Cảnh Đức Truyền Đăng Lục quyển 22

CẢNH ĐỨC TRUYỀN ĐĂNG LỤC - QUYỂN 22

QUYỂN 22

• Thiền sư Hành tư đời thứ 7 (Phần 2)
• Đệ tử nối pháp của Thiền sư Linh Chiếu ở Long Hoa tự, Hàng

– Đệ tử nối pháp của Thiền sư Linh Sâm ở Thúy Nghiêm, Minh

– Đệ tử nối pháp của Thiền sưHoằng Thao ở An Quốc viện, Phước

– Đệ tử nối pháp của Thiền sư Tùng Triển ở Bảo viện Phước,

– Đệ tử nối pháp của Thiền sư Quán ở Nam Nhạc Kim Luân, có

– Đệ tử nối pháp của Đạo Bác Thiền sư ở Thùy Long Sơn, Tuyền

– Đệ tử nối pháp của Thiền sư Văn Yển ở núi Vân Môn, Thiều

• Thiền sư Hành Tư, đời thứ 7
• Đệ tử nốĩ pháp của Thiền sư Linh Chiếu ở chùa Long Hoa,

Hàng châu trước đây.
1. Thiền sư Sư Tiến ở Thụy Nham-Thai Châu.
Sư lên pháp đường, đại chúng tập họp đứng rất lâu. Sư nói: xấu
hổ vì các Thiền đức đã giảm bớt nêu ra hỏi han. Nếu là theo tiếng mà
nghe vang thì không bằng trở về nhà mà đến với lửa. Trân trọng. Vị
Tăng hỏi: Như thế nào là cảnh Thụy Nham?. Sư nói: Lớp lớp núi cao về
phía Nam xa xôi, phía Bắc hướng về Hoàng Đô chỉ gang tấc. Vị Tăng
hỏi: Như thế nào là người trong cảnh? Sư nói: Vạn dặm mây trắng chầu
núi đẹp, lất phất mưa nhẹ vẩy trước mành? Vị Tăng hỏi: Không biết
như thế nào mà gần gũi người này? Sư nói: Đem cái Xà-lê tự vào thất,
nguyên lai còn cách vạn lớp cửa.
2. Chí Cầu Thiền sư ở viện Lục Thông, Thai châu.
Tăng hỏi: Khi toàn thân đeo kiếm, thì như thế nào? Sư nói: Lạc.
Vị Tăng hỏi: Đương giả như thế nào? Sư nói: Xông trời nướng đất.
Hỏi: Như thế nào là cảnh của Lục Thông? Sư đáp: Đầy mắt giang sơn
mặc tình xem. Vị Tăng hỏi: Như thế nào là người trong cảnh? Sư nói:
Xưa nay tự qua lại. Vị Tăng hỏi: Lìa 2 đường lại có việc hướng thượng
chăng? Sư đáp: Có Vị Tăng hỏi: Như thế nào là việc hướng thượng? Sư
nói: Mây nước ngàn đồ cùng vạn đồ. Hỏi: Người học chen nhau thỉnh
Sư chỉ bày. Sư nói: Hồng lô chẳng rớt nhạn môn quan. Vị Tăng hỏi: Như
thế nào là Hồng lô chẳng rớt nhạn môn quan? Sư nói: Thanh tiêu há
mến tiếc mọi người duyên dính. Vị Tăng nói: Lại có người chẳng biết
không? Sư nói: Có. Vị Tăng hỏi: Như thế nào là người chẳng biết. Sư
nói: Trên bảng vàng không có tên. Hỏi: Như thế nào là gia phong của
Hòa thượng. Sư nói: Vạn nhà trăng sáng trong. Hỏi: Như thế nào là mặt
trăng thứ 2? Sư nói: Sơn hà đại địa.
3. Thiền sư Quỉ ở Vân Long viện, Hàng châu.
Tăng hỏi: Chiến đấu lâu ngày ở sa trường sao công danh chẳng
đến. Sư nói: Lỗi ở bên ấy. Vị Tăng hỏi: Lại có chỗ tiến tới hay không?
Sư nói: Băng tan ngói nát.
4. Thiền sư Đạo Nhàn ở Công Thần viện tại Dư Hàng, Hàng
châu.
Tăng hỏi: Nhưthế nào là gia phong của Công Thần? Sư nói: Người
tục đứng bên bờ Đông, Tăng chúng ở bên bờ Tây. Hỏi: Như thế nào là
tự kỷ của Học nhân? Sư đáp: Như ông với ta. Vị Tăng hỏi: Đó tức là
không 2 cách. Sư nói: 10 vạn tám ngàn.
5. Thiền sư Ngộ duyên Trấn cảnh ở Cù châu.
Tăng hỏi: Nhiều tay luyện vàng ai là người được? Sư nói: Bên bờ
khe vạch đá chỉ tự mình vất vả, trong nhà có vật báu cần phải mau trở
về. Vị Tăng hỏi: Đó là trước sau không từ người được mà đi. Sư nói:
Nhiều quân (nhiều người) liền có sức xô núi, chưa khỏi đầu vai gánh
vác vất vả.
6. Thiền sư Chiếu ở viện Báo Quốc, Phước châu.
Sư lên pháp đường nói: Ta nếu toàn cơ, các ông hướng vào đâu
mà mô sách, bởi vì căn khí chẳng đồng liền thành chẳng đủ xấu hổ, lại
tìm hỏi được chăng? Ngày nay làm con đường tiến vào cho các Nhân
giả. Sư bèn giơ cao giường thiền đập xuống 2 cái hỏi lại thấy chăng?
Nếu thấy liền thấy, nếu nghe liền nghe, chớ hướng vào ý thức mà suy
tìm, liền thành vọng tưởng điên đảo không có ngày ra. Trân trọng. Nhân
tháp Phật bị sét đánh. Có người hỏi tháp miếu Phật Tổ sao còn bị sét
đánh? Sư nói: Chung trời tác dụng. Vị Tăng hỏi: Đã là chung trời tác
dụng vì sao sét đánh Phật tác dụng chỗ nào thấy có Phật? Vị Tăng hỏi:
Tránh sao khỏi lộn xộn. Sư hỏi: Thấy cái gì?
7. Thiền sưNãi Bạch Vân ở Thai châu.
Vị Tăng hỏi: Kinh sơn có ngọc không phải là báu trong túi vàng
ròng ban cho 1 lời. Sư nói: Nhà ta nghèo Tăng nói: Từ bi ở đâu? Sư nói:
Không xấu hổ tên Đạo giả.

– Đệ tử nôi pháp của Thiền sư Lỉnh Tham ở Thúy Nham Minh

châu.
1. Đại sư Minh Ngộ Tử Hưng ở chùa Long Sách Hàng châu.
Tăng hỏi: Trong chánh vị lại có người thành Phật chăng? Sư nói:
Ai là chúng sinh. Vị Tăng hỏi: Nếu như thế tức cùng thành Phật. Sư
nói: Đưa chánh vị cho ta. Vị Tăng nói: Như thế nào là chánh vị? Sư nói:
Ông là chúng sinh. Hỏi: Như thế nào là báu vô giá? Sư nói: Biện và
Hòa không ôm chân thật. Vị Tăng hỏi: Bỗng gặp sở vương có tiến lên
không? Sư nói: Phàm Thánh cùng nối nhau. Hỏi: Người xưa nắm lông
vải ý như thế nào? Sư nói: Xà-lê nêu không toàn. Hỏi: Như thế nào là
nêu được. Sư bèn nắm áo cà sa đưa lên.
2. Thiền sư Tri Mặc ở viện Phật Áo tại Vân Sơn, Ôn châu (trú đời
thứ 2).
Sư lên pháp đường nói rằng: Sơn Tăng như nay xem thấy các
Thượng tọa, như thế hành cước ăn cay nuốt đắng lội suối trèo non, trọn
chẳng vì ngắm xem châu huyện tìm thăm danh sơn thắng tích, hẳn là
vì một việc lớn này, như nay lại cần các người ở trong sự tham vấn
của mình mà thông báo các tin tức thì Vân Sơn dám cùng chứng minh.
Không phải chỉ Vân Sơn cùng chứng minh, mà cho đến các Thiền lâm
Phật sát cũng chứng minh. Vị Tăng hỏi: Như thế nào là gia phong của
Phật Áo? Sư nói: Đưa khách chẳng lìa trong 3 bước, đón khách chỉ ở
trước nhà tranh.

– Đệ tử nối pháp của Đại sư Minh Chân Hoằng Thao ở viện An

Quốc, Phước châu trước đây.
1. Thiền sư Sư Quý ở Bạch Lộc Phước châu.
Trong ngày Khai Đường của Sư, có vị Tăng hỏi: 1 phái tây Hiệp
chẳng khác Mã Đầu. Bạch Lộc ngàn ngọn sao kê túc? Sư nói: Đại chúng
1 lúc nghiệm xem. Hỏi: Như thế nào là gia phong của Bạch Lộc? Sư
nói: Hướng về ông mà nói cái gì? Vị Tăng nói: Đó tức là Học nhân biết
lúc đi. Sư nói: Biết lúc người nào đến đâu?. Vị Tăng nói: Chẳng thể
nào lại lầm rầm. Sư nói: Buông bỏ thì chẳng được. Hỏi: Khi Ngưu Đầu
chưa gặp Tứ Tổ thì trăm chim ngậm hoa đến cúng dường, gặp rồi thì vì
sao không đến. Sư đáp: cảnh sắc ban mai chưa phân rõ mọi người đều
mong ngóng kịp khi trời sáng rồi thì cũng như thường.
2. Thiền sư Nghĩa Thông ở La Sơn, Phước châu.
Sư lên pháp đường, đại chúng đứng lâu. Sư nói: Nếu có chỗ dặn
dò thì La Sơn này không cụ nhãn, nếu không có chỗ dặn dò thì cực nhọc
mà không công. Do đó Duy-ma ngày xưa đối với Văn Thù, lại nói như
nay hiểu không? Vị Tăng hỏi: Nhưthế nào là sưtửra hang? Sưnói: Chỗ
nào mà không chấn động. Vị Tăng hỏi: Làm âm hưởng âm vang gì? Sư
nói: Kẻ điếc không nghe. Hỏi: Tay chỉ trời đất chỉ mình ta là độc tôn vì
sao bị kẻ che bai trách? Sư nói: Gọi là Hồ râu đỏ. Vị Tăng hỏi: Chỉ như
kẻ chê bai có tài giỏi gì. Sư nói: Giữa đường gặp việc bất bình nên phải
đè tay lên đốc gươm.
3. Thiền sư Tùng Quỷ ở An Quốc viện, Phước châu.
Tăng hỏi: Thiền cung rộng mở pháp chung đến động, hướng thượng
1 đường, thỉnh Sư chọn rõ. Sư nói: Tổ phi thời lưu. Sư có lục lên pháp
đường bảo chúng rằng: Thiền và Đạo thì chủ nắm dính 1 bên, Phật và
Tổ là giày cỏ rách hay sao? Như vậy nói cho biết chẳng khuất trước các
người chăng. Nếu bảo làm oan thì lại hành cước đi, nếu bảo không làm
oan thì cần phải giữ (ngậm) miệng lại mới được. Trân trọng - Lại có lúc
Sư lên pháp đường nói: Ngay đây nếu không gặp An Quốc của Lương
Triều thì cũng lừa không qua. Trân Trọng - Tăng hỏi: Thỉnh Sư nêu rõ
Tông thừa. Sư nói: Ngày nay đánh (gặt) lúa, ngày mai hái củi. Hỏi: Khi
Ngưu Đầu chưa gặp Tứ Tổ thì thế nào? Sư nói: Lò hương đối giường
Thiền. Vị Tăng hỏi: Gặp rồi thì thế nào? Sư nói: Cánh cửa ở trước lộ
trụ. Hỏi: Như thế nào là gia phong của Hòa thượng. Sư nói: Nếu hỏi gia
phong liền đáp gia phong. Vị Tăng nói: Học nhân không hỏi gia phong
khi đó thế nào? Sư nói: Hồ tới Hán đi. Hỏi: Các thứ khác thì chẳng hỏi,
chỗ tỉnh yếu xin Sư 1 nói. Sư nói: Lại được tỉnh yếu chăng? Sư xuống
pháp đường nói: Thuần Đà hiến cúng. Trân trọng.
4. Thiền sư Tạng dụng Trường Khánh ở Di Sơn, Phước châu.
Sư lên pháp đường, chúng tập họp. Sư ném cây quạt xuống đất
hỏi: Người ngu gọi vàng là đất, người trí làm gì hậu sinh khả úy, không
thể đều giữ ngu mà đi. Lại có chăng, hãy nói ra xem. Lúc đó có vị Tăng
ra lễ bái lui ra sau mà đứng. Sư hỏi: Lại riêng làm gì? Vị Tăng nói: Hòa
thượng xét rõ. Sư nói: Hạt đào ngàn năm. Hỏi: Như thế nào là già lam?
Sư nói: Khe dài ruộng bồ. Vị Tăng hỏi: Như thế nào là người trong già
lam? Sư nói: Nước trắng Tân La. Hỏi: Như thế nào là Chánh Chủ Linh
Tuyền? Sư nói: Núi Nam núi Bắc. Hỏi: Thế nào là gia phong của Hòa
thượng? Sư nói: Trước giờ ăn bếp nấu cơm trắng Nam, sau giờ ngọ lò
nấu chén trà Bắc. Hỏi: Pháp thân có chịu khổ không? Sư đáp: Địa ngục
há là thiên đường. Vị Tăng nói: Đó tức là chịu khổ. Sư nói: Có tội lỗi
gì?
5. Thiền sư Ngoạn Đoan ở viện Vĩnh Long, Phước châu.
Sư lên pháp đường, đại chúng vân tập. Sư từ tòa ngồi đứng dậy
múa, bảo đại chúng rằng: Hiểu không? Chúng nói: Không hiểu. Sư nói:
Sơn Tăng không bỏ Đạo pháp mà hiện việc phàm phu, làm sao chẳng
hiểu. Hỏi: Vốn tự mình viện thành vì sao lại dạy dỗ rành rẽ. Sư nói: Ông
tự kiểm trách xem.
6. Thiền sư Chí Đoan ở viện Thoại Phong, núi Lâm Dương, Phước
châu.
Sư người Phước châu, nương chùa Nam Giản ở quận này mà thọ
nghiệp. Năm 24 tuổi Sư gặp Minh Chân Đại sư. Một hôm có vị Tăng
hỏi: Như thế nào là riêng lộ thân trong vạn trượng? Minh Chân đưa 1
ngón tay vị Tăng ấy không nói gì. Sư do đó ngầm họp huyền chỉ, bèn
vào thất bạch rằng: Vừa rồi vị Tăng kia hỏi thoại chí đoan nay có chỗ
tỉnh. Minh Chân nói: Ông thấy Đạo lý gì? Sư cũng đưa 1 ngón tay đáp:
Cái đó là gì. Minh Chân cho là phải. Sư lên pháp đường đưa cây phất
trần lên nói: Tào Khê dùng chẳng hết, người thời đó gọi là chàng Đầu
Sừng. Sơn Tăng nắm cây quét ruồi, đưa được chỗ càn khôn hãm lọc.
Hỏi: Như thế nào là ý Tây Trúc đến? Sư nói: Ngựa gỗ chạy giống khói,
người đá rượt chẳng kịp. Hỏi: Như thế nào là Thiền? Sư nói: Năm nay
sớm hơn năm qua. Vị Tăng hỏi: Như thế nào là Đạo? Sư đáp: Ruộng
Đông hao hết phân nửa. Hỏi: Như thế nào là tự kỷ của Học nhân? Sư
liền đạp cho 1 đạp. Tăng làm thế nhận Sư liền tát cho 1 cái. Tăng không
đáp được. Sư nói: Lừa kẻ giết người. Hỏi: Như thế nào là người hướng
về chỗ dứt khói Phật pháp? Sư đáp: Đỉnh núi cao chót vót vách thơm
tho. Vị Tăng hỏi: Đó tức là Lý nhất chân hoa đồng không khác. Sư nói:
Không phải Đạo lý đó. Sư nói: Đũa tre 1 văn 1 đôi. Có vị Tăng ban đêm
tham. Sư hỏi: Ai? Vị Tăng đáp: Con. Sư nói: Thuyền đường ở tuyền
chau trên cây cau. Tăng im lặng hồi lâu. Sư nói: Hiểu chăng? Vị Tăng
nói: Không hiểu. Sư nói: Nếu ông hiểu thì 5 uẩn khuếch thanh nuốt hết
mười phương. Niên hiệu Khai Bảo thứ nhất trong tháng 08 Sư để lại
bài kệ rằng:
Hai mươi hai năm đến
Riêng ông tạm bỏ nhau
Tro nóng tan bốn rừng
Chớ chiếm đất đàn na.
Bài kệ này bởi vì thị giả truyền ra ngoài, 4 chúng đều viết mà ghi
nhớ. Đến ngày 28 tháng giêng năm sau, dân châu tranh vào núi chiêm
lễ, Sư thên không bệnh hoạn tham vấn hỏi như thường. Đến ngày 01
tháng 02, chủ tể các quan trong châu cùng đến núi thăm viếng trong
viện đông như chợ. Ngày mồng 02 Sư thọ trai xong liền lên pháp đường
cáo từ chúng. Lúc đó có Viên ứng Trưởng lão ra khỏi chúng đảnh lễ
hỏi rằng: Mây sầu mù thảm đại chúng than khóc thỉnh Sư 1 lời lúc chưa
cáo biệt nhau. Sư duỗi ra 1 chân, ứng nói: Gương pháp chẳng đến đất
này, trăng báu lại chiếu phương nào? Sư nói: Không phải cảnh giới của
ông. ứng nói: Đó tức là bọt sinh bọt diệt lại trở về nước Sư đi Sư lại
vốn là thường. Sư lên tiếng hừ. Lại có Vị Tăng hỏi: mấy lời, Sư đều đầy
đủ. Sau Sư xuống tòa trở về phương trượng ngồi yên đến giờ Hợi, lại
hỏi chúng rằng: Thế Tôn diệt độ lúc nào. Chúng nói: Giờ Tý ngày rằm
tháng 02. Sư nói: Ta nay thì trước giờ Tý. Nói xong thì tịch.
7. Thiền sư Mãn ở Hưng Thánh Phước châu.
Sư lên pháp đường nói rằng: Thấy mặt giao phó chẳng đợi nói
văn, đủ mắt đầu cơ gọi là thượng sĩ tham huyền. Nếu hay như thế mà
Tông phong không rơi rớt. Vị Tăng hỏi: Ngày xưa trong hội Linh Sơn,
ngày nay trong chiếu Hưng Thánh, Hòa thượng thân tuyền thì nói nêu
như thế nào? Sư nói: Thiếu ông 1 câu hỏi.
8. Thiền sư Minh ở viện Thiên Tông, Phước châu.
Sư lên pháp đường nói: May thay có Môn phong như thế sao không
đốt đuốc sáng mà nối lấy. Nếu đã nối được thì chẳng ở 3 cõi, nếu ra
ngoài 3 cõi thì phá hoại 3 cõi, nếu ở trong 3 cõi liền ngại 3 cõi, chẳng
ngại chẳng phá là ra khỏi 3 cõi. Đó là chẳng ra 3 cõi. Đó là thấu suốt
kham vì Phật pháp hạt giống, trời người có nhờ cậy - Có Vị Tăng hỏi:
Nắm mây không nhờ vào bão táp, sóng nhanh làm sao thấu được thân?
Sư nói: Sao được bỏ gốc mà theo ngọn.
9. Hòa thượng Tường ở viện An Quốc, Phước châu.
Sư lên pháp đường nhìn quanh rồi thất thanh bảo rằng: Rất là
không đầu mối. Tuy thế sự này chỉ bất đắc dĩ, trong đó nếu có người
chưa gặp thì lại mở phương tiện. Lại hiểu chăng? Vị Tăng hỏi: Không
nhờ phương tiện xin Sư từ bi chỉ bày? Sư nói: Ông hỏi ta đáp là phương
tiện. Hỏi: ưng vật hiện hình như trăng trong nước, như thế nào là trăng?
Sư đưa cây phất trần lên. Vị Tăng nói: Người xưa vì sao nói trăng nước
vô hình. Sư hỏi: Thấy gì? Hỏi: Như thế nào là việc trong Tông thừa.
Sư nói: Chuẩn quân tán hậu. Hỏi: Như thế nào là gia phong của Hòa
thượng? Sư nói: Nhiều mắt khó lừa.

– Đệ tử nốì pháp của Thiền sư Tùng Triển ở viện Bảo Phước,

Chương châu.
1. Đại Sư TỈnh Đăng ở Chiêu Khánh Tuyền Châu
Trước, Sư tham vấn ngài Bảo Phước hỏi đáp rất ngầm họp. Một
hôm Bảo Phước vào Đại điện thấy tượng Phật bèn đưa tay lên hỏi Sư
rằng: Phật có gì sinh ra? Sư đáp: Hòa thượng cũng là hoành thân. Đáp:
1 cọc (chặt?) ta tự thâu lấy. Sư nói: Hòa thượng chẳng phải chỉ hoành
thân. Bảo Phước cho là phải. Sau Sư ở Chiêu Khánh. Ngày Khai đường,
Sư lên tòa 1 chút sau nói rằng: Đại chúng sau này hướng vào chỗ gặp
bạn Đạo (nói?) làm sao nêu giống người khác. Nếu có người nêu được
thử đối trước chúng mà nêu xem. Nếu nêu được thì khỏi cô phụ các Tô
trước cũng khỏi phải mai một hậu lai. Người xưa nói Đạo thông tâm
quân tử, ngoài văn thấy nhau, lại có người ấy chăng, huống là dưới cửa
Tào Khê con cháu họp tác làm gì sinh lý luận, họp tác làm gì sinh nêu
bày (đề xướng). Vị Tăng hỏi: Ngày xưa cõi Đông giác thành tượng
vương vây quanh, ngày nay Nam phương ở Mân Lãnh đề tiếp như thế
nào? Sư nói: Hiểu chăng? Đáp: Đó tức là 1 cơ khải xứ (1 chỗ mở cơ)
4 cú khó truy tìm chưa rõ từ trên Tông môn được thành bên sự gì? Sư
nói: Lui ra sau mà lễ bái theo chúng lên xuống. Hỏi: Toàn đề lên (nêu
lên) chẳng đến, thỉnh Sư thương lượng. Sư nói: Trao tay được chăng? Vị
Tăng nói: Đó tức là lãnh hội vậy. Sư nói: Chớ lầm. Hỏi: Như thế nào
là tổn mình mà không phụ người. Sư nói: Chớ khuất trước ông câu hỏi
đó chăng? Vị Tăng nói: Đó từ trước đã được Sư chỉ rõ. Sư nói: Ông lại
khuất trước ta làm gì. Hỏi: 1 câu mũi nhọn thỉnh Sư nói: Hừ! Tăng lại
hỏi. Sư nói: Lão ngủ gục! Sư hỏi: Vị Tăng lìa chỗ nào đến đây? Đáp:
Từ Báo Ân. Sư hỏi: Vị Tăng đường lớn nhỏ? Đáp: Hòa thượng thử nói
xem. Sư nói: Sao không đợi hỏi. Hỏi: Học nhân toàn thân chẳng hiểu,
xin Sư chỉ bày. Sư nói: Lại biết cười chăng? Sư lại nói: Tòng lâm trước
người đạt chẳng dám xúc ngỗ nhau, nếu là kẻ sơ tâm hậu học chưa tin
thì ngay đây tin đi, chưa tỉnh thì ngay đây tỉnh đi, chẳng chịu lượng hư,
các người bổn pận (vốn phân?) chỗ đi chứa có lúc nào chẳng hiển bày,
chưa có 1 vật nào bị che dấu. Như nay nếu cần biết chẳng cần phải dời
đổi mảy may, chẳng dùng chút xíu công phu, chỉ cần hướng vào vị bạt
địa mà thừa đương (gánh vác) lấy, há chẳng cố gắng tỉnh tâm. Đã tỉnh
được rồi thì cùng sinh vai với chư Phật, y theo đó mà làm duyên việc
này là chỗ đi bạch tịnh ấy. Ngày nay cầm được bạch tịnh thân tâm hợp
với nó (người khác?) mới được tự nhiên, họp xưa họp nay mà thoát sinh
lìa tử. Người xưa nói: Biết tâm thấu gốc, hiểu rõ pháp vô vi mới gọi là
Sa môn. Như này các quan đại chúng đều phải hiểu (thể nhập) lấy chớ
toàn suy lỗi Sư Tăng phần trên. Phật pháp bình đẳng trên từ chư Phật
dưới đến tất cả đồng cùng việc này. Đã rõ ràng như đây có ai không,
ngoài Cần Vương (vua siêng) ra cũng phải nỗ lực. Vừa rồi nói nhiều thứ
bởi bất đắc dĩ mà thôi, chớ nói tông môn từ trước nhiều lời như thế. Chỉ
như Tông môn từ trước đã làm gì tương tác như thế chăng. Nếu có người
tương tấc thì Sơn Tăng ngày nay được tuyết rồi (đi tuyết?). Đại chúng
đã đứng lâu. Xin trân trọng.
2. Đại sư Minh Biện Khả Trù ở viện Bảo Phước, Chương châu.
Tăng hỏi: Như thế nào là gia phong của Hòa thượng? Sư nói:
Tuyết ở trời xanh nước trong bình. Hỏi: Như thế nào là kiếm thổi lông?
Sư đáp: Nháy mắt là rụng hết. Vị Tăng nói: Lại có dùng chăng? Sư nói:
Chớ nói lời quỉ.
3. Thiền sư Như Tân ở viện Hải Hội Bạch Thủy, Thư châu.
Sư lên pháp đường im lặng hồi lâu mới nói: Lễ phiền thì loạn. Vị
Tăng hỏi: Tông thừa từ trên như thế nào xin nêu ra? Sư nói: Chuyển
thấy cô độc. Vị Tăng nói: Chỗ thân thiết xin Sư 1 lời. Sư nói: Chẳng
được tuyết cũng nghe nó. Hỏi: Như thế nào là việc Ca-diếp hiểu nhanh?
Sưnói: Ông nếu hiểu được ta liền chẳng tiếc. Vị Tăng nói: Đó tức chẳng
phiền ở (làm phiền Sư?) Sư? Sư nói: Lại cần ăn gậy sao được chẳng
phiền. Vị Tăng hỏi: Người xưa nói ngang nói dọc hãy còn chưa biết một
cái chốt cửa hướng thượng thế nào là một cái chốt cửa hướng thượng?
Sư nói: Nhờ gặp nàng sinh tay ngắn. Hỏi: Như thế nào là ý Tổ Sư? Sư
nói: yếu Đạo có gì khó (cần nói sao hỏi?). Vị Tăng hỏi: Lại thỉnh Sư
nói: Sắp bảo linh lợi chẳng tiền đà. Hỏi: Khi linh dương đội sừng là thế
nào? Sư nói: Mặc lại mặc đi. Vị Tăng hỏi: Vì sao như thế? Sư nói: Chỉ
thấy cười chẳng biết vì sao như thế.
4. Thiền sư Tuệ Khiêm ở Chương Giang Hồng châu.
Sưlúc đầu mới Khai đường có vị Tăng hỏi: Ngày xưa Phạm Vương
thỉnh Phật bởi vì tâm phụng pháp ngày nay Chu Tử vào chiếu chưa biết
Sư như thế nào cứu giúp. Sư nói: Riêng chẳng thi hành. Vị Tăng hỏi:
Vì sao chẳng thi hành? Sư nói: Đi lại chỗ nào? Hỏi: Sư lên bảo tòa tỉ mỉ
(cong vạy?) vì thời nay, 4 chúng ngóng mong thỉnh Sư tiếp dẫn. Sư hỏi:
Chỗ nào khuất ông? Vị Tăng nói: Đó tức là nẻo từ bi phương tiện, ngay
đây chẳng cô phụ người. Sư nói: Cũng cần thâu lấy. Hỏi: Như thế nào
là cảnh Chương Giang. Sư nói: Địa tạng nhíu mày. Hỏi: Như thế nào
là người trong cảnh. Sư nói: Phổ Hiền vén tay áo. Hỏi: Như thế nào là
nước Chương Giang. Sư nói: Khổ. Hỏi: Như thế nào là Chương Giang
câu thứ nhất? Sư nói: Đến chỗ khác không được nêu lầm.
5. Thiền sư Văn Khâm ở viện Báo Từ, Phước châu.
Hỏi: Như thế nào là cảnh của chư Phật. Sư nói: Mưa đến mây mù
tối, tạnh khô nhật nguyệt sáng. Hỏi: Như thế nào là Diệu giác minh
tâm. Sư đáp: Mùa Đông nay muộn gạo sinh ra từ mưa Thu mà thành.
Hỏi: Như thế nào là Diệu giác văn tâm. Sư nói: Tuyết sinh núi biếc,
mưa xuống trời xanh. Hỏi: Như thế nào là tâm bình thường hợp Đạo. Sư
nói: Ăn cơm uống trà tùy qua ngày, xem núi xem nước thật thỏa tình.
6. Thiền sư Tự Hóa Thanh Vân ở viện Vạn An, Tuyền châu.
Tăng hỏi: Long Khê 1 mạch, Tấn thủy phân đèn, Vạn An vào
chiếu như thế nào xin chỉ bày. Sư nói: Chiết tính làm gì? Vị Tăng nói:
Chưa biết Sư đồng ý hay không? Sư nói: Lại làm gì? Vị Tăng nói: Ngày
xưa Long Khê mật chỉ, ngày nay vạn an hiển bày trời người riêng nghe
Nguyện Sư diễn nói. Sư nói: Lại nghe chăng? Vị Tăng nói: Đó tức là
5 chúng đã được Sư chỉ rõ, chẳng khác thành Đông 10 mắt mở. Sư nói:
Năm chúng lại bỏ (đặt?) Nhân giả làm gì? - Hỏi: Ớ lâu trong mờ tối
toàn thân không hiểu, xin Sư chỉ bày. Sư nói: Chớ khuất trứ ông hỏi
chăng? Đáp: Đó tức là lễ bái tùy chúng lên xuống, Sư lại hứa đồng ý
chăng? Sư đáp: Tịnh Xứ Tát-bà-ha. Hỏi: Chư Phật ra đời chấn động trời
đất, Hòa thượng ra đời chưa biết như thế nào? Sư nói: Nói với ông như
thế. Vị Tăng nói: Đó tức là chẳng khác với các Thánh đi vậy. Sư nói:
Chớ loạn Đạo (nói loạn?). Hỏi: Như thế nào là gia phong của Vạn An?
Sư nói: Rêu tươi xanh cơm gạo. Vị Tăng nói: Bỗng gặp thượng khách
lại lấy gì mà đãi. Sư nói: Ăn cơm rồi uống 3 tuần trà. Hỏi: Như thế nào
là cảnh của Vạn An. Sư nói: 1 tháp Tòng la ngắn biển trong.
7. Thiền sư Đạo Hy ở viện Báo Ân, Chương châu.
Trước cùng Bảo Phước đưa thư đến Tuyền châu chỗ Vương Thái
Úy. Thái Úy hỏi Chương Nam Hòa thượng ngày gần đây có vì người
chăng? Sư đáp: Nếu nói vì người là khuất trứ Hòa thượng, nếu nói chẳng
VÌ người lại khuất trứ Thái úy đến hỏi. Thái úy hỏi: Nói lấy 1 câu đợi
trâu sắt gậm cỏ, ngựa gỗ biết ngậm khói. Sư nói: Ta nhờ miệng ăn cơm.
Thái Úy im lặng hồi lâu lại hỏi: Lừa đến hay ngựa đến. Sư nói: Lừa
ngựa không đồng đường. Thái úy nói: Sao được đến chỗ ấy. Sư nói:
Riêng tạ ơn Thái úy hiểu lời thoại. Vị Tăng hỏi: Danh ngôn diệu cú thì
chẳng hỏi, thỉnh Sư nói: Chân thật. Sư nói: Chẳng ngăn ý đến.
8. Thiền sư Hồng Nhẫn Tùng Thẩm ở núi Phụng hoàng, Tuyền
châu.
Hỏi: Như thế nào là gia phong của Hòa thượng? Sư nói: Môn
phong tương tợ tức không ngăn trở, Học nhân chẳng phải là người ấy.
Vị Tăng nói: Bỗng gặp người đó lúc ấy thế nào? Sư nói: Chẳng thể gãi
trước mà phải đợi ngứa. Hỏi: Học nhân căn tư chậm chạp trở về (quanh
quẩn) môn phương tiện xin Sư xem qua. Sư nói: Xem qua. Vị Tăng
hỏi: Sâu ý Sư sao dám nói năng? Sư nói: quá nhiều! Sư có lúc lên pháp
đường, có vị Tăng ra lễ bái lui đứng ra sau. Sư nói: Ta chẳng bằng ông.
Tăng: Dạ. Sư nói: Chỗ không người buông bỏ đi. Hỏi: Ngày xưa trên hội
Linh Sơn Phật dùng 1 âm mà diễn nói, ngày nay thỉnh Sư 1 âm diễn nói.
Sư im lặng hồi lâu. Vị Tăng hỏi: Đó tức là đại chúng dứt mau lưới nghi
vậy. Sư nói: Chớ trây dơ đại chúng. Hỏi: Chư Phật vì đại sự nhân duyên
mà xuất hiện ra đời, chưa biết Hòa thượng như thế nào mà cứu giúp?
Sư nói: Gió mát quá! Hỏi: Như thế nào là việc tự kỷ của Học nhân? Sư
đáp: Ám toán lưu niên sự khá biết. Hỏi: Như thế nào là cảnh của Phụng
Hoàng? Sư nói: Đêm tuyết xem trăng sáng. Hỏi: Như thế nào là ý Tây
Trúc đến? Sư nói: Làm người xấu sai. Vị Tăng hỏi: Vì người ở đâu? Sư
nói: Chớ khuất trứ ông chăng?
9. Thiền sư Tuệ Minh Hòa thượng Doanh ở viện Vĩnh Long Phước
châu.
Sư lên pháp đường nói rằng: Nói thức dậy sớm thì lại có người đi
đêm, giông thì giông, phải thì không phải. Xin trân trọng. Hỏi: Người vô
vi vô sự vì sao là khóa vàng khó? Sư nói: Vì đoạn thô vi quý trọng khó
lưu. Hỏi: Vì sao nói người vô vi vô sự tiêu dao thật khoái lạc? Sư nói:
Vì náo loạn lại cần đoạn tống. Có vị Tăng đến tham vấn. Sư nói: Không
cần được hứa nhiều thứ, nói mau, nói mau. Tăng không đáp được. Có
lúc Sư dạy chúng rằng: Mặt trời mọc sớm có chỗ dùng, không cần san
khéo léo. Hỏi: Như thế nào là tiến hướng lên đạt được nguồn gốc? Sư
nói: y đó mà làm.
10. Thiền sư Thủ Thạnh ở núi Thanh Tuyền, Hồng châu.
Sư người Mân huyện, Phước châu, họ Lâm. Sư xuất gia ở núi
Nham Bối, sau khi ngộ tâm được mời ở Thanh Tuyền, bạn Huyền đến
đông. Hỏi: Như thế nào là Phật? Sư bảo hỏi đi. Vị Tăng hỏi: Như thế
nào là Tổ? Sư nói: Đáp. Vị Tăng hỏi: Hòa thượng thấy (gặp!) người xưa
được cái gì mà ở núi này. Sư nói: Tình biết ông chẳng chịu. Vị Tăng
nói: Sao biết con chẳng chịu. Sư nói: Xét mạo biện sắc. Hỏi: Chỗ thân
thiết xin Sư 1 lời. Sư nói: Chớ quá đây (chớ có lỗi này?). Hỏi: Người xưa
quay mặt vào vách làm việc gì? Sư nói: Vụng (khuất?). Hỏi: Đó là sức
tỉnh tâm? Sư nói: Chỗ nào có người đó. Hỏi: Các thứ khác không hỏi,
vậy như thế nào là việc hướng thượng? Sư nói: Tiêu của ông 3 lạy hay
không tiêu của ông 3 lạy?
11. Thiền sư Hạnh Sùng ở viện Báo Ẩn, Chương châu.
Hỏi: Như thế nào là Đại ý Phật pháp? Sư nói: cối xay cối giả mài
mài. Hỏi: Tào Khê 1 đường thỉnh Sư nêu bày. Sư nói: Chớ khuất trứ Tào
Khê chăng? Đáp: Như thế tức quần sinh có nhờ cậy. Sư nói: Ông cũng
là chuột già ăn muối. Hỏi: Chẳng dính với công tư như thế nào mà luận
nói? Sư nói: uống trà đi. Hỏi: Đơn Hà đốt Phật gỗ là ý thế nào? Sư nói:
Trời lạnh thì đốt lửa hơ. Hỏi: Thúy Vi đón La Hán là ý gì? Sư nói: Riêng
là 1 nhà xuân.
12. Hòa thượng Sơn ở Nhạc Ly Đàm châu.
Sư lên pháp đường im lặng hồi lâu, gọi chúng bảo rằng: Ngày xưa
Tỳ-lô, ngày nay chầu Nhạc Ly. Trân trọng. Hỏi: Như thế nào là câu
ngoài thanh sắc? Sư đáp: Vượn hú chim hót. Hỏi: Sư hát gia khúc ai, nối
Tây phương ai? Sư nói: 5 âm 6 luật. Hỏi: Câu cắt lưỡi Thiền sư nêu bày.
Sư nói: Mặt trời nóng, mặt trăng mát.
13. Thiền sư Đức Hải ở Đức Sơn, Lãng châu.
Tăng hỏi: Linh Sơn 1 hội người nào được nghe? Sư nói: Xà-lê
được nghe. Hỏi: Chưa biết hội Linh Sơn nói cái gì? Sư nói: Tức Xà-lê
hiểu. Hỏi: Như thế nào là câu bao quát trời đất? Sư nói: Ngàn cõi lay
động. Hỏi: Từ trên Tông thừa lấy gì làm nghiệm. Sư nói: Từ trên lại bỏ
thì nay nghiệm làm gì. Hỏi: Đại chúng đều thấy. Sư nói: Lời nói rơi.
Hỏi: Như thế nào là ý Tổ Sư Tây Trúc đến? Sư nói: Tách ra.
14. Hòa thượng Khánh ở Hậu Chiêu, Tuyền châu.
Hỏi: 1 câu cuối cùng thỉnh Sư thương lượng. Sư nói: Trong trần
người thường già, chân trời trăng thường sáng. Hỏi: Như thế nào là gia
phong của Hòa thượng? Sư nói: 1 bình gồm 1 chén, đến chỗ là sinh nhai.
Hỏi: Như thế nào là đại ý Phật pháp? Sư nói: Rối rối vội vội, sáng gà
gáy, chiều chuông khuya.
15. Thiền sư Giản ở Lương Sơn, Lãng châu.
Sư hỏi: Vị Tăng mới đến: Từ đâu tới. Đáp: ở Dược Sơn lại. Sư
nói: Có đem Dược (thuốc) đến chăng? Vị Tăng nói: Hòa thượng ở núi
chẳng nhầm.
16. Thiền sư Trừng ở Kiến Sơn huyện Cao An, Hồng châu.
Ngày mở pháp đường có vị Tăng hỏi: Mục trưởng thỉnh lệnh Hòa
thượng như thế nào nêu bày Tông giáo. Sư nói: Lại nghe chăng? Vị
Tăng nói: Đó tức là đại chúng có nhờ cậy. Sư nói: Lại là chẳng nghe.
Hỏi: Như thế nào là kiếm của Pháp vương? Sư nói: Đáng tiếc (biết bao
nhiêu). Hỏi: Như thế nào là kiếm của Nhân vương (vua người)? Sư đáp:
Bụi chôn dưới giường, hài gió động khăn trên giá. Hỏi: 1 đời thời giáo
tiếp dẫn thời nay, chưa biết Tổ tông như thế nào dạy người? Sư nói:
1 đời thời giáo đã có người hỏi rồi. Hỏi: Hòa thượng như thế nào chỉ
dạy người? Sư nói: Buồn bã trước sân cây rau dền đỏ, năm năm sinh
lá chẳng sinh hoa Hỏi: Năm cũ đã qua năm mới lại đến, lại có người
chẳng chịu năm chăng? Sư nói: Trên thành đã thổi còi năm mới, trước
cửa sổ còn điểm đèn năm cũ. Vị Tăng hỏi: Như thế nào là đèn năm cũ.
Sư nói: Tháng chạp ngày 30.
17. Đại sư Pháp Bảo Khiết An ở Khang Sơn, Phước châu.
Khi Khai đường có vị Tăng hỏi: Oai Âm vương về sau thứ lớp nối
nhau, không biết Sư nay 1 hội đệ tử nối pháp ở phương nào? Sư nói:
Tượng cốt đưa tay, Long Khê điểm (gật) đầu. Hỏi: Viên minh trạm tịch
không phải là ý chỉ của Sư, Học nhân sao chẳng sáng. Sư hỏi: Biện được
chưa? Vị Tăng nói: Đó tức là thức tánh vô căn. Sư nói: Cách giày gãi
ngứa.
18. Đại sư Tuệ Luân ở chùa Diên Thọ, Đàm châu.
Tăng hỏi: Bảo kiếm chưa ra khỏi hộp lúc ấy thế nào? Sư nói:
Không ở ngoài. Hỏi: Khi ra khỏi hộp rồi thì thế nào? Sư nói: Không ở
trong. Hỏi: Như thế nao là 1 sắc? Sư đáp: Xanh vàng đỏ trắng. Hỏi: Lớn
nhất là 1 sắc Sư nói: sắp bảo không có người cũng có 1 cái, nửa cái.
19. Thiền sư Thám ở viện Tây Minh, Tuyền châu.
Tăng hỏi: Như thế nào là gia phong của Hòa thượng? Sư đáp: Đũa
tre chén đá. Vị Tăng hỏi: Bỗng gặp thượng khắch đến lúc đó lấy gì mà
đối đãi. Sư nói: Gia vị vàng cơm gạo xanh. Hỏi: Như thế nào là ý Tổ Sư
Tây Trúc đến? Sư nói: Lấy lộ trụ xem.

– Đệ tử nối pháp của Thiền sư Khả Quan ở Kim Luân Nam

nhạc trước đây.
1. Hòa thượng Luân ở Nhạc Kim Hậu Nam.
Tăng hỏi: Như thế nào là Kim Luân câu thứ nhất? Sư nói: Lão
ngu! Hỏi: Như thế nào là 1 chiếc tên của Kim Luân? Sư nói: qua rồi.
Hỏi: gặp thời cơ 1 mũi tên ai là người đương cơ (đương đầu?)? Sư đáp:
Ngã nhào.

– Đệ tử nối pháp của Thiền sư Đạo Bạc ở núi Thùy Long, Tuyền

châu trước đây.
1. Thiền sư Thanh Khoát ở viện Bảo Phước, Chương châu.
Sư người Vĩnh Thái Phước châu. Thưở nhỏ thông minh, bèn lễ
Quốc sư Hưng Thánh cổ Sơn mà xuống tóc thọ Cụ giới. Ban đầu gặp Am
chủ Khế Như Chương Sơn, sau tham vấn ngài Thùy Long. Thùy Long 1
hôm hỏi rằng: Xà-lê Khoát, gặp Tôn túc nào lại được ngộ chưa? Đáp:
Thanh Khoát con từng gặp ngài Đại Chương mà được chỗ tin ấy. Ngài
Thùy Long do đó lên pháp đường tập chúng bảo rằng: Thỉnh Khoát Xà-
lê ra đối chúng đốt hương nói chỗ ngộ Lão Tăng cũng ông chứng minh.
Sư bèn cầm hương nói: Hương đã cầm ngộ thì chẳng ngộ. Thùy Long
rất vui mừng chấp nhận, bèn lên pháp đường bảo chúng rằng: Sơn tăng
nay cùng các người làm cái hòa, người hòa thì im lặng, người không hòa
thì nói. Chút sau lại nói: Hòa cùng chẳng hòa thiết ở như nay, Sơn tăng
đeo chút việc, trân trọng - Tăng hỏi: Nhà nghèo gặp cướp lúc đó thế
nào? Sư nói: Không thể bỏ hết. Hỏi: Vì sao không thể bỏ hết? Sư nói:
Giặc là người thân. Hỏi: Đã là người thân vì sao lại thành giặc. Sư nói:
Trong đã không ứng ngoài cũng chẳng thể làm. Hỏi: Bỗng nhiên thất
bại thì Đông về đâu? Sư nói: Thưởng cùng chưa từng nghe. Hỏi: Đó tức
là cực nhọc mà không công. Sư nói: Công thì chẳng không thành mà
chẳng ở. Hỏi: Đã là thành công vì sao không ở. Sư nói: Chẳng thấy Đạo.
Thái Bình vốn là Tướng quân gây ra chẳng khiến Tướng quân thấy Thái
Bình. Hỏi: Như thế nào là ý Tây Trúc đến? Sư nói: Người Hồ khóc,
người Hán buồn. Khi Sư sắp tịch diệt liền bỏ chúng vào núi đợi mất. Sư
qua khỏi Trữ thạch kiều trữ khê bèn để kệ rằng:
Người đời thôi nói đường khó đi
Đường chim ruột dê chỉ gang tấc
Trân trong trử khê, nước bên khe
Ông về biển xanh ta về núi.
Sư đến quý Hồ cất am. Chưa bao lâu gọi người bảo rằng: Ta mất
rồi thì đem di hài thí cho loài trùng kiến chớ xây phần mộ. Nói xong
thì vào núi Hồ Đầu ngồi trên tảng đá lớn nghiểm nhiên mà tịch. Đệ tử
là Giới Nhân vào núi tìm thấy, theo lời dặn, lưu thây lại 7 ngày rốt lại
không có trùng kiến đến ăn bèn trà tỳ rồi đem tro rắc trong rừng. Nay ở
Ảnh đường viện Tịnh độ chùa Khai Nguyên Tuyền châu vẫn còn.

– Đệ tử nôi pháp của Thiền sư Văn Yển ở núi Vân Môn, Thiều

châu trước đây.
1. Bạch Vân Tường Hòa thượng ở Thiều châu, cũng gọi là Thật
Tánh Đại sư - Trước Sư ở viện Từ Quang Quang chủ là Lưu Thị mời
Sư vào phủ nói pháp. Lúc đó có vị Tăng hỏi: Giác Hoa vừa nở ra đúng
lúc gặp sáng tỏ, không mê muội Tông phong thỉnh Sư phương tiện. Sư
nói: Vua ta có lịnh. Hỏi: ý Giáo và ý Tổ giống hay khác? Sư nói: Chẳng
khác. Hỏi: Đó tức là đồng? Sư nói: Chẳng ngại hiểu thoại. Hỏi: Chư
Phật chưa ra đời biến khắp đại thiên 1 hội mây trắng như thế nào? Sư
nói: Lừa mấy người đến. Hỏi: Đó tức là 4 chúng sao nương nhờ. Sư nói:
Chớ giao thiệp. Hỏi: Tức tâm tức Phật, những lời chỉ dạy không dính với
lời trước như thế nào mà chỉ giáo. Sư nói: Đông Tây lại đặt Nam Bắc
làm gì? Hỏi: Như thế nào là gia phong của Hòa thượng? Sư nói: Thạch
kiều bờ ấy có bờ bến này, không hiểu chăng? Vị Tăng đáp: Không
hiểu. Sư nói: Lại làm Đinh Công ngâm. Hỏi: y đến Lục tổ vì sao chẳng
truyền? Sư nói: Biển lặng sông yên. Hỏi: Như thế nào là 1 đường tiếp
người của Hòa thượng. Sư nói: Sáng đến lại hiến sở vương xem. Hỏi:
Từ trên Tông thừa như thế nào nêu bày? Sư nói: Ngày nay chưa uống
trà - Sư lên pháp đường gọi chúng bảo rằng: Các người hiểu chăng? Chỉ
đầu đường cuối chợ kẻ mổ thịt làm nem chả, vạc nước sôi ở địa ngục
là chỗ gặp nhau. Nếu thế cùng người làm thầy làm thợ, nếu ở về Nạp
Tăng thì trời đất cách xa nhau. Lại có 1 bọn chỉ hướng trên giường làm
người tốt, ông nói 2 thứ người này thì ai có chỗ tốt hơn. Vô sự, trân trọng

– Sư hỏi: Vị Tăng: Từ đâu đến? Vị Tăng nói: Từ Vân môn đến. Sư hỏi:

Trong đó có nhiều ít trâu nước? Đáp: 1, 2 con. Sư nói: Trâu nước tốt. Sư
hỏi: Vị Tăng: Không phá hoại giả danh mà nói thật tướng làm gì? Vị
Tăng nói đó là cái ghế dựa. Sư lấy tay vẩy lại bảo: Mang giày đảy đến
đây. Tăng không đáp được - Khi Sư sắp mất thì bạch chúng rằng: Tôi
này tuy đề ấn Tổ nhưng chưa hết trong ấy, các nhân giả lại nói trong ấy
có việc gì, chớ phải là trong khoảng vô biên trong ngoài mình chăng.
Như thế mà hiểu rõ tức như đất đai bày cát. Đây tức là phương khác
thấy nhau. Nói xong thì Sư viên tịch.
2. Đại sư Viên Minh Duyên Mật ở Đức Sơn đời thứ 9, Lãng
châu.
Sư lên pháp đường bảo chúng rằng; việc trước Tăng đường thời
thân biết có, việc sau Phật điện thì làm gì? Sư lại nói: Đức Sơn có 3
câu nói; 1 câu đóng hộp trời đất, 1 câu chảy đuổi theo sóng, 1 câu cắt
dứt các dòng nước. Lúc đó có vị Tăng hỏi: như thế nào là câu thấu suốt
pháp thân. Sư nói: Cây gậy 3 thước khuấy, sông Hoàng Hà. Hỏi: Lúc
trăm hoa chưa nở (mọc) thì thế nào? Sư nói: Nước sông Hoàng Hà chảy
đục. Hỏi: Mọc ra rồi thì thế nào? Sư đáp: Đầu cột phướng chỉ lên trời.
Hỏi: Chẳng phạm lời mũi nhọn thì thế nào? Sư nói: Thiên Thai Nam
nhạc. Hỏi: Liền mặc cho đi thì thế nào? Sư nói: Sông Tây Hồ Nam.
Hỏi: Khi Phật chưa ra đời thì thế nào? Sư nói: Trong sông hết cả đều
thuyền gỗ. Hỏi: Ra đời rồi thì thế nào? Sư nói: Đầu này đi bộ đầu kia đi
xe. Hỏi: Việc mình chưa sáng như thế nào biện được? Sư nói: Trên đỉnh
núi Tu-di. Hỏi: Ngay đó mà đi như thế nào? Sư nói: Dưới chân nước
cạn sâu. Hỏi: Khi Đạt-ma chưa đến thì thế nào? Sư nói: Ngàn năm tòng
đeo nghiêng. Hỏi: Đến rồi thì như thế nào? Sư nói: Kim cang gắng múa
quyền. Hỏi: Khi Sư chưa ra đời thì như thế nào? Sư đáp: Điện Phật mở
hướng chánh nam. Hỏi: Sư ra đời rồi thì thế nào? Sư nói: Mây trắng bay
trên đỉnh núi. Hỏi: Ra đời cùng chưa ra đời phân hay không phân? Sư
nói: Tịnh Xứ Tát-bà-ha. Hỏi: Như thế nào là gia phong của Hòa thượng.
Sư đáp: Núi Nam khởi mây núi Bắc mưa xuống. Hỏi: Như thế nào là cơ
ứng dụng? Sư hét. Vị Tăng hỏi: Chỉ cái ấy là riêng có? Sư bèn đánh.
Hỏi: Khi đại dụng hiện tiền chẳng còn qui tắc thì như thế nào? Sư nói:
Đất đen đánh phá lu. Tăng lui bước. Sư bèn đánh. Hỏi: Khi Phật chưa ra
đời thì thế nào? Sư nói: Khỉ vượn lộ trụ. Hỏi: Khi ra đời rồi thì thế nào?
Sư nói: Khỉ vượn chui vào túi vải. Hỏi: Văn Thù cùng Duy-ma đối nhau
nói việc gì? Sư nói: Cùng ông 3 người không dây tự trói. Hỏi: Như thế
nào là Phật? Sư nói: Đầy mắt làm bụi hoang vu. Hỏi: Học nhân chẳng
hiểu. Sư nói: Cực nhọc mà không công. Hỏi: Hết cả đại địa đặt 1 câu hỏi
chẳng được lúc ấy thế nào? Sư nói: Lời rơi. Hỏi: Đại chúng đều thấy.
Sư liền đánh.
3. Đại sư Pháp vân Hòa thượng Đạo Tuân tức Nam đài Thủy Tây
Đàm châu.
Sư lên pháp đường bảo chúng rằng: Từ trên Tông thừa cùng làm
đề cương gì? Cùng làm ngôn luận gì? Đem 2 chữ Phật pháp đến được
chăng, chân như giải thoát sẽ được chăng. Tuy như thế nhỏ chẳng thông
gió, lớn thông xe ngựa. Nếu ước về môn Lý Hóa thì 1 lời nói ra chấn
động cả trời đất, núi sông đất liền biển lặng sông trong, 3 đời chư Phật
nói pháp hiện tiền, nếu cũng rõ ràng. Phật xưa trước điện đồng lên bờ
giác. Vô Sư trân trọng. - Hỏi: Như thế nào là ý Tây Trúc đến? Sư nói:
Dưới đồi (sườn núi) chẳng chạy. Hỏi: Khi Ngưu Đầu chưa gặp Tứ Tổ
thì thế nào? Sư nói: Mặc áo ăn cơm. Hỏi: Gặp rồi thì thế nào? Sư nói:
Chén bát treo đầy vách. Hỏi: Như thế nào là chân như ngậm tất cả. Sư
nói: Phân minh rõ ràng?. Hỏi: Vì sao có lợi độn? Sư nói: Thuyết trời
đánh trống trên lầu gỏ chuông. Hỏi: Như thế nào là cảnh của Nam đài?
Sư đáp: Tay kim cang chỉ trời. Hỏi: Như thế nào là sắc không? Sư nói:
Đạo sĩ dính Chân Hồng. Hỏi: Trong 12 giờ luôn luôn không lìa là như
the nào? Sư nói: Chắc (đế?).
4. Hòa thượng Cánh Khâm ở viện Hưng Phước, núi Song Phong,
Thiều châu.
Tuệ Chân Quảng Ngộ Thiền sư là người ích châu. Sư thọ nghiệp
tại chùa Mặc thủy, Khê sơn ở động Nga Mi. Du phương mộ Đạo, dự
pháp tịch của Vân Môn mà ngầm nối chỉ dụ, bèn mở núi lập viện dần
thành tòng lâm. Ngày Khai đường Vân Môn Hòa thượng đích thân đến
chứng minh. Vị Tăng hỏi: Như thế nào là Đại ý Phật pháp? Sư nói: Mặt
trời mọc mới biết thiên hạ sáng, không dầu sao đốt đèn trước Phật. Hỏi:
Như thế nào là cảnh Song phong? Sư nói: Đêm nghe nước chảy trúc sau
am, ngày thấy mây bay ở núi trước mặt. Hỏi: Như thế nào là kiếp Pháp
vương? Sư đáp: Luông múa dao chì chẳng bằng long tuyền. Hỏi: Dụng
thì như thế nào? Sư đáp: Tàng phong còn chẳng chịu, Lộ nhẫn lại sao
kham. Hỏi: Tân Đầu Lô ứng cúng 4 thiên hạ lại được khắp không? Sư
đáp: Như trăng vào nước. Hỏi: Như thế nào là Dụng mà chẳng tạp? Sư
nói: Trang sáng trước nhà rủ sương ngọc, thủy tinh trong điện bắn chân
châu. Có hành giả hỏi: Khi con gặp giặc đến, nếu giết thì trái lời Phật,
nếu không giết thì trái lệnh vua, chưa biết ý Sư thế nào? Sư nói: quan
chẳng dong châm tư thông xa mã. Quảng chủ là Lưu Thị từng đến hỏi
pháp yếu. Đến năm Thái Bình Hưng Quốc thứ 2, tháng 03 Sư cảnh giác
các học trò rằng: Ta chẳng còn sống bao lâu, các con lên đình núi cũ sửa
soạn tháp mộ, đến ngày 23 tháng 05 làm xong. Sư nói: Giờ Tý ngày ma
ta đi. Đến hẹn thì Vân Môn sảng Hòa thượng, Trưởng lão Thuấn phong
ở Ôn Môn v.v... 7 người đêm đến nói thoại. Thị giả báo canh 3, Sư lấy
hương thắp lên rồi chấp tay mà hóa.
5. Hòa thượng Tư Phước ở Thiều châu.
Tăng hỏi: Chẳng hỏi Tông thừa thỉnh Sư nói: Tâm ấn. Sư nói:
Chẳng đáp lời ấy. Hỏi: Vì sao chẳng đáp? Sư nói: Chẳng phó (làm) lời
trước. Hỏi: Thấy mặt khó gặp chỗ, như thế nào mà nhìn hiểm di xin Sư
cho nửa kệ, khỏi hiến người sau nghi. Sư nói: Trước phong (mũi nhọn)
1 câu hơn Điều ngự, định hỏi thế nào nhiều kiếp trái. Hỏi: Như thế thì
núi Đông núi Tây thời nhân biết có, chưa biết trước sân Tư phước phong
nguyệt nhà ai? Sư nói: Hiểu lời nói trước.
6. Thiền sư Nguyên ở Huỳnh Vân Tân Hội, Quảng châu.
Khi mới lên pháp đường Sư lấy tay vỗ giường thiền nói rằng: Các
người có biết tòa Tu-di rộng lớn hay không. Nếu không biết hãy xem
Lão Tăng, rồi lên ngồi. Hỏi: Như thế nào là cảnh nước Đại hán? Sư
nói: Ca hát đầy đường. Hỏi: Giáo nói rồng mang 1 sợi tơ thì kim sí điểu
không nuốt, Hòa thượng 3 việc toàn mang thì như thế nào? Sư nói: Lại
khỏi được chăng? Sư lên pháp đường đem lời người xưa nói rằng: Đầy
mắt chưa từng không, gặp cơ sao chẳng nói. Lại nói: Đầy mắt chưa từng
không, gặp cơ nói cái gì?
7. Thiền sư Luân ở Long cảnh Nghĩa Ninh Quảng châu.
Bắt đầu Khai đường Sư đưa phất trần lên nói: Lại hiểu chăng?
Nếu hiểu thì trên đầu lại thêm đầu, nếu không hiểu thì cắt đầu lấy
lưỡi. Hỏi: Như thế nào là cảnh nước Đại Hán? Sư nói: Chạy loạn làm
gì? Hỏi: Khớp với mưa xuống trời tạnh. Sư liền đánh. Hỏi: Như thế nào
là nước Long cảnh? Sư nói: Tanh hôi dơ thúi. Hỏi: uống vào như thế
nào? Sư nói: 7 thông 8 đạt. Hỏi: Như thế nào là gia phong của Long
Cảnh. Sư nói: Hổ báo sài lang. Hỏi: Như thế nào là Phật? Sư nói: Siêng
cày ruộng. Hỏi: Học nhân chẳng hiểu. Sư nói: Sớm gặt lúa. Sư hỏi: Vị
Tăng: Từ đâu đến? Đáp: ở Huỳnh Vân đến. Sư nói: Thế nào là một
câu Hoàng Vân quyến rũ kẻ bỏ đi, ngu ngốc lau chùi sạch cho người?
Vị Tăng không đáp được. - Sư lên pháp đường hỏi chúng rằng: Làm gì
một câu trước gường luôn luôn lấy tánh nói tương lai? Chúng không đáp
được?
8. Hòa thượng sảng ở núi Vân môn, Thiều châu.
Sư lên pháp đường Tăng hỏi: Như thế nào là Phật. Sư nói: Thánh
cung vạn tuế. Hỏi: Như thế nào là câu thấu suốt pháp thân? Sư nên trên
đài Ngân Hương sinh la mọc củ cải.
9. Hòa thượng Văn ở Bạch Vân, Thiều châu.
Sư lên pháp đường im lặng hồi lâu, có vị Tăng ra hỏi: Bạch Vân 1
nẻo toàn nhân ngày nay. Sư nói: Không phải không phải. Vị Tăng hỏi:
Hòa thượng như thế nào? Sư nói: Mây trắng 1 nẻo cỏ sâu 1 trượng. Hỏi:
Học nhân định hỏi 1 câu không biếtsưcó đáp không? Sư nói: quả bồ kết
trên đầu ngọn cây, gió thổi khúc chẳng thành. Hỏi: Nhận được thí chủ
cúng dường lấy gì báo đáp lại? Sư nói: Làm trâu làm ngựa.
10. Thiền sư Trí Tịch ở Pha Vân Thiều châu.
Tăng hỏi: Thế nào là cảnh Pha Vân? Sưnói: Ngày trăng mất người
nhàn. Hỏi: Dùng chữ chẳng thành, 8 chữ chẳng phải, chưa biết là chữ gì.
Sư nói: Kệ đáp rằng:
Dùng chữ chẳng phải tám chẳng thành
Sum ỉa vạn tượng trong đây sáng
Ngay đây nhiều khéo nói ngàn diệu
Chẳng phải âu ca chẳng phải kinh.
11. Đại sư Thiền Tưởng Hòa thượng Chương ở Tịnh Pháp, Thiều
châu.
Quảng chủ là Lưu Thị hỏi: Như thế nào là Thiền sư. Sư bèn im
lặng hồi lâu. Quảng chủ chẳng hiểu gì, nhân đó đặt hiệu. Vị Tăng hỏi:
Khi nhật nguyệt cùng sáng thì thế nào? Sư nói: Nhật nguyệt tuy sáng
nhưng không soi sáng được dưới chậu úp. Vị Tăng hỏi: Đã là Kim sơn
(núi vàng) vì sao đục đá? Sư nói: Núi vàng đục đá. Hỏi: Như thế nào là
Đạo? Sư nói: Đi đi xa xôi hơn 10 dặm.
12. Thiền sư Mãn ở uẩn Môn Sơn, Thiều châu.
Tăng hỏi: Thế nào là Phật? Sư đáp: Ngực có chữ vạn. Hỏi: Thế
nào là Tổ? Sư nói: Không dạo cõi Tây có người thấy vẽ trên vách. Hỏi:
Đã là cây tòng ngàn thước vì sao ở dưới nhà. Sư nói: Hạt cải nạp vào
núi Tu-di làm gì. Hỏi: Cách tường thấy sừng liền biết là trâu là thế nào?
Sư liền đánh. Sư cùng 1 Lão túc ngồi trước Quốc môn. Lão túc nói: Tử
y hiệu Sư đã được lại cần cái gì? Sư nói: cần làm Quốc sư. Sư bèn cười
bảo: Trưởng lão. Vị Tăng hỏi: Thế nào là gia phong của Hòa thượng?
Sư nói: Ông từng đọc sách chăng? Vị Tăng hỏi: Thái tử lúc mới sinh vì
sao không biết cha mẹ. Sư nói: Hướng nhiên (đã là) tôn quý.
13. Đại sư Hạo Giám Tân Khai ở Ba Lăng, Nhạc châu.
Lúc đầu Sưở vổ Vân Môn. Vân Môn nêu Hòa thượng Tuyết Phong
nói: Mở cửa thì Đạt-ma đến hỏi ý Sư thế nào? Sư nói: Lập cái lỗ mũi
của Hòa thượng. Vân Môn nói: Vua Tu-la phát nghiệp đánh núi Tu-di 1
cái tát, nhảy lên Phạm thiên báo cho Đế Thích, ông vì sao đi nước Nhật
Bản mà dấu mình? Sư nói: Chớ mặc tâm hạnh tốt. Vân Môn nói: Ông
nói trúc trứ lại làm gì? Sư đứng thẳng. Sau Vị Tăng hỏi: ý Tổ ý Giáo là
đồng hay khác? Sư nói: Gà lạnh leo cây, vịt lạnh vào nước - Tăng hỏi:
3 thừa 12 phần giáo tức chẳng nghi, như thế nào là việc Tông môn. Sư
nói: Chẳng phải là việc phần trên của Nạp Tăng. Hỏi: Thế nào việc
phần trên của Nạp Tăng? Sư nói: Tham thấy sóng trắng mất tay chèo.
Sư lấy phất trần đưa cho người, người hỏi: Xưa nay thanh tịnh dùng phất
trần làm gì? Sư nói: Đã biết là thanh tịnh, chớ quên.
14. Đại sư Minh Thức Tuệ Từ ở viện Địa tạng, Liên châu.
Tăng hỏi: Đã là viện Địa Tạng vì sao lại nặn (thờ tượng?) Xí Thạnh
Quang Phật? Sư nói: Lỗi ở chỗ nào. Hỏi: Như thế nào là cảnh Địa tạng.
Sư nói: Không ai chẳng dạo.
15. Thiền sư Nhân Đại Dung ở Anh châu.
Sư lên pháp đường, Tăng hỏi: Trời ban 6 thù đeo theo sau lấy gì
báo đáp ân vua ta? Sư đáp: Đi thì khoát nạp 3 sự, về thì đeo y 6 thù. Hỏi:
Thế nào là các nước Đại Dung? Sư nói: Trả lại ta 1 giọt. Hỏi: ở tương
lai Di-lặc hạ sinh như thế nào? Sư nói: Từ Thị ở trong cung cỏ 3 xuân.
Hỏi: Thế nào là chân không? Sư nói: Nắm hay chống bỏ (lấy hay bỏ)
mặt trời. Hỏi: Như thế nào là diệu dụng? Sư bèn nắm tay lại (đưa nắm
tay). Vị Tăng hỏi: Chân không Diệu Dụng cách nhau bao xa? Sư bèn
mở tay ra. Hỏi: Rắn dài che trăng thì không hỏi 1 ngựa 1 thương thì thế
nào? Sư nói: Dưới câu Ma Giang hiểu chăng? Đáp: Chẳng hiểu. Sư nói:
Trước chùa Thánh thọ. Vị Tăng hỏi: Đã là Đại Dung vì sao đuổi Tăng?
Sư nói: Biển lớn không chứa bụi, hang nhỏ nhiều. Hỏi: Như thế nào là
Phật xưa 1 đường? Sư chỉ đất. Vị Tăng nói: Chẳng hỏi cái đó. Sư nói:
Đi. Sư cùng 1 Lão túc hẹn nhau đi chỗ khác, vừa có việc nên không đi,
Lão túc nói Phật không 2 lời. Sư nói: Pháp không 1 hướng.
16. Thiền sư Sùng ở La Sơn Quảng châu.
Tăng hỏi: Như thế nào là cảnh nước Đại Hán? Sư nói: Khi chó
ngọc sủa thì trời chưa sáng, gà vàng gáy thì canh năm mới bắt đầu. Hỏi:
Đơn Hà hỏi Cư sĩ nữ tử (con gái Bàng Cư sĩ) chẳng xách giỏ lúc ấy thế
nào? Sư nói: Cũng cần đến đó 1 chuyển. Hỏi: Như thế nào là cảnh La
Sơn? Sư nói: Nước đổ xuống (rộng?) ngàn tầm.
17. Hòa thượng Bảo ở Vân Môn Thiều châu.
Sư lên pháp đường dạy chúng rằng: Chí Đạo không khó, chỉ sợ
chọn lựa. Lại có chọn lựa chăng? Trân trọng.
18. Hòa thượng Cánh Thoát ở Lâm Khê Sính Châu.
Tăng hỏi: Như thế nào là câu thấu pháp thân? Sư nói: Người mắt
sáng cười ông. Hỏi: Như thế nào là pháp thân? Sư nói: Khách 4 biển 5
hồ. Hỏi: Như thế nào là người xưa nay? Sư nói: Gió thổi mặt đầy bụi.
Hỏi: Khi Ngưu Đầu chưa gặp Tứ Tổ thì thế nào? Sư nói: Giàu có nhiều
khách khứa. Hỏi: Gặp rồi thì như thế nào? Sư nói: Nghèo hèn dứt qua
lại. Hỏi: Như thế là Phật. Sư đáp: 10 chữ đầu đường. Hỏi: Như thế nào
là pháp? Sư đáp: 3 nhà trong thôn. Hỏi: Phật cùng pháp là 1 hay 2. Sư
nói: Lộ trụ vượt 3 sông còn mang hoài cảm hận dài. Hỏi: Như thế nào
là tháp Vô Phùng. Sư nói: Thành Phúc Châu. Hỏi: Như thế nào là người
trong tháp. Sư nói: Chùa Long Hưng.
19. Thiền sư Tuệ ở Hoa Nghiêm Quảng châu.
Tăng hỏi: cổ nhân có nói: Vọng tâm không chỗ tức Bồ đề, chính
lúc vọng thì có Bồ đề không? Sư nói: Lai âm đã chiếu. Tăng nói chẳng
hiểu. Sư nói: Vọng tâm không chỗ (ở) tức Bồ đề.
20. Hòa thượng Thiều ở Thuấn Phong Thiều châu.
Trước Sư hỏi Hòa thượng Vân Môn rằng: Trăng báu vì sao ở đây
phân sáng. Vân Môn đáp: Ngàn sáng đồng chiếu. Sư nói: Tạ ân Hòa
thượng chỉ bày. Vân Môn hỏi: Thấy gì? Vị Tăng chính đi vào phương
trượng Sư liền hỏi: Phương trượng sao đen? Sư đáp: Hang chuột già.
Tăng Chánh nói: Thả mèo con vào. Sư nói: Thử thả xem. Tăng Chánh
không đáp được. Sư vỗ tay cười. Sư cùng Lão Túc lội qua sông. Sư đưa
tiền cho người lái đò. Lão Túc nói: Trong túi như có miếng đồng xanh.
Sư vái chào nói: Trưởng lão chớ cười.
21. Đại sư Minh Giáo Sư Khoan ở núi Song Tuyền, Tùy châu.
Sư lên pháp đường đưa phất trần lên nói cái ấy tiếp người Trung
Hạ. Lúc đó có vị Tăng hỏi: Người thượng thượng đến thì như thế nào?
Sư nói: Đánh trông vì 3 quận. Hỏi: Hướng thượng Tông thừa như thế
nào nêu nói. Sư nói: Chẳng dám. Hỏi: Đó tức là Hàm Sinh có chỗ trông
nhờ. Sư nói: Dưới chân nước cạn sâu. Hỏi: Phàm có câu nói đều rơi vào
có không, chẳng rơi vào có không thì như thế nào? Sư nói: Đông Phật
vu Đại. Hỏi: Cái đó cũng rơi vào có không. Sư nói: Cành mọc về phía
Tây núi Tuyết - Vị Tăng hỏi: Động Sơn: Như thế nào là Phật? Động Sơn:
Nói: 3 cân mè. Sư nghe bèn nói: Hướng Nam có tre hướng Bắc có cây.
Sau Sư ở Trí Môn, có vị Tăng hỏi: Chẳng thể dùng trí mà biết, chẳng thể
dùng thức biết chùa như thế nào? Sư nói: Chẳng vào đám chồn hoang ấy.
Hỏi: Như thế nào là Định. Sư nói: ếch chẳng nhảy ra khỏi đấu. Hỏi: Như
thế nào là nhảy ra được? Sư nói: Núi Nam nổi mây, núi Bắc mưa xuống.
Hỏi: Dấu thân trong Bắc Đẩu ý chỉ thế nào? Sư nói: Gà lạnh lên cây vịt
lạnh xuống nước. Hỏi: Dựng đứng cây gậy là ý chỉ thế nào? Sư nói: 1 lá
rụng biết thiên hạ có thu. Sau Sư mất ở Trí Môn.
22. Hòa thượng Quấn Ẵm ở Anh châu.
Nhân Sư đào giếng, có vị Tăng hỏi: Giếng sâu nhiều ít? Sư nói:
Mất cái lỗ mũi ông. Hỏi: Khi Ngưu Đầu chưa gặp tứ Tổ thì thế nào? Sư
nói: Anh châu Quán Âm. Hỏi: Gặp rồi thì thì thế nào? Sư đáp: Anh châu
Quán Âm. Hỏi: Như thế nào là Quán Âm Diệu Trí Lực. Sư nói: Gió thổi
phá hư cửa sổ.
23. Hòa thượng Lâm Tuyền ở Thiều châu.
Tăng hỏi: Như thế nào là chủ Lâm Tuyền. Sư nói: Đá trắng dưới
hang đá. Hỏi: Như thế nào là gia phong của Lâm Tuyền. Sư nói: Đón
khách đãi khách. Hỏi: Như thế nào là Đạo. Sư đáp: Xa xôi. Hỏi: Khi
học nhân lãnh hội thì thế nào? Sư nói: Lâu lâu quên duyên thà ôm tình
đi ở.
24. Hòa thượng Húc ở Vân Môn Thiều châu.
Tăng hỏi: Như thế nào là ý Tổ Sư Tây Trúc đến? Sư nói: Nay là ý
gì? Vị Tăng nói khớp đúng. Sư bèn hét bảo: Đi ra.
25. Thiền sư Trừng Viền ở viện Hương Lâm, Thanh Thành, ích
châu.
Trước Sư ở viện Thiện Vương chùa nghinh Tường, huyện Đạo
giang, tại Tây Xuyên. Vị Tăng hỏi: Thức ngon đề hồ vì sao biến thành
thuốc độc. Sư nói: Giấy Đạo giang. Hỏi: Thấy sắc liền thấy tâm khi ấy
thế nào? Sư nói: Vừa từ đâu qua lại? Hỏi: Tâm cảnh đều mất khi ấy thế
nào? Sư nói: Mở mắt ngồi ngủ. Sau Sư ở tại Hương Lâm, Thanh Thành.
Vị Tăng hỏi: Trong Bắc đẩu dấu thân là y thế nào? Sư nói: Trăng giông
cây (giương) cung, ít mưa nhiều gió. Hỏi: Như thế nào là tâm chư Phật.
Sư nói: Trong thì trước sau vẫn trong. Hỏi: Như thế nào lãnh hội hiểu
như thế nào?. Sư nói: Chớ bị người lừa. Hỏi: Như thế nào là ý Tổ Sư Tây
Trúc đến? Sư nói: Người đi bộ là ai? Hỏi: Như thế nào là thuốc hay của
Hòa thượng. Sư nói: Không lìa các muội. Hỏi: Người ăn như thế nào?
Sư nói: Ăn nuốt xem. Hỏi: Như thế nào là 1 ngọn đèn trong thất? Sư
nói: 3 người chứng rùa thành ba ba. Hỏi: Như thế nào là hạ sự của nạp
y? Sư nói: Tháng chạp lửa cháy núi. Hỏi: Đại chúng vân tập thỉnh Sư
nêu bày. Sư nói: 3 chẳng đợi 2. Hỏi: Như thế nào là Trung sự của Học
nhân? Sư đáp: Khớp khớp. Hỏi: Như thế nào là Huyền? Sư nói: Ngày
nay lại ngày mai đi. Hỏi: Như thế nào là Huyền trong Huyền. Sư nói:
Luôn luôn trước giường. Hỏi: Như thế nào là Hương Lâm 1 mạch suối?
Sư nói: Niệm không gián đoạn. Hỏi: Người uống là ai? Sư nói: Đong
cân tùy phương. Hỏi: Như thế nào là chánh nhãn của nạp Tăng? Sư nói:
Không phân biệt. Hỏi: Sự chiếu dụng như thế nào? Sư nói: Người đi
đường mất chân. Hỏi: Vạn cơ đều mất dấu, mới biết người xưa nay lúc
đó thế nào? Sư nói: Thanh cơ tự hiển bày. Hỏi: Đó tức là không người
khác? Sư nói: Mới thấy người xưa nay. Hỏi: Khi cá lội trên đất thì thế
nào? Sư nói: Phát lời ắt có cứu sau. Vị Tăng hỏi: Khi ở dưới đầm xanh
thì thế nào? Sư nói: Đầu nặng đuôi nhẹ. Hỏi: Chỉ có câu nói hết cả là
khách như thế nào là chủ? Sư nói: Trong thành Trường An. Hỏi: Hiểu
như thế nào? Sư nói: Ngàn nhà vạn hộ.