Đại Thừa Bổn Sanh Tâm Địa Quán Kinh quyển 3

PHẨM 2: BÁO ÂN

Phần 2

Bấy giờ, về phía Đông bắc đại thành Vương xá cách tám mươi do tuần có một nước nhỏ tên là Tăng trưởng phúc. Trong nước ấy có một ông Trưởng giả tên là Trí Quang, tuổi nhiều, già yếu, chỉ có một con, mà người con ấy tánh tình ác nghịch, không thuận cha mẹ, cha mẹ răn dạy gì đều không theo lời. Ông Trưởng giả xa nghe Đức Phật Thích Ca Mâu ni Như Lai ở trong núi Kỳ-xà-quật, thành Vương-xá, vì vô lượng chúng sinh trong cõi đời xấu ác, nhơ đục, nêu giảng về pháp Báo ân của Đại thừa. Khi ấy, cả cha mẹ và con cùng mọi người quyến thuộc của ông vì muốn nghe pháp, nên đem các đồ cúng đến nơi Phật, cung kính cúng dường Phật.

Cúng dường rồi ông Trưởng giả liền bạch Phật:

-Bạch Đức Thế Tôn, con có một người con, tánh nó ác tệ quá, không chịu nghe lời khuyên răn của cha mẹ. Nay con nghe thấy Phật giảng dạy về việc báo đáp bốn ân, con vì muốn nghe pháp nên lại nơi Phật, kính xin Đức Thế Tôn vì chúng con cùng các người trong quyến thuộc chỉ dạy rõ về nghĩa lý sâu xa, nhiệm mầu của bốn ân, khiến đứa con tệ ác của con sinh tâm hiếu thuận, đời nay, đời sau sẽ được sự an lạc.

Đức Phật bảo ông Trí Quang:

-Quý hóa thay! Quý hóa thay! Ông vì pháp nên đến chỗ Ta, cúng dường cung kính và muốn nghe pháp ấy, vậy các ông nên nghe cho kỹ và nhớ nghĩ cho khéo!

Nếu có các thiện nam, thiện nữ nào phát tâm Bồ đề, muốn nghe các pháp quan trọng, khi cất chân, đặt chân xuống đất, tùy theo số lượng bụi nhỏ của đường đất đi xa hay gần mà do nhân duyên ấy, người đó cảm được Kim luân của Chuyển luân thánh vương, khi phước báo của Thánh vương hết, được làm Thiên vương trong Dục giới; khi phước báo của Thiên vương trong Dục giới hết, được làm Phạm thiên vương, được thấy Phật, nghe pháp và chóng chứng được đạo quả vi diệu.

Đại trưởng giả cùng những người khác đi với ông vì cầu pháp nên đến chỗ Ta, tính ra như thế là phải đi qua tám mươi do tuần đại địa vi trần, mỗi một số vi trần ấy sẽ tạo được những cảm ứng theo những quả báo về trời, người, Luân vương. Và được nghe pháp rồi, đời sau sẽ chứng đạo quả Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác.

Tuy trước Ta đã nói về nghĩa lý sâu xa, nhiệm mầu của bốn ân, nay vì các ông, Ta nêu lại nghĩa ấy, bằng lời kệ sau này:

Tối thắng Pháp vương, Đại Thánh chủ

Tất cả trời, người chẳng thể sánh

Trang nghiêm thân bằng mọi tướng tốt

Bể trí như hư không vô lượng.

Hạnh lợi tự, tha đều viên mãn

Tiếng khen đồn khắp trong các cõi

Dứt hẳn phiền não cùng tập khí

Khéo trì mật hạnh, giữ mọi căn.

Một trăm bốn mươi đức “bất cộng”

Bể phước rộng lớn đều tràn trề

Chánh định, thần thông đầy đủ cả

Thường an vui “Tám cung tự tại”.

Trời, người, ngoại đạo trong mười phương

Không ai “năng nan” như Điều Ngự

Miệng vàng nói biện tài vô ngại

Tuy không ai hỏi mà tự nói.

Ví như thủy triều không sái thời

Cũng như trống trời hợp lòng trời

Tự tại như thế chỉ có Phật

Ngữ thông tiên, Ma, Phạm chẳng được.

Trải vô số kiếp tu hạnh nguyện

Chứng được đại thần thông như thế

Trong cõi đại tịch Ta nhập định

Quán sát các căn và bệnh, thuốc.

Tự ra thiền định mà tán thán:

“Ba đời Phật pháp Tâm địa môn”

Các vị Trưởng giả liền thoái tâm

Chỉ ưa hạnh Nhị thừa tự lợi.

Ta mở pháp đại trí phương tiện

Dấn vào cửa giải thoát “Tam không”

Diệu lý Như Lai chẳng thể lường

Chỉ Phật biết được chân bí mật.

Thanh văn lợi can và Độc giác

Bồ tát cần cầu ngôi bất thoái

Mười hai kiếp số cùng so lường

Không có ai biết được phần nhỏ.

Giả sử phàm, Thánh trí mười phương

Trao cho một người làm bậc trí

Bậc trí như thế giống rừng trúc

Không thể so lường được phần nhỏ.

Thế gian phàm phu không mắt tuệ

Mê nơi ân đức mất diệu quả

Chúng sinh trong đời năm ác trược

Không hiểu ân sâu thường trái đức.

Ta vì khai thị về bốn ân

Khiến vào chánh kiến Bồ đề đạo

Cha lành mẹ hiền, ân trưởng dưỡng

Tất cả trai, gái đều yên vui.

Ân cha lành cao hơn núi lớn

Ân mẹ hiền sâu như biển cả

Nếu ta ở đời trong một kiếp

Nói ân mẹ hiền không hết được.

Ta nay nói qua một phần nhỏ

Như ruồi, muỗi uống nước biển sâu:

Giả sử có người vì phước đức

Cúng dường Bà-la-môn tịnh hạnh

Vị ngũ thông thần tiên tự tại

Sư trưởng đại trí cùng bạn lành

Nhà cửa trang hoàng toàn bảy báu

Phòng ốc bằng gỗ hương Chiên-đàn

Đồ nằm trăm báu bày trải khắp

Mỹ vị thế gian như cam lộ,

Cùng các thuốc men chữa muôn bệnh

Vật dụng đều chứa đầy vàng bạc.

Cúng dường như thế ngày ba thời

Cho đến đủ số một trăm kiếp

Không bằng một niệm tỏ chút phần

Cứng dường mẹ hiền ruộng ân lớn

Phước đức vô biên không thể lường

Tính toán, thí dụ không sánh kịp.

Mẹ hiền thế gian có mang con

Mười tháng mang thai chịu khổ nhiều

Tình không tham đắm năm dục lạc

Tùy thời ăn uống cũng đồng thế

Ngày đêm thường mang lòng thương xót

Đi, đứng, ngồi, nằm chịu mọi khổ.

Ngay lúc sinh con khỏi bào thai

Như góp mũi nhọn rạch thân thể

Mê cảm Đông, Tây không phân biệt

Khắp mình đau đớn không chịu nổi

Hoặc nhân nạn ấy mà mất mạng

Họ hàng quyến thuộc đều buồn bã

Mọi khổ như thế đều vì con

Lo, buồn thống thiết nói sao cùng.

Nếu được mạnh khỏe thân yên vui

Như nghèo được ngọc mừng khôn tả

Đoái nhìn mặt con không biết chán

Tâm thương nhớ con không chút rời.

Ân tình mẫu tử thường như thế

Ra vào không rời con trước ngực

Sữa mẹ như nước suối cam lộ

Nuôi dưỡng kịp thời không lúc cạn.

Ân nơi từ niệm thực khó ví

Công đức nuôi nấng cũng khó lường

Ở đời đại địa gọi là nặng

Ân mẹ hiền nặng hơn đất kia

Trên đời Tu di gọi là cao

Ân mẹ hiền cao hơn núi đó,

Ở đời nhanh nhất có gió lốc

Nhưng lòng mẹ hiền còn trội hơn.

Nếu có chúng sinh chẳng hiếu thuận

Khiến mẹ tạm thời khởi tâm hận

Thốt lời oán niệm chỉ phần nhỏ

Con theo lời ấy bị khổ nạn.

Chư Phật cùng các thần Kim cang

Bí pháp thần tiên không cứu được.

Nếu có trai gái nghe mẹ dạy

Vâng làm, nhan sắc không hề trái

Tất cả tai nạn đều tiêu trừ

Chư Thiên độ hộ thường an lạc.

Nếu hay thừa thuận theo mẹ hiền

Những nam, nữ ấy khác kẻ phàm

Bồ tát lòng từ hóa nhân gian

Thị hiện báo ân mọi phương tiện.

Nếu có thiện nam và thiện nữ

Vì báo ân mẹ nên hiếu dưỡng.

Cắt thịt, trích huyết thường cung cấp

Như thế đủ số trong một kiếp

Mọi thứ cần tu trong đạo hiếu

Còn chưa báo được ân tạm thời

Mười tháng con ở trong thai mẹ

Thường ngậm cuống vú uống thai huyết

Từ khi là con nít, trẻ thơ

Uống hơn trăm hộc sữa của mẹ

Ăn uống, thuốc thang, y phục đẹp

Con trước, mẹ sau đó lệ thường.

Con nếu ngu si bị người ghét

Mẹ cũng thương nhớ không hề bỏ

Xưa, có người nữ bế con mình

Lội qua sông Hằng nước chảy mạnh

Sức khó vượt qua vì nước ngập

Mẹ chết cùng con không nỡ bỏ.

Vì sức thiện căn niệm lành ấy

Mạng mất được sinh lên Phạm thiên

Hưởng vui chánh định nơi cõi Phạm

Được gặp Như Lai nhận Phật ký.

Thế nên mẹ hiền có mười đức

Tùy hợp nghĩa lợi đặt ra tên:

Một là đại địa; hai, năng sinh;

Ba là năng chánh; bốn, dưỡng dục;

Năm, cho trí tuệ; sáu, trang nghiêm;

Bảy là an ổn; tám dạy, trao;

Chín là giáo giới; mười, cho của.

Ân khác không hơn ân đức mẹ.

Pháp gì ở đời là rất giàu?

Pháp gì ở đời là rất nghèo?

Mẹ còn tại nhà là rất giàu

Mẹ đã khuất bóng là rất nghèo.

Khi mẹ còn, là mặt trời ngọ

Khi mẹ mất, là mặt trời lặn

Khi mẹ còn, thảy đều đầy đủ,

Khi mẹ mất, thảy đều rỗng không.

Tất cả hàng Thiện nam ở đời

Ân cha mẹ nặng như gò, núi

Hiếu kính cần phải luôn ở lòng

Biết ân, trả ân là Thánh đạo.

Không tiếc thân mạng dâng đồ ngon

Chưa từng một niệm thiếu sắc dưỡng

Như khi cha mẹ bỗng mất đi

Dù muốn báo ân thật chẳng kịp.

Phật xưa tu hành vì từ mẫu

Cảm được tướng tốt sắc thân vàng

Tiếng lành vang dội khắp mười phương

Tất cả người, trời đều đảnh lễ

Nhân và Phi nhân thảy cung kính

Từ duyên xưa trước báo từ ân.

Ta đã lên cung trời Đao-lợi

Ba tháng, vì mẹ nói pháp mầu

Khiến mẹ lãnh hội, quy chánh đạo

Ngộ “Nhẫn vô sinh” thường không thoái

Như thế đều là báo bi ân

Tuy báo ân sâu vẫn chưa đủ.

Ngài Mục-Liên Thần thông đệ nhất,

Dứt hết phiền não trong ba cõi

Dùng sức thần thông xem từ mẫu

Thấy đang chịu khổ trong ngạ quỷ.

Mục-Liên tự đi trả ân mẹ

Cứu thoát từ thân nơi thọ khổ

Sinh lên các cõi trời Tha hóa

Cùng được an vui nơi Thiên cung.

Nên biết ân cha mẹ rất sâu

Chư Phật, Thánh hiền đều báo đức.

Nếu ai chí tâm cúng dường Phật

Hoặc tâm tinh cần tu hiếu dưỡng

Phước hai người ấy không sai khác

Ba đời hưởng báo cũng vô cùng.

Người đời, làm con tạo ác tội

Sa ba ngả ác chịu khổ mãi

Người chưa chứng Thánh, không thần thông

Không thấy luân hồi, khó báo được.

Thương thay người đời không Thánh lực

Không hay cứu gỡ cho mẫu hiền!

Do nhân duyên ấy, ông nên biết

Dốc tu phúc lợi công đức tốt:

Đem ngay thắng đức nơi nam, nữ,

Có đại kim quang soi địa ngục.

Trong hào quang diễn tiếng thâm diệu

Khai ngộ cha mẹ mở tâm ý.

Nhớ thuở xưa kia thường tạo tội

Một niệm tâm hối đều trừ diệt.

Miệng niệm: “Nam mô Tam thế Phật”

Thân khổ nạn, ràng buộc, được thoát

Sinh lên trời, người, hưởng vui mãi

Thấy Phật, nghe Pháp, sẽ thành Phật.

Hoặc sinh Tịnh độ tại mười phương

Hoa sen bảy báu là cha mẹ

Hoa nở thấy Phật ngộ Vô sinh

Bồ tát Bất thoái là đồng học.

Được sáu thần thông, lực tự tại

Được vào cung Bồ đề vi diệu

Bồ tát đều là các nam, nữ

Nương nguyện lực lớn hóa nhân gian.

Thế là thực báo ân cha mẹ

Các ông, chúng sinh cùng tu học!

Chúng sinh luân hồi sinh sáu nẻo

Cũng như bánh xe không sau, trước

Hoặc là cha mẹ, là trai, gái

Đời đời, kiếp kiếp ân lẫn nhau

Như thấy cha mẹ... không khác chi

Không chứng Thánh trí, do đâu biết

Tất cả nam tử đều là cha

Tất cả nữ nhân đều là mẹ

Ân đời trước thế chưa trả xong

Lại sinh niệm khác thành oán ghét!

Thường nên báo ân, ích lẫn nhau

Không nên đánh mắng thành hiềm oán

Nếu muốn tu thêm nẻo phước trí

Ngày đêm sáu thời nên phát nguyện:

Nguyện con đời đời vô lượng kiếp

Được Túc trụ trí đại thần thông

Biết được trăm ngàn kiếp quá khứ

Lại nhớ biết nhau là cha mẹ.

Xoay vần sáu cõi, bốn loài sinh

Cho con một niệm đến nơi ấy

Vì nói diệu pháp, lìa nhân khổ

Trong trời, người, thọ hưởng vui mãi.

Khuyên phát nguyện Bồ đề kiên cố

Tu hành sáu độ của Bồ tát

Dứt hẳn hai nhân nơi sinh tử

Chóng chứng Niết bàn Vô thượng đạo.

Mười phương tất cả các quốc vương

Chánh pháp giáo hóa là Thánh chủ

Phước đức quốc vương là tối thắng.

Việc làm tự tại gọi là “Thiên”

Vua trời Đao lợi và trời khác

Thường đem phước lực giúp trị vì

Chư Thiên ủng hộ như con một

Vì thế được gọi là “Thiên tử”.

Thế gian cho vua là cội gốc

Là chỗ nhân dân tất cả nương

Cũng như nhà cửa của thế gian

Cột là cội gốc, dựng nên được.

Vua dùng chánh pháp hóa nhân dân

Giả như Phạm vương sinh muôn vật

Vua làm phi pháp không chánh lý

Như Diễm-ma vương diệt thế gian.

Nếu vua dung nạp kẻ gian tà

Khác nào voi giày xéo ao hoa

Đừng bảo do gặp đời ác, đục

Nên biết thiện, ác do vua tu

Như mặt trời soi sáng thế gian

Quốc vương dạy đời cũng như thế

Mặt trời, đêm tuy không chiếu tới

Nhưng khiến chúng sinh được an lạc.

Vua đem phi pháp ra dạy đời

Tất cả nhân dân không tin cậy

Thế gian có những sự sợ hãi

Nhưng nhờ phúc vua không dấy sinh

Thành ra nhân dân được an lạc

Như thế là phúc vua soi tới.

Thế gian có những hoa rất đẹp

Nhờ phức nhà vua mà nở tỏa,

Thế gian có những rừng, vườn đẹp

Nhờ phúc nhà vua đều tươi tốt,

Thế gian có những cây cỏ thuốc

Nhờ phúc nhà vua khỏi các bệnh,

Thế gian trăm thứ lúa, hoa màu

Nhờ phúc nhà vua đều thành hạt,

Nhân dân trên đời hưởng vui sướng

Nhờ phúc nhà vua thường tự nhiên.

Ví như Trưởng giả có một con

Trí tuệ đoan nghiêm đời không sánh

Cha mẹ yêu mến như con mắt

Ngày đêm thường sinh tâm hộ niệm.

Thánh vương trong nước cũng như thế

Nhớ mến chúng sinh như con một

Nuôi nấng người già, giúp cô độc

Tâm dù thưởng, phạt nhưng thường một.

Nhân vương như thế là Thánh chủ

Mọi loài tín ngưỡng như Như Lai

Nhân vương trị nước không tai biến

Muôn họ kính, chăm thường an ổn.

Vua không đem pháp chánh dạy đời

Bệnh tật lây lan hại chúng sinh

Như thế tất cả Nhân, Phi nhân

Tội, phúc rõ ràng không che được.

Trong pháp thiện, ác chia bảy phần

Người tạo được năm, vua được hai

Nhà cửa, ruộng, vườn, rừng đều thế

Thuế má phân chia cũng như vậy.

Chuyển luân thánh vương khi xuất hiện

Chia làm sáu phần vua được một

Nhân dân khi ấy được năm phần

Nghiệp báo thiện, ác cũng đều thế.

Nếu có Nhân vương tu chánh kiến

Như pháp dạy đời là “Thiên chủ ”

Do dựa pháp trời mà dạy đời

Tỳ-sa-môn vương thường ủng hộ.

Ba cõi trời khác, chúng La-sát

Đều sẽ gìn giữ Thánh vương cung.

Thánh vương ra đời sửa sang nước

Lợi ích chúng sinh thành mười đức:

Một là soi sáng trong quốc giới

Hai là trang nghiêm cho quốc độ

Ba là thường cho sự yên vui

Bốn là hàng phục các oán địch

Năm là cấm ngăn mọi sợ hãi

Sáu là tập hợp các Thánh hiền

Bảy là căn bản của mọi pháp

Tám là hộ trì cho thế gian

Chín là thường làm công tạo hóa

Mười là chủ nhân dân, đất nước.

Nếu vua thành tựu mười thắng đức

Phạm vương, Đế Thích và chư Thiên

Dạ xoa, La sát, Quỷ thần vương

Ẩn mình thường lại hộ đất nước,

Long vương hoan hỷ tuôn mưa ngọt

Lúa thóc được mùa muôn họ yên,

Khắp nơi trong nước sinh châu báu

Người, ngựa sức mạnh, không oán địch,

Ngọc báu Như ý hiện trước vua

Các vua cõi ngoài tự triều phục.

Ai sinh tâm ác với quốc vương

Một niệm khởi tâm thành mọi ác

Người ấy mạng chung đọa địa ngục

Chịu khổ nhiều kiếp khó hẹn ra.

Nếu dốc lòng thành chăm giúp vua

Chư Thiên hộ niệm thêm phước lộc.

Trưởng giả Trí Quang, ông nên biết:

Tất cả Nhân vương do nghiệp cảm

Các pháp đều do nhân duyên thành

Nếu không nhân duyên không các pháp.

Nói không sinh thiên và cõi ác

Những người như thế không hiểu nhân

Không nhân, không quả: đại tà kiến

Không biết tội, phước sinh vọng chấp.

Nay vua được hưởng mọi phước vui

Xưa kia từng giữ ba tịnh giới

Giới đức huân tu chiêu cảm tới

Diệu quả trời, người, được thân vua.

Nếu người phát khởi tâm Bồ đề

Nguyện lực giúp thành quả Vô thượng

Giữ bền giới tịnh trong thượng phẩm

Đi, ở tự tại làm Pháp vương;

Thần thông biến hóa khắp mười phương

Tùy duyên giúp hết cả muôn loại.

Trung phẩm thọ trì Bồ tát giới

Phước đức tự tại Chuyển luân vương

Tùy tâm làm gì đều nên cả

Vô lượng trời, người đều tuân phụng.

Hạ thượng phẩm trì: Đại quỷ vương

Tất cả phi nhân đều theo phục

Thọ trì giới phẩm tuy khuyết phạm

Nhưng do giới thắng được làm vua.

Hạ trung phẩm trì: cầm thú vương

Tất cả chim muôn đều quỵ phục

Trong giới thanh tịnh có khuyết phạm

Nhưng do giới thắng được làm vua.

Hạ hạ phẩm trì: Diễm-ma vương

Ở trong địa ngục thường tự tại

Tuy hủy giới cấm sinh nẻo ác

Nhưng do giới thắng được làm vua.

Do vì nghĩa ấy các chúng sinh

Nên thọ Bồ tát thanh tịnh giới

Hãy giữ gìn khéo không khuyết phạm

Tùy chỗ sinh ra làm Nhân vương.

Nếu người không thọ giới Như Lai

Còn không được thân con cáo đồng

Huống là quả cảm trong trời, người

Ngôi vua hưởng mọi vui sướng

Thế nên làm vua phải tạo “nhân”

Giới nghiệp tinh, siêng, thành diệu quả.

Quốc vương chánh là chủ muôn dân

Lành thương như mẹ nuôi con nhỏ

Như thế Nhân vương có ân lớn

Tấm lòng dưỡng nuôi khó báo được.

Vì nhân duyên ấy, các chúng sinh

Nếu tu chứng được Đại Bồ đề

Đối với chúng sinh khởi đại bi

Nên thọ Như Lai tam tụ giới.

Nếu muôn như pháp mà thọ giới

Cần nên sám hối tội tiêu diệt.

Nguyên nhân khởi tội có mười duyên:

Thân ba, miệng bốn và ý ba

Sinh tử vô thỉ, tội vô cùng

Bể lớn phiền não sâu không đáy.

Nghiệp chướng cao vót như Tu di

Tạo nghiệp do nhân hai thứ khởi.

Tức là Hiện hành và Chủng tử

Tạng thức giữ, duyên Nhất thiết chủng.

Như bóng theo hình không rời thân

Trong tất cả thời chướng Thánh đạo

Gần, chướng diệu quả của trời, người

Xa, chướng Vô thượng Bồ đề quả

Tại gia thường gắn nhân phiền não

Xuất gia thì phá giới thanh tịnh.

Nếu ai như pháp mà sám hối

Bao nhiêu phiền não đều trừ diệt

Cũng như kiếp lửa hoại thế gian

Đốt sạch Tu di và biển cả.

Sám hối, đốt sạch củi phiền não

Sám hối, thường sinh lên đường trời

Sám hối, được vui nơi Tứ thiền

Sám hối, mưa báu ngọc Ma ni

Sám hối, thân Kim cang thêm thọ

Sám hối, được vào cung “Thường lạc”

Sám hối, ra khỏi ngục ba cõi

Sám hối, nở ra hoa Bồ đề

Sám hối, thấy Đại viên cảnh Phật

Sám hối, đến được chốn “Bảo sở”.

Nếu y như pháp mà sám hối

Nên nương hai pháp Quán môn tu:

Một là Quán sự diệt tội môn

Hai là Quán lý diệt tội môn.

Quán sự diệt tội lại chia ba:

Thượng, trung, hạ căn là ba phẩm.

Nếu có thượng căn cầu giới tịnh

Phát đại tinh tấn tâm không lùi

Thương khóc rơi lệ thường dốc khẩn

Ai cảm khắp mình đều ửng huyết

Luôn nghĩ đến thập phương Tam bảo

Cùng các chúng sinh trong sáu đường

Quỳ dài, chắp tay tâm an định,

Gột tâm phát lộ cầu sám hối:

"Kính xin thập phương Tam thế Phật

Lấy đại từ bi thương xót con

Con mãi luân hồi không chỗ nương

Sinh tử đêm dài thường chẳng biết.

Con ở phàm phu đủ mọi buộc

Tâm cuồng điên đảo, lăng xăng khắp

Con ở trong nhà lửa ba cõi

Nhiễm đắm sáu trần không cứu hộ.

Con sinh trong nhà nghèo, hạ tiện

Không được tự tại thường chịu khổ

Đầu thai nhằm cha mẹ tà kiến

Tạo tội nương theo quyến thuộc ác

Kính xin chư Phật Đại Từ Tôn

Thương xót hộ niệm như con một.

Nhất tâm sám hối, không tạo tội

Tam thế Như Lai sẽ chứng minh

Người sám hối dũng mãnh như thế

Gọi là thượng phẩm cầu giới tịnh.

Như có trung căn cầu giới phẩm

Một lòng mạnh mẽ sám mọi tội

Nghĩ mình lệ ứa không ai biết

Toàn tâm bồi hồi cầu nguyện Phật:

“Giải bày nghiệp sinh tử vô thủy

Xin nước từ bi gột bụi trần

Giũ bỏ tội chướng sạch sáu căn

Cho con Tam tụ giới Bồ tát.

Con nguyện giữ vững không lui chuyển

Tấn tu, độ thoát khổ chúng sinh

Người chưa được độ, con chưa đắc

Đến thời vị lai thường không dứt”.

Như thế tinh cần, dũng mãnh làm,

Không tiếc thân mạng cầu Bồ đề

Cảm tướng lạ thiên của Tam bảo

Gọi là trung phẩm đại sám hối.

Nếu có hạ căn cầu giới tịnh

Khởi phát tâm Vô thượng Bồ đề

Rơi lệ, thương khóc, lông thân rởn

Với chỗ tạo tội rất hổ thẹn

Đối trước Tam bảo khắp mười phương

Và trước chúng sinh trong sáu đường

Chí thành phát lộ từ vô thỉ.

Có những chúng sinh bị não loạn

Khởi tâm đại bi không chướng ngại

Không tiếc thân mạng hối ba nghiệp

Những tội đã làm đều tỏ bày

Những ác chưa làm không dám tạo.

Như thế, ba phẩm sám mọi tội

Đều gọi giới Thanh tịnh đệ nhất.

Dùng nước hổ thẹn rửa bụi trần

Thân tâm đều là "thanh tịnh phẩm ”

Này các thiện nam, phải nên biết

Đã nói tịnh quán các sám hối

Trong sự, lý đó không sai biệt

Do bởi căn duyên ứng chẳng đồng.

Nếu khi tu tập quán chánh lý

Phải xa lìa tất cả mọi tán loạn.

Mặc áo mới sạch ngồi kiết già

Nhiếp tâm, chánh niệm bỏ các duyên:

Thường quán diệu Pháp thân chư Phật

Thể tính như Không, “bất khả đắc ”

Tất cả các tội, tánh đều như

Nhân duyên điên đảo, tâm vọng khởi.

Tội tướng như thế vốn là không

Ở trong ba đời “vô sở đắc ”

Chẳng trong, chẳng ngoài, chẳng ở giữa

Tánh, tướng Như như đều không động.

Diệu lý chân như dứt danh ngôn

Chỉ có Thánh trí hay thông suốt

Chẳng “có”, chẳng “không”, chẳng “có không”

Chẳng có “có không ”, lìa danh tướng

Thâu tóm pháp giới không sinh diệt

Chư Phật bản lai đồng một thể.

Kính xin chư Phật thùy gia hộ

Diệt được tất cả tâm điên đảo

Nguyện, con sớm ngộ nguồn chân tánh

Chóng chứng Như Lai Vô thượng đạo.

Nếu có thanh tín Thiện nam tử

Ngày đêm hay quán diệu lý Không

Tất cả tội chướng tự tiêu trừ

Thế là giữ giới tịnh trên hết.

Nếu người quán biết thực tướng Không

Hay diệt tất cả các tội trọng

Cũng như gió to thổi lửa dữ

Đốt cháy vô lượng các cỏ cây.

Các hàng Thiện nam quán chân thực

Là môn bí yếu của chư Phật.

Nếu muốn vì người phân biệt rộng

Hạng người vô trí đừng nêu giảng.

Tất cả chúng sinh loại phàm ngu

Nghe quyết sinh nghi tâm bất tín.

Nếu có bậc trí sinh tin hiểu

Niệm niệm quán sát ngộ Chân như

Chư Phật mười phương đều hiện trước

Bồ đề diệu quả tự nhiên thành.

Các vị Thiện nam, sau Ta diệt

Những người tịnh tín trong đời sau

Theo hai quán môn thường sám hối

Nên thọ Bồ tát Tam tụ giới

Nếu muốn thọ trì giới thượng phẩm

Nên thỉnh Giới sư: Phật, Bồ tát,

Thỉnh Ta, Thích Ca Mâu Ni Phật

Làm vị Hòa thượng giới Bồ tát,

Long chủng Tịnh trí tôn vương Phật

Sẽ làm tịnh giới A-xà-lê,

Đạo sư mai sau: Phật Di lặc

Sẽ làm thanh tịnh Giáo thọ sư,

Hiện tại mười phương Lưỡng Túc Tôn

Sẽ làm thanh tịnh Chứng giới sư,

Mười phương tất cả các Bồ tát

Sẽ làm bạn bè tu học giới,

Phạm, Thích, Tứ vương, Kim cang thiên

Sẽ làm chúng ngoại hộ học giới,

Phụng thỉnh Phật, Bồ tát như thế

Và các thầy truyền giới hiện tiền

Vì muốn trả khắp bốn ân sâu

Phát khởi tâm Bồ đề thanh tịnh.

Nên thọ Tam tụ giới Bồ tát:

Nhiêu ích tất cả Hữu tình giới

Tu nhiếp tất cả Thiện pháp giới

Tư nhiếp tất cả Luật nghi giới

Tam tụ thanh tịnh giới như thế

Như Lai ba đời đều hộ niệm.

Chúng sinh phi pháp không nghe biết

Trong vô lượng kiếp chưa nghe thấy

Chỉ có thập phương Phật quá khứ

Đã thọ tịnh giới thường hộ trì

Hai phiền não chướng đoạn trừ hẳn

Chứng được quả Vô thượng Bồ đề.

Tất cả Thế Tôn đời vị lai

Giữ gìn Tam tụ tịnh giới báu

Dứt trừ ba chướng cùng tập khí

Sẽ chứng Chánh đẳng Đại Bồ đề.

Mười phương các Thiện Thệ hiện tại

Đều tu nhân Tam tụ tịnh giới

Dứt hẳn khổ sinh tử luân hồi

Được chứng tam thân Bồ đề quả.

Siêu việt bể sinh tử sâu lớn

Tịnh giới Bồ tát là thuyền bè,

Dứt hẳn ràng buộc tham, sân, si

Tịnh giới Bồ tát là gươm bén,

Đường hiểm sinh tử các sợ hãi

Tịnh giới Bồ tát là nhà cửa,

Trừ khỏi các nhân khổ nghèo hèn

Tịnh giới thường làm ngọc Như ý,

Bị ma quỷ ốp, các tật bệnh

Tịnh giới Bồ tát là thuốc quý,

Là vua trời, người, được tự tại

Tam tụ tịnh giới là duyên tốt,

Cùng các thân vua trong bốn cõi

Tịnh giới là duyên được thắng quả.

Thế nên tụ được nhân tự tại

Sẽ được làm vua hưởng tôn quý

Trước nên lễ kính mười phương Phật

Ngày đêm tu thêm giới thanh tịnh.

Chư Phật hộ niệm thường thọ trì

Giới như Kim cang không phá hoại

Chư Thiên thiện thần trong ba cõi

Hộ vệ thân vua và quyến thuộc.

Tất cả oán địch đều quy phục

Muôn dân vui mừng cảm ân vua

Thế nên thọ trì giới Bồ tát

Cảm quả vô vi thế, xuất thế.

Tam bảo thường trụ hóa độ đời

Ân đức rộng lớn bất tư nghị

Quá, hiện, vị lai vô số kiếp

Công đức lợi sinh không dừng nghỉ.

Ngàn ánh Phật quang thường soi tỏa

Lợi ích quần sinh độ có duyên

Không duyên khó thấy Từ quang

Phật Cũng như người mù không trông thấy.

Pháp thuần một vị không biến đổi

Phật trước, Phật sau nói đều đồng

Như mưa, một vị thấm khắp cả

Cỏ cây tươi tốt, lớn, nhỏ khác.

Chúng sinh tùy căn đều giải được

Cỏ cây nhuần thấm cũng sai khác.

Bồ tát, Thanh văn độ chúng sinh

Như nước sông lớn chảy không cạn

Chúng sinh không tín, hóa không tới

Như chỗ tối tăm trời khó soi

Ánh trăng Như Lai rất trong lành

Hay trừ mọi tối cũng như thế.

Cũng như chậu úp trăng không chiếu

Chúng sinh mê hoặc cũng như thế.

Pháp bảo như cam lộ, thuốc hay

Trị được tất cả bệnh phiền não

Người tin uống thuốc, chứng Bồ đề

Không tin tùy duyên sa đường ác.

Bồ tát, Thanh văn thường ở đời

Vô số phương tiện độ chúng sinh

Chúng sinh nếu có lòng tin thích

Nhập ngôi an lạc của Ba thừa.

Như Lai không xuất hiện ở đời

Tất cả chúng sinh vào tà đạo

Mãi lìa cam lộ, uống thuốc độc

Chìm đắm bể khổ không kỳ ra.

“Phật nhật ” xuất hiện ba ngàn cõi

Tỏa ánh sáng lớn chiếu đêm dài

Chúng sinh như ngủ không hay biết

Nhờ sáng được vào nhà vô vi.

Như Lai chưa nói pháp Nhất thừa

Quốc độ mười phương đều không, hư

Phát tâm tu hành thành Chánh giác

Tất cả cõi Phật đều nghiêm tịnh.

Pháp bảo Nhất thừa: mẹ chư Phật

Như Lai ba đời từ đấy sinh

Bát nhã phương tiện tu không mỏi

Thành đạo giải thoát lên diệu giác.

Nếu Phật, Bồ tát chẳng thị hiện

Chúng sinh ở đời không đạo sư

Hiểm nạn sỉnh tử không ai dẫn

Như thế làm sao đến Bảo thành?

Dùng nguyện lực lớn làm bạn lành

Thường nói diệu pháp khiến tu hành

Dốc hướng Thập địa chứng Bồ đề

Khéo vào Niết bàn chốn an lạc.

Bồ tát Đại Bi hiện ở đời

Phương tiện dẫn dắt các chúng sinh

Trong ẩn hạnh chân thực Nhất thừa

Ngoài hiện tướng Thanh văn, Duyên giác.

Độn căn trí nhỏ nghe Nhất thừa

Sợ phải phát tâm qua nhiều kiếp

Không biết mình có tánh Như Lai

Chỉ vui tịch diệt, chán phiền não.

Chúng sinh vốn có giống Bồ đề

Đều ở trong tạng thức: Lại-da

Nếu gặp bạn lành phát tâm lớn

Ba thứ rèn mài, tu diệu hạnh.

Dứt hẳn phiền não, sở tri chướng

Chứng được thân thường trụ Như Lai

Diệu quả Bồ đề chẳng khó thành

Chân thiện tri thức thực khó gặp.

Tất cả Bồ tát tu thắng đạo

Bốn pháp trọng yếu cần nên biết:

Thân cận bạn lành là thứ nhất,

Lắng nghe chánh pháp là thứ hai,

Như lý suy lường là thứ ba,

Như pháp tu chứng là thứ tư.

Tất cả đại Thánh chủ mười phương

Tu bốn pháp ấy chứng Bồ đề.

Này các ông: Trưởng giả, hội chúng

Và Thanh tín sĩ đời vị lai,

Bốn pháp nơi Bồ tát như thế

Đó là bốn pháp hàng Bồ tát

Cần phải tu tập thành Phật đạo.

Các hàng Thiện nam nên lắng nghe

Như Lai nói ra bốn ân trên

Thì ân Phật bảo là tối thượng

Vì độ chúng sinh phát tâm lớn.

Ba tăng kỳ kiếp trong đại kiếp

Tu đủ trăm ngàn các hạnh khổ

Công đức viên mãn khắp pháp giới

Thập địa rốt ráo chứng ba thân.

Pháp thân thể hiện khắp chúng sinh

Muôn đức cô đọng tánh thường trụ

Không sinh, không diệt, không đi, lại

Không một, không khác, không đoạn, thường

Đầy khắp pháp giới như hư không

Tất cả Như Lai cùng tu chứng.

Hữu vi, vô vi các công đức

Nương tựa Pháp thân thường thanh tịnh

Bản tánh Pháp thân như hư không

Xa lìa sáu trần không nhiễm trước.

Pháp thân vô hình lìa các tướng

Năng tướng, sở tướng thảy đều không

Như thể diệu Pháp thân chư Phật

Hý luận, ngôn từ tướng vắng bặt.

Xa lìa tất cả các phân biệt

“Tâm hành xứ diệt” thể đều như

Vì muốn chứng được thân Như Lai

Bồ tát khéo tu nơi muôn hạnh.

Thể “trí” vô vi chân pháp tánh

Sắc, tâm tất cả các Phật đồng

Ví như chim bay đến núi vàng

Làm cho thân chim đồng sắc ấy.

Tất cả Bồ tát như chim bay

Thể Pháp thân Phật tựa núi vàng

Tự thọ dụng thân các tướng tốt

Mỗi một đầy khắp cõi mười phương.

Bốn trí viên minh hưởng pháp lạc

Phật trước, Phật sau thể đều đồng

Tuy khắp pháp giới không chướng ngại

Diệu cảnh như thế khó nghĩ bàn.

Thân ấy thường trụ báo Phật độ

Tự hưởng pháp lạc không gián đoạn

Tha thọ dụng thân các tướng tốt

Tùy cơ ứng hiện không thêm, bớt.

Vi độ Bồ tát bậc Địa thượng

Một Phật hiện ra mười loại thân

Tùy chỗ ứng hiện đều bất đồng

Dần dần tăng tiến đến vô cực.

Phù hợp căn cơ nói pháp mầu

Khiến hưởng pháp lạc vào Nhất thừa

Vị được thần thông dần tăng trưởng

Pháp môn sở ngộ cũng như thế.

Hạ địa Bổ tát khởi trí tuệ

Chẳng thể thấu đạt các Địa trên

Hóa độ năng, sở tùy thượng hạ

Mỗi mỗi tùy duyên làm sở thuộc.

Hoặc một Bồ tát, nhiều Hóa Phật

Hoặc nhiều Bồ tát, một Hóa Phật

Như thế, mười Phật thành Chánh giác

Đều ngồỉ dưới Bồ đề bảy báu.

Phật trước nhập diệt, Phật sau thành

Hóa Phật chẳng đồng trải kiếp hiện

Mười Phật ngồi trên đài hoa sen

Quanh khắp đều cỏ trăm ngàn cánh.

Mỗi một cánh sen một cõi Phật

Tức là cõi Tam thiên đại thiên

Trong mỗi một cõi có trăm ức

Mặt trời, trăng, sao bốn đại châu.

Sáu cõi trời Dục và bốn Thiền

Không xứ, Thức xứ đến Phi tưởng

Cùng châu Nam thiệm trong bốn châu

Mỗi mỗi đều có tòa Kim cang.

Cùng với Bồ đề đại thọ vương

Các thân Phật hóa trong khi ấy

Nhất thời chứng được đạo Bồ đề

Quay xe diệu pháp trong Đại thiên.

Bồ tát, Duyên giác và Thanh văn

Tùy chỗ hợp căn thành Thánh quả

Như thế, nói ra ba thân Phật

Trên hết, không gì sánh, là “Bảo

Ứng, Hóa hai thân nói ra pháp

Giáo, lý, hành, quả là Pháp bảo

Chư Phật lấy Pháp làm Đại sư

Tu tâm chứng được đạo Bồ đề.

Pháp bảo ba đời không biến đổi

Tất cả chư Phật đều y cứ

Ta nay đảnh lễ Nhất thiết trí

Nên nói Pháp bảo, Thầy chư Phật.

Hoặc vào lửa dữ không thể cháy

Ứng thời liền đạt chân giải thoát

Pháp bảo hủy phá ngục sinh tử

Giống như Kim cang phá muôn vật.

Pháp bảo soi vào tâm chúng sinh

Ví như mặt trời trên không giới.

Pháp bảo hay làm thuyền bền chắc

Vượt qua biển ái lên bờ giác.

Pháp bảo hay cho chúng sinh vui

Ví như trông trời hợp lòng trời.

Pháp bảo hay giúp chúng sinh nghèo

Như ngọc Ma ni mưa mọi báu.

Pháp bảo hay làm thềm Tam bảo

Nhân tu nghe pháp sinh thượng giới.

Pháp bảo: Kim Luân đại Thánh vương

Dùng sức pháp lớn phá bốn ma.

Pháp bảo hay làm xe báu lớn

Chuyên chở chúng sinh ra nhà lửa.

Pháp bảo hay làm Đại Đạo sư

Dẫn dắt chúng sinh đến “Bảo sở”.

Pháp bảo hay thổi loa đại pháp

Giác ngộ chúng sinh thành Phật đạo.

Pháp bảo hay làm đèn đại pháp

Soi chỗ tối tăm trong sinh tử.

Pháp bảo hay làm “Kim cang tiễn”

Trấn giữ quốc giới dẹp mọi oán.

Những pháp của Phật ba đời nói

Làm lợi chúng sinh khỏi khổ buộc

Dẫn vào thành Niết bàn an lạc

Thế là ân Pháp bảo khó trả.

Trưởng giả Trí Quang ông nghe kỹ,

Thế, xuất thế Tăng có ba hạng:

Bồ tát, Thanh văn Thánh, phàm chúng

Là thửa ruộng phước, lợi chúng sinh.

Văn Thù Tư Lợi: Đại Thánh Tôn

Chư Phật ba đời cho là mẹ.

Như Lai mười phương lúc phát tâm

Đều do giáo hóa của Văn Thù.

Tất cả thế gian, các hữu tình

Nghe tên, thấy thân và hào quang

Cùng thấy thân hóa hiện tùy loại

Đều thành Phật đạo khó nghĩ bàn,

Di Lặc Bồ tát: Pháp vương tử

Từ mới phát tâm không ăn thịt

Do nhân duyên ấy gọi“Từ Thị”

Vì nhằm thành tựu các chúng sinh.

Ớ cõi thứ tư: trời Đâu suất

Trong điện Như ý bốn chín trùng

Ngày đêm thường nói “hạnh Bất thoái”

Vô số phương tiện độ trời, người.

Nước tám công đức ao Diệu hoa

Chứng sinh có duyên đồng sinh đến.

Đệ tử Ta nay giao Di Lặc

Trong hội Long hoa được giải thoát.

Các thiện nam tử, đời mạt pháp

Một nắm cơm ăn cho chúng sinh

Nhờ căn lành ấy thấy Di Lặc

Sẽ được đạo Bồ đề cứu cánh.

Ồng Xá Lợi Phất... Đại Thanh văn

Trí tuệ thần thông hóa mọi loài

Nếu thành tựu được giới giải thoát

Thực là người tu hành chánh kiến

Vì người thuyết pháp truyền Đại thừa

Ruộng phước như thế là thứ nhất.

Hoặc có một hạng phàm phu Tăng

Giới phẩm không trọn, sinh chánh kiến

Ca ngợi Nhất thừa pháp nhiệm mầu,

Tuy phạm, dốc hối, chướng tiêu trừ.

Vì các chúng sinh gieo nhân Phật

Phàm phu như thế là Tăng bảo

Như hoa Uất kim tuy héo úa

Vẫn hơn tất cả các hoa đẹp.

Tỳ kheo chánh kiến cũng như thế

Bốn hạng Luân vương chẳng so kịp.

Như thế bốn hạng Thánh, Phàm

Tăng Lợi lạc hữu tình không dừng nghỉ

Là ruộng phước tốt của thế gian

Thế là Tăng bảo ân đức lớn.

Như Ta đã nói bốn ân nghĩa

Là ân tạo ra ruộng phước đời

Tất cả muôn vật từ đấy sinh

Nếu rời bốn ân không thể được.

Ví như các sắc trần thế gian

Sinh được do nơi bốn Đại tạo

Hữu tình thế gian cũng như thế

Do bốn ân kia được an lập.

Khi ấy, Trưởng giả Trí Quang cùng con ông và quyến thuộc... nghe Phật nói về bốn ân lớn ấy, cho rằng được nghe sự chưa từng có bao giờ, hoan hỷ chắp tay bạch Phật:

-Quý hóa thay! Quý hóa thay! Đại Từ Thế Tôn! Ngài đã vì những chúng sinh tà kiến không tin nhân quả, không hiếu cha mẹ trong đời xấu ác ô trược, nói chân diệu pháp đem lại lợi lạc cho thế gian, nay kính xin Đức Thế Tôn nói thêm cho về nghĩa báo ân. Chúng con đã ngộ được ý rất sâu của bốn ân nhưng, nay chúng con chưa biết tu nghiệp thiện gì để báo được ân ấy.

Đức Phật bảo ông Trưởng giả:

-Các Thiện nam, trước kia Ta đã vì năm trăm vị Trưởng giả nói rộng về nghĩa ấy rồi, nay Ta sẽ vì các ông nói qua ít phần mà thôi!

Các hàng thiện nam, thiện nữ nào muốn được đạo quả Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác thì nên tinh siêng tu hành mười pháp Ba-la-mật. Song, nếu còn sở đắc thì vẫn chưa được gọi là Báo ân. Nếu người nào chỉ trong giây lát làm được một tâm thiện Vô sở đắc, mới được gọi là Báo ân.

Sở dĩ thế là sao? Vì tất cả Như Lai chứng đạt nẻo Vô sở đắc mới thành Phật đạo, hóa độ chúng sinh. Nếu có các Thiện nam tịnh tín nào được nghe kinh này, tin, hiểu, thọ trì, giảng nói, viết chép, đem Vô sở đắc, tam luân thể không riêng vì một người mà giảng nói pháp, dù chỉ bốn câu, khiến họ trừ được tâm tà kiến, dốc hướng về đạo Bồ đề, thế tức là báo bốn ân.

Sao vậy? Vì người ấy sẽ được đạo quả Vô thượng Bồ đề, lần lượt giáo hóa cho vô lượng chúng sinh, khiến họ nhập Phật đạo, làm cho hạt giống Tam bảo mãi mãi không hề bị.đoạn tuyệt.

Khi ông Trưởng giả Trí Quang nghe bài kệ ấy rồi liền đạt được tam- muội Nhẫn nhục, chán lìa các khổ ở thế gian, được Bất thoái chuyển. Cùng lúc đó, tám ngàn người con và quyến thuộc cũng đạt được pháp Tam muội ấy và đều phát tâm Vô đẳng đẳng, Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác; bốn vạn tám ngàn người khác cũng chứng được Tam muội, xa lìa mọi thứ bụi bặm phiền não, được pháp nhãn thanh tịnh.