Ja 316Sasa Jātaka

Chuyện Các Tiền Thân Của Đức Phật

– Quyển 4 Catukkanipāta

316. Sasa Jātaka

"Bảy con cá đỏ..."—Câu chuyện này được Bậc Đạo Sư kể khi Ngài đang trú tại Kỳ Viên, liên quan đến một cuộc cúng dường đầy đủ các vật dụng của Phật tử. Tương truyền, một vị cư sĩ tại Savatthi đã cúng dường đầy đủ mọi vật dụng cho Tăng Đoàn, đứng đầu là Đức Phật, và PTS vp En 35 dựng một lễ đài trước cổng nhà mình, mời toàn thể hội chúng các Tỳ-kheo cùng với Đức Phật làm thủ lĩnh, an tọa trên những chỗ ngồi trang trọng được chuẩn bị sẵn, và dâng cúng nhiều loại thức ăn tinh tế ngon lành.

Rồi ông nói: "Hãy trở lại vào ngày mai," và tiếp đãi họ suốt một tuần, đến ngày thứ bảy ông dâng cúng đầy đủ tất cả vật dụng lên Đức Phật và năm trăm vị Tỳ-kheo. Khi kết thúc buổi lễ trai tăng, Bậc Đạo Sư, trong lời cảm tạ, nói: "Cư sĩ, ông đã đúng khi mang lại niềm vui và sự mãn nguyện qua hành động bố thí này. Bởi đây là truyền thống của các bậc trí nhân thời xưa, những người đã hy sinh sinh mạng của mình cho bất kỳ người hành khất nào họ gặp, và thậm chí hiến dâng thịt của chính mình để cho họ ăn." Và theo lời thỉnh cầu của chủ nhà, Ngài kể lại câu chuyện cổ xưa này.

Ngày xưa, khi Brahmadatta đang trị vì tại Ba-la-nại-tư, Bồ-tát được sinh ra là một con thỏ nhỏ và sống trong một khu rừng. Một phía của khu rừng là chân núi, phía khác là dòng sông, và phía thứ ba là một làng biên cương. Con thỏ có ba người bạn — một con khỉ, một con chó sói và một con rái cá. Bốn sinh vật khôn ngoan này sống cùng nhau PTS vp Pali 52 và mỗi con kiếm ăn ở khu vực săn mồi của mình, rồi đến chiều lại tụ họp với nhau. Con thỏ trong sự khôn ngoan của mình, với lòng khuyến bảo, đã giảng pháp cho ba người bạn, dạy rằng cần phải bố thí, phải tuân thủ giới luật đạo đức và phải giữ ngày thánh. Họ tiếp nhận lời khuyên của thỏ và mỗi con trở về khu vực riêng của mình trong rừng để cư trú.

Và như vậy, theo dòng thời gian, một ngày nọ Bồ-tát nhìn lên bầu trời, quan sát mặt trăng và biết rằng ngày hôm sau sẽ là ngày trai giới, Ngài bèn nói với ba người bạn: "Ngày mai là ngày trai giới. Cả ba hãy thọ trì giới hạnh đạo đức và giữ ngày thánh. Đối với người vững vàng trong việc tu tập đạo đức, hành động bố thí mang lại phần thưởng lớn lao. Vì vậy, hãy nuôi dưỡng những người hành khất đến với các bạn bằng cách cho họ thức ăn từ bàn của chính mình." Cả ba đều đồng ý và mỗi con cư trú ở chỗ ở riêng của mình.

Sáng hôm sau rất sớm, con rái cá xuất phát tìm kiếm thức ăn và đi xuống bờ sông Ganges. Lúc này, một người đánh cá đã bắt được bảy con cá đỏ, xâu chúng lại với nhau bằng một sợi dây liễu gai, mang chúng ra và chôn xuống cát trên bờ sông. Rồi anh ta trôi xuống dòng sông, tiếp tục bắt thêm cá.

Con rái cá ngửi thấy mùi những con cá bị chôn, đào cát lên cho đến khi tìm thấy chúng, kéo chúng lên và lên tiếng gọi to ba lần: "Có ai là chủ của những con cá này không?" Và không thấy người chủ nào, nó dùng miệng ngậm lấy sợi dây liễu gai và mang những con cá vào khu rừng nơi nó cư trú, với ý định sẽ ăn chúng vào lúc thích hợp. Rồi nó nằm xuống, nghĩ đến đức hạnh của mình. Con chó sói cũng xuất phát đi kiếm ăn và tìm thấy trong chòi của người canh đồng hai cái xiên nướng, một con thằn lằn và một bình sữa đông.

Và sau khi gọi to ba lần: "Những thứ này là của ai?" mà không tìm thấy chủ, nó đeo sợi dây nhấc bình lên quàng vào cổ mình, PTS vp En 36 và ngậm những cái xiên và con thằn lằn bằng miệng, mang về và đặt trong hang của mình, nghĩ rằng: "Đến lúc thích hợp ta sẽ ăn những thứ này," rồi nằm xuống, PTS vp Pali 53 tự nghĩ về đức hạnh của mình.

Con khỉ cũng vào trong bụi cây, hái một chùm xoài và cất chúng ở phần rừng của mình, định bụng sẽ ăn vào lúc thích hợp, rồi nằm xuống, tự nghĩ về đức hạnh của mình. Nhưng Bồ-tát đến lúc thích hợp bước ra ngoài, định gặm cỏ kuca, và trong khi nằm trong rừng, ý nghĩ này hiện đến: "Ta không thể dâng cỏ cho bất kỳ người hành khất nào tình cờ xuất hiện, và ta không có dầu hay gạo hay những thứ như vậy. Nếu có người hành khất nào đến cầu xin ta, ta sẽ phải cho họ ăn thịt của chính ta." Trước sự thể hiện đức hạnh cao cả này, ngai bạch ngọc của Đế Thích xuất hiện những dấu hiệu nóng bức.

Đế Thích suy ngẫm và nhận ra nguyên nhân, rồi quyết định thử thách vị thỏ chúa này. Trước tiên, Ngài đến đứng bên chỗ ở của con rái cá, giả dạng một người bà-la-môn, và khi được hỏi vì sao đứng đó, Ngài đáp: "Bậc Trí Nhân, nếu tôi có thể được ăn gì đó sau khi đã giữ chay, tôi sẽ thực hiện đầy đủ các bổn phận tế tự của mình." Con rái cá đáp: "Được thôi, tôi sẽ cho ông thức ăn," và trong khi trò chuyện với Ngài, nó đọc bài kệ thứ nhất—

Bảy con cá đỏ ta mang về an toàn từ dòng lũ Ganges,
Ôi bà-la-môn, xin hãy ăn no đủ và ở lại trong khu rừng này.

Người bà-la-môn nói: "Hãy để mai hay. Ta sẽ xét lại sau." Tiếp đó, Ngài đến bên con chó sói, và khi nó hỏi vì sao Ngài đứng đó, Ngài đáp y như trước. Con chó sói cũng vui vẻ hứa cho Ngài thức ăn, và trong khi trò chuyện với Ngài, nó đọc bài kệ thứ hai—

PTS vp Pali 54 Một con thằn lằn và một bình sữa đông, bữa tối của người canh đồng,
Hai cái xiên nướng thịt — thứ ta đã lấy một cách không chính đáng:
Những gì ta có, ta dâng cho ông: Ôi bà-la-môn, xin hãy ăn,
Nếu ông muốn ở lại với chúng ta trong khu rừng này một lúc.

Người bà-la-môn nói: "Hãy để mai hay. Ta sẽ xét lại sau." Rồi Ngài đến bên con khỉ, và khi nó hỏi vì sao Ngài đứng đó, Ngài đáp đúng như trước. Con khỉ cũng vui vẻ dâng cúng thức ăn, và trong khi trò chuyện với Ngài, nó cất lên bài kệ thứ ba—

Một dòng suối mát lạnh, một quả xoài chín, và bóng mát khu rừng xanh tươi,
Tất cả là của ông, nếu ông có thể trú trong vùng rừng núi với lòng bằng lòng.

Người bà-la-môn nói: "Hãy để mai hay. Ta sẽ xét lại sau." Rồi Ngài đến bên con thỏ trí tuệ, và khi nó hỏi vì sao Ngài đứng đó, Ngài đáp đúng như trước. Nghe những gì Ngài muốn, Bồ-tát vô cùng hoan hỷ và nói: "Bà-la-môn, ông đã làm đúng khi đến cầu thức ăn từ ta. Hôm nay ta sẽ ban cho ông một ân huệ mà ta chưa từng ban trước đây, nhưng ông sẽ không vi phạm giới luật đạo đức bằng cách tước đoạt PTS vp En 37 sinh mạng của sinh vật. Hãy đi, bạn ơi, và khi chất củi lại rồi nhóm lửa lên, hãy đến báo cho ta biết, PTS vp Pali 55 và ta sẽ hiến dâng bản thân bằng cách lao vào giữa ngọn lửa, và khi thân ta được nướng chín, ông sẽ ăn thịt ta và thực hiện đầy đủ các bổn phận tế tự của mình." Và trong khi nói như vậy, con thỏ đọc bài kệ thứ tư—

Không có mè, không có đậu, không có gạo để ta dâng cúng làm thức ăn,
Nhưng ta hiến thân trong lửa để nướng, nếu ông muốn sống với chúng ta.

Đế Thích, nghe những gì Ngài nói, bằng thần lực của mình tạo ra một đống than hồng đang cháy, rồi đến báo cho Bồ-tát. Bồ-tát rời khỏi chỗ nằm bằng cỏ kuca và đến nơi đó, rũ mình ba lần để nếu có côn trùng nào trong bộ lông của mình, chúng có thể thoát khỏi cái chết. Rồi dâng hiến toàn thân như một món quà tự nguyện, Ngài lao lên, và như một con thiên nga chúa đáp xuống một cụm hoa sen, trong trạng thái hoan hỷ tột độ, Ngài gieo mình vào đống than hồng.

Nhưng ngọn lửa không đủ sức làm nóng ngay cả các lỗ chân lông trên thân Bồ-tát, và trạng thái đó như thể Ngài đang bước vào một vùng sương giá. Rồi Ngài nói với Đế Thích bằng những lời này: "Bà-la-môn, ngọn lửa ông nhóm lên lạnh băng giá: nó không thể làm nóng ngay cả các lỗ chân lông trên thân ta. Điều này có nghĩa là gì?" Ngài đáp: "Bậc Trí Nhân, ta không phải bà-la-môn.

Ta là Đế Thích, và ta đến để thử thách đức hạnh của ông." Bồ-tát nói: "Nếu không chỉ ngài, Đế Thích, mà cả tất cả cư dân trong thế giới đều thử thách ta trong việc bố thí này, họ sẽ không tìm thấy bất kỳ sự miễn cưỡng nào trong ta," và với lời này Bồ-tát cất lên tiếng hô hào như tiếng sư tử rống. Khi đó Đế Thích nói với Bồ-tát: "Ôi Thỏ Trí Nhân, hãy để đức hạnh của ngươi được biết đến khắp một thế giới." Rồi vắt ép núi, lấy tinh chất từ đó, Ngài vẽ hình bóng một con thỏ lên vầng trăng.

Và sau khi đặt con thỏ trên chỗ nằm bằng cỏ kuca non, trong cùng phần rừng, Đế Thích trở về thiên giới của mình. PTS vp Pali 56 Và bốn sinh vật khôn ngoan này sống hạnh phúc và hòa thuận bên nhau, thực thi giới luật và giữ ngày thánh, cho đến khi họ qua đời để thọ lãnh theo nghiệp của mình.

Bậc Đạo Sư, khi kết thúc bài học, tiết lộ Chân Lý và xác định tiền thân—Khi kết thúc bài giảng về Chân Lý, cư sĩ đã bố thí tặng tất cả vật dụng của Phật tử đã chứng Sơ Quả—"Lúc bấy giờ Ānanda là con rái cá, Moggallana là con chó sói, Sāriputta là con khỉ, còn ta chính là con thỏ trí tuệ."

---

Jātaka, hay Chuyện Các Tiền Thân Của Đức Phật, biên tập bởi E.B. Cowell, xuất bản bởi The Cambridge University Press.

• Vol. 1, dịch bởi Robert Chalmers, 1895.
• Vol. 2, dịch bởi W.H.D. Rouse, 1895.
• Vol. 3, dịch bởi H.T. Francis và R.A. Neil, 1897.
• Vol. 4, dịch bởi W.H.D. Rouse, 1901.
• Vol. 5, dịch bởi H.T. Francis, 1905.
• Vol. 6, dịch bởi E.B. Cowell và W.H.D. Rouse, 1907.

Các bản dịch này thuộc miền công cộng. Bạn có thể tự do sử dụng theo mọi cách.

Đã được quét, hiệu đính và định dạng tại sacred-texts.com, tháng 1 năm 2006 – tháng 2 năm 2010, bởi John Bruno Hare và những người khác. Cảm ơn Sacred Texts Archive đã cung cấp các văn bản này dưới dạng kỹ thuật số.

Chuẩn bị cho SuttaCentral bởi Bhikkhu Sujato.