi ta băng hà thì ngươi cai quản vương quốc." Chàng đồng ý điều kiện này, từ giã cha rồi khởi hành từ Ba-la-nại cùng người vợ chính. Đến một ngôi làng biên giới, chàng xây một túp lều bằng lá trong rừng và ở lại đó, sống bằng rễ cây hoang và trái cây. Dần dần, nhà vua băng hà.

Vị thái thú trẻ tuổi, qua việc quan sát các vì sao, biết được cái chết của cha, và trong lúc hành trình đến Ba-la-nại, một ngọn núi hiện ra trước mắt. Người vợ nói với chàng: "Thưa lang quân, giả sử ngọn núi kia trở thành vàng ròng, lang quân có cho thiếp một ít không?" "Nàng là ai?" chàng kêu lên, "Ta sẽ không cho nàng một nguyên tử." Bà nghĩ: "Vì tình yêu dành cho chàng, ta đã bước vào khu rừng này, không nỡ bỏ chàng, mà chàng nói với ta như vậy.

PTS vp Pali 68 Chàng thật tàn nhẫn, và nếu chàng trở thành vua, chàng sẽ làm gì tốt cho ta?" Và bà đau lòng.

Đến Ba-la-nại, chàng được đặt lên ngôi và nâng bà lên phẩm vị Hoàng hậu chính. Chàng chỉ ban cho bà danh hiệu hư danh, nhưng ngoài điều đó ra chàng không tỏ lòng tôn trọng hay vinh danh bà, thậm chí không nhận biết sự tồn tại của bà. Bồ-tát nghĩ: "Hoàng hậu này đã là người bạn đời của nhà vua, không đếm xỉa đến nỗi đau, đã sống cùng ông trong chốn hoang vu.

Nhưng ông ta, không coi trọng điều này, đi tìm vui thú với các phụ nữ khác. Ta sẽ làm cho bà nhận được quyền làm chủ tất cả." PTS vp En 46 Và với ý nghĩ này, một ngày kia ông đến bái kiến bà và nói: "Thưa phu nhân, chúng tôi không nhận được từ phu nhân ngay cả một nắm cơm. Sao phu nhân lại cứng lòng như vậy và sao phu nhân lại bỏ bê chúng tôi như vậy?" "Này bằng hữu," bà đáp, "nếu bản thân ta nhận được gì, ta sẽ cho bạn, nhưng nếu ta không nhận được gì, ta lấy gì để cho?

Nhà vua có thể cho ta gì? Trên đường đây, khi được hỏi 'Nếu ngọn núi kia là vàng ròng, ngài có cho thiếp gì không?' ông ta trả lời, 'Nàng là ai? Ta sẽ không cho nàng gì.'" "Thôi, bà có thể nhắc lại tất cả điều này trước mặt nhà vua không?" ông ta nói.

"Tại sao tôi không thể, bằng hữu?" bà đáp. "Vậy thì khi tôi đứng trước mặt nhà vua," ông ta nói, "tôi sẽ hỏi và bà sẽ nhắc lại." "Được, bằng hữu," bà nói. Vậy là Bồ-tát, khi đứng bái kiến nhà vua, hỏi Hoàng hậu rằng: "Thưa phu nhân, chúng tôi không nhận được gì từ tay phu nhân hay sao?" "Thưa ngài," bà đáp, "khi tôi nhận được gì, tôi sẽ cho ngài cái gì đó.

Nhưng cầu xin ngài, bây giờ nhà vua có thể cho tôi điều gì? Khi chúng tôi từ rừng trở về, và một ngọn núi hiện ra, tôi hỏi ông ta, 'Nếu ngọn núi kia là vàng ròng, ngài có cho tôi một ít không?' 'Nàng là ai?' ông ta nói, 'Ta sẽ không cho nàng gì.' Và bằng những lời này, ông ta từ chối điều mà đã dễ dàng cho đi." PTS vp Pali 69 Để minh họa điều này, bà đọc bài kệ đầu tiên:

Khi nghe điều này, nhà vua đọc bài kệ thứ hai:

Hoàng hậu, khi nghe điều này, chắp tay cung kính, đọc bài kệ thứ ba:

PTS vp Pali 70 Bồ-tát, sau khi nghe Hoàng hậu ca ngợi nhà vua, liền trình bày đức hạnh của bà và đọc bài kệ thứ tư:

Bồ-tát bằng những lời này ca ngợi Hoàng hậu, nói: "Người phụ nữ này, tâu Bệ hạ, trong lúc Bệ hạ hoạn nạn, đã sống cùng ngài PTS vp En 47 và chia sẻ nỗi khổ với ngài trong rừng. Ngài nên tôn vinh bà." Nhà vua, theo lời Ngài, nhớ lại đức hạnh của Hoàng hậu và nói: "Thưa hiền sĩ, qua lời ngài, tôi được nhắc nhở về đức hạnh của Hoàng hậu," nói xong trao toàn bộ quyền lực vào tay bà. Ngoài ra, nhà vua còn ban cho Bồ-tát quyền lực to lớn. "Vì chính nhờ ngài," ông nói, "tôi được nhắc nhở về đức hạnh của Hoàng hậu."

Bậc Đạo Sư, sau khi kết thúc bài học, tuyên thuyết Chân Lý và nhận diện Bổn Sanh—Vào cuối bài tuyên thuyết Chân Lý, người chồng và vợ đạt được Quả Dự Lưu—"Vào thời đó, người địa chủ này là vua Ba-la-nại, nữ cư sĩ này là Hoàng hậu, còn bản thân Ta là vị đại thần trí tuệ."

Jātaka, hay Chuyện Tiền Thân Đức Phật, do E.B. Cowell biên tập, xuất bản bởi Nhà xuất bản Đại học Cambridge.

– Quyển 1, dịch bởi Robert Chalmers, 1895.

– Quyển 2, dịch bởi W.H.D. Rouse, 1895.

– Quyển 3, dịch bởi H.T. Francis và R.A. Neil, 1897.

– Quyển 4, dịch bởi W.H.D. Rouse, 1901.

– Quyển 5, dịch bởi H.T. Francis, 1905.

– Quyển 6, dịch bởi E.B. Cowell và W.H.D. Rouse, 1907.

Các bản dịch này thuộc phạm vi công cộng. Bạn có thể tự do sử dụng theo bất kỳ cách nào.

Được quét, hiệu đính và định dạng tại sacred-texts.com, tháng 1 năm 2006 – tháng 2 năm 2010, bởi John Bruno Hare và những người khác. Cảm ơn Sacred Texts Archive đã cung cấp các văn bản này dưới dạng kỹ thuật số.

Chuẩn bị cho SuttaCentral bởi Tỳ-kheo Sujato.