Toh 1124Tam Thân Tán Chú Sớ

Diễn Giải Luận Về Bài Tán Dương Ba Thân

Bối cảnh

Tác phẩm này là một luận thư thuộc Tengyur — tạng luận giải Phật pháp trong truyền thống Tạng Bắc Truyền. Bài tán dương ba thân (Kāyatrayastotra) được diễn giải chi tiết ở đây nhằm phát sáng một trong những học thuyết trung tâm của Đại Thừa: học về ba thân của Phật (Trikāya).

Trong bối cảnh lịch sử, luận này được biên soạn bởi các bậc pháp sư Ấn Độ để giải thích toàn bộ ý nghĩa của bài tán dương, giúp những người tu học ở Tây Tạng hiểu sâu sắc về bản chất của Phật tính. Ba thân này không phải là ba cá nhân tách biệt, mà là ba chiều kích khác nhau của một sự toàn mỹ tuyệt đối — Phật thân. Luận thư đã trở thành một tài liệu quý báu trong nền giáo dục Phật học của các tu viện Tạng Bắc truyền thống.

Nội dung chính

Ba thân của Phật được diễn giải như sau:

Thân Pháp Thân (Dharmakāya) — là bản thể chân thật, vô hình tướng, không thể thâu đoạn, không mất, không hư. Đó là tổng thể của tất cả pháp tính (dharmatā), là nguyên lý tối hậu sâu kín nhất. Thân này siêu việt tất cả khái niệm, tất cả phân別, tất cả ý nghĩ — đó là lý do nó được tán dương là "không thể nói được".

Thân Báo Thân (Sambhogakāya) — là sự hiển hiện thanh tịnh, sáng rỡ, trang nghiêm vô thượng của Phật. Đây là thân mà các Bồ Tát ở các cõi hiểm cao đều có thể quán chiêu. Báo Thân có ba mươi hai tướng tốt, tám mươi vẻ đẹp phụ, có ánh sáng phát ra khắp mười phương, tuyên thuyết pháp vô tận.

Thân Hóa Thân (Nirmāṇakāya) — là hình tướng mà Phật hiển hiện để giáo hóa chúng sinh trong các cõi lục đạo. Đó là thân như Thích Ca Mâu Ni Phật mà chúng ta thường thấy trong các tạo tượng. Hóa Thân có thể xuất hiện vô số lần, ở vô số nơi, tùy theo nhân duyên, tùy theo năng lực và căn cơ của chúng sinh.

Bài tán dương này giải thích rằng ba thân này cùng tòng tại, tương tức, tương thành, không một không ba, ở nơi Phật mà tất cả ba thân đều tròn đủ.