Bích Chi Phật Nhơn Duyên Luận quyển 2

Vương Xá Thành Đại Trưởng Giả ngộ Bích Chi Phật duyên.

Ba La Nại Quốc Vương Nguyệt Xuất ngộ Bích Chi Phật duyên.

Câu Xá Di Quốc Vương Đại Đế ngộ Bích Chi Phật duyên.

Câu Xá Di Quốc Vương ngộ Bích Chi Phật duyên.

Ba La Nại Quốc Vương Thân Quân ngộ Bích Chi Phật duyên.

Chuyển Luân Thánh Vương Tối Tiểu Tử ngộ Bích Chi Phật duyên.

Giống như trong rừng rậm

Muốn lấy cây lớn ra

Cành cây làm chướng ngại

Mong ra khó thể được

Tại gia như cây rừng

Công việc như cành lá

Tuy muốn cầu ra khỏi

Ràng buộc quyết chẳng tha

Cõi tịnh nơi rừng vắng

Quán cảnh tu tâm nầy

Giải thoát những ngoại duyên

Lìa những chỗ thân ái

Tu chỉ độc một hạnh

Như Tê Giác không hai

Thầy trước truyền nối nhau

Ta được nghe việc nầy.

Ngày xưa có vị Bích Chi Phật về 5 đời quá khứ của các vị Phật trước thường hay tu các pháp lành. Vì đắm trước niềm vui với Ưu Bà Di tại nhà. Tuy thấy chư Phật; nhưng chẳng cầu xuất gia.

Tuy nhiên hay chuyên tâm giữ giới tại gia, chẳng hề hủy phạm, căn lành dần tăng. Vào thời Phật Ca Diếp mới xuất gia học đạo, vui theo hạnh đầu đà, 6 thứ đầy đủ, xa rời ham muốn. Người kia khi mệnh chung được sanh vào thiên cung.

Sau khi thọ mạng hết, sanh vào nhà của Đại Trưởng Giả tại thành Vương Xá. Gia tài của vị Trưởng Giả nầy giàu có vô lượng, kho đụn tràn đầy, mỗi ngày càng phát đạt thêm. Sau khi cha chết, tùy thích vui chơi như Tỳ Sa Môn Tử Na La Cứu Phục La.

Tại trong nhà nầy vui chơi thỏa thích, sanh ra con cái độ 30 người. Kho thóc càng ngày càng tăng, nam nữ vợ chồng cũng nhiều thêm nữa. Chỉ lo làm ăn mà quên đi sự tu học.

Vì các ngoại duyên buộc ràng, chẳng bỏ gia nghiệp và thường nghe những người thân có sự chết chóc. Có nhà kia gặp người mất và thất nghiệp. Càng nghe những tin không vui như thế, sầu lo khổ não, giống như trăm mũi tên bắn vào lòng.

Lại cũng nghe những điều lành dễ mến. Trong nhà người khách có nhiều của quý, an ổn mang về. Đứa con trai nầy lại sanh ra con trai, đứa con gái kia sanh ra phước tử.

Từ đó vui vẻ, nghe đến việc lợi; lo vui hòa nhau, giống như để tạo dịp vui, lên xe và cùng thân hữu đến vườn kia, đi dạo chơi đến xem một rừng cây kia thấy có một người chặt cây lớn, cành lá thật tốt tươi, dùng đến nhiều voi nhưng chẳng thể làm cho trốc gốc. Chặt một cây nhỏ thì chẳng có cành. Riêng chỉ một người mang ra được khỏi rừng không gì trở ngại.

Thấy việc ấy rồi liều tự suy nghĩ mà nói lời rằng: Ta đối với người nầy có nhân duyên nên liền nói kệ rằng:

Ta thấy chặt cây lớn

Cành lá thật là nhiều

Rừng rậm như mắc xích

Không thể đem ra khỏi

Thế gian cũng như thế

Nam nữ cùng quyến thuộc

Yêu giận cột trói tâm

Việc sanh tử như rừng

Chẳng thể được giải thoát

Cây nhỏ không có cành

Rừng già chẳng sợ gì

Quán kia ta giác ngộ

Đoạn tuyệt cảnh yêu thương

Nơi rừng già sanh tử

Tự nhiên được giải thoát

Liền nơi xứ ấy được chứng quả Bích Chi Phật và người bạn thân kia liền nói rằng: Mặt trời đã xuống hãy trở về nhà. Đáp lại bạn rằng: Ngươi tự về nhà, ta sẽ hướng về nhà và do nguyên nhơn ấy làm cho ta cắt đứt. Bạn lành hỏi lại là cắt đứt như thế nào?

Đáp rằng: Ta từ xưa do ái trước nơi nhà ấy, bây giờ ta cắt đứt nghiệp ái nầy. Con người vì chỗ yêu đắm vợ con quyến thuộc, con cái, cháu chắt, ân ái kiêu kỳ. Nếu thấy được cha thì, lời nghe chẳng dứt,chạy trốn phan duyên.

Do quyến luyến việc nầy mà sinh ra ái trước. Ta ở nơi vợ con và quyến thuộc cũng giống như việc nầy, ái tâm quyết dừng. Ta vốn khi ở nhà buôn bán, khi ra khi vào, hay nói với kia; hoặc bảo lấy cái nầy; hoặc bảo nên làm; hoặc bảo chẳng nên làm.

Giống như những việc nầy bây giờ ta cắt đứt, xả bỏ dục lạc, được vui giải thoát. Chặt gốc cây ái, đóng lại các cửa, giảm những ám chướng, ta đối với con nhỏ sai khác, giận nhà và không có gì khác. Ta làm như thế làm sao ta có thể trở lại nhà được.

Lúc bây giờ người bạn thân trở về nhà và mang lời ấy nói với con cái. Nam nữ lớn nhỏ khi nghe việc nầy rồi đều đến xem thử. Khi quyến thuộc đến liền thấy người cha đang mặc pháp phục của Sa Môn và bay lên trên hư không. Con cái thưa rằng: Bây giờ sao lại chán ngán quyến thuộc. Ở trên không trung liền nói kệ như trên. Rồi đáp các con trai gái. Sau khi nói kệ rồi, liền bay lên hư không đến núi Tuyết cùng với các vị Bích Chi Phật khác để cùng hội họp; khi trở lại thì chứng đạo nơi vườn và xả thân vào Niết Bàn. Các quyến thuộc lại làm tháp miếu. Có người nhơn đó gọi là tháp vì nhiều người con. Phàm những người có căn lành đầy đủ và những người ít nhơn duyên cũng liền được khai ngộ.

Ba La Nại quốc vương Nguyệt Xuất ngộ Bích Chi Phật duyên.

Của vợ con bạn bè

Sanh tử trong lo lắng

Rừng vắng yên giải thoát

Giống như Tê một sừng

Từ lành qua chỗ nghe

Truyền đến nơi Thầy ta

Ta cũng từ Thầy nghe

Nay lại diễn thuyết đây.

Ngày xưa có một vị Bích Chi Phật ở vào thời Đức Phật Ca Diếp sống đến 11.000 tuổi tu hành phạm hạnh, thường tu nhẫn nhục, từ bi đối với tất cả chúng sanh. Cho đến giới nhỏ cũng chẳng từng hủy phạm, đến khi mạng chung được sanh thiên. Sau khi ở cõi trời mãn, hạ sanh xuống nước Ba La Nại và sanh trong cung vua.

Khi sanh thì trăng mọc, nên đặt tên là Nguyệt Xuất. Rồi dần dần lớn khôn, lập làm Thái Tử. Khi vua băng hà, tiếp tục ngôi vua dùng lực lành đời trước bằng chánh pháp để vua trị nước, sai con Phụ Tướng nhận lãnh nước nhỏ và lấy vợ cho.

Con của Phụ Tướng nầy mạnh mẽ tuyệt luân, có nhiều quyến thuộc, tự ti kiêu mạn vượt bực. Lúc ấy con của Quốc vương và con của Phụ Tướng lấy cùng chị em, rồi trở thành thân. Nhơn đây mà gần gũi yến tiệc và có âm mưu kế hoạch, nói với Vương Tử rằng: Đúng như thúc phụ có huynh đệ quyến thuộc quá nhiều mà người đời thường tin lời của phụ nữ, nên một buổi đã khuynh loát phụ vương.

Rồi những người mẹ hay sanh xiểm nịnh, tự dùng những đứa con nầy dời đổi ngôi vua của cha ngươi, chứ chẳng đến các con đâu. Vua ngạo mạn chưa rõ mưu đồ. Phàm là ngôi vua là chỗ tôn kính của thiên hạ, là nơi cực lạc sánh với cõi trời chẳng khác.

Tất cả người đời, chẳng không tin phục. Nếu vì quốc chủ lấy pháp trị nước, sau khi mạng chung, tất được sanh thiên. Cũng giống như những miếng thịt ngon đều như thế cả.

Ngôi vua cũng lại như vậy, chẳng ai là chẳng tham, tức liền nói kệ rằng:

Giống như nước chưa đến

Nghi ngờ lại làm cầu

Nước mạnh nếu chảy dồn

Chẳng được có chỗ ngờ

Ngôi vua cũng như thế

Nghi nên trừ khử trước

Cầm được ở tay ngươi

Nên có thể tự yên

Huynh đệ liền tật đố

Sau muốn thân chẳng dễ

Vương Tử suy nghĩ nói

Như thể người thân nầy

Nếu muốn yểm hại ta

Như than sẵn chứa lửa

Hiện tại không được vui

Đời sau lại cũng khổ

Lúc bấy giờ Vương Tử làm đầy đủ việc trên rồi đến tâu với phụ vương. Vua nghe Vương Tử nói nổi giận và hai mắt đỏ như đồng. Nhà vua lúc ấy liền ra lệnh: Hãy câm đi và nên chạy khỏi nơi nầy.

Đúng lúc ấy Vương Tử nghe con của Phụ Tướng đến liền ra đón vào. Sau khi gặp nhau, trao đổi với nhau và liền trở lại nơi vua để thưa rằng: Vương Tử bị bệnh thật nguy. Nhà vua nghe nói thế liền đến xem và thấy Vương Tử ốm nặng khốn khổ, mạng sống nguy kịch.

Tứ đại bịnh khổ, thấy điều nầy rồi liền tự suy nghĩ: Ngay cả ngôi vua nầy cũng chính là chỗ tồi tàn, thế mà bị cha con lão Phụ Tướng kia âm mưu dạy cho con ta tìm cách phản loạn, muốn làm chuyện bất chính. Thế nhưng ngôi vua của ta, nó chẳng thể được. Con ta bây giờ đau ốm khổ sở và tất cả người đời cũng đều sanh ra tham lam tật đố.

Do việc nầy mà rõ biết rằng ngôi vua chính là chỗ tồi tệ. Tại sao tồi tệ như vậy mà không xả bỏ ngôi vua để làm việc lành. Cũng chính ngôi vua nầy mà hại cha và nội tổ.

Cũng vì chỗ anh em mà sanh ra làm chuyện quá xấu. Xả bỏ sự xấu hổ, có thể làm cho buông thả. Chỉ vì sự vui thì ít mà làm khổ sở cho đời sau; nên liền nói kệ rằng:

Như bướm bay vào lửa

Tham nước, mù cũng thế

Tham lam nơi được mất

Làm vậy hay chẳng làm

Dìm nước xuống bùn lầy

Chẳng được chỗ yên ổn

Suy nghĩ như thế rồi

Thân làm việc trong sạch

Rõ được tâm xa lìa

Liền được Bích Chi Phật

Cũng có chỗ nói rằng: Vua nầy thấy con, giận dữ xong, liền về lại cung. Rồi có một ông vua nước bạn vì giặc mà đến để cứu giúp. Khi vua nầy nghe việc ấy rồi, vua ấy tìm binh tướng để đến cứu giúp vua kia. Khi đến nước nọ hai bên giao chiến, sát hại lẫn nhau, cho đến đàn bà đang mang thai, cũng như trẻ con đều bị giết hết. Vua thấy việc nầy và cho rằng do chính ngôi vua ấy nên đã chán ngán và nói kệ rằng:

Tham nước vì vui nhỏ

Nhận chìm nơi bùn nhơ

Lòng giận thêm tăng trưởng

Gây chiến sanh thị phi

Vì tham của giết nhau

Lại càng sát hại nhau

Chẳng cầu việc giải thoát

Tận diệt ở ngôi vua

Như giữa mồi lửa lớn

Bướm bay vào để chết

Nhờn gớm việc sống chết

Chỗ tạo ra điên đảo

Vui ấy sẽ tạo nghiệp

Ngược lại chỉ khổ thôi

Như trên đỉnh núi kia

Nơi đó có bầy ong

Người ngu tham ít mật

Chẳng rõ nơi nào khổ

Như thế tự suy nghĩ

Liền được Bích Chi Phật

Liền bảo với con rằng: Ngươi đừng dùng lời của người ác, chẳng thể nghịch ý ta. Nếu ngươi trị quốc thì phải theo chánh pháp. Ta bây giờ cũng như nước nầy đều phụ thuộc nơi ngươi. Ta bây giờ muốn đi khỏi nơi đây; người con và tất cả quyến thuộc của Phụ Tướng khi nghe vua nói lời nầy tất cả đều áo não sầu thương khóc lóc rơi lệ, chắp tay thưa với vua rằng: Chẳng hay Đại Vương muốn đi đến nơi nào? Lúc ấy vua cha thân bay lên hư không và nơi mặt trời trên đỉnh núi, đã nói kệ như trên. Mặc áo Sa Môn, tạo ra 18 loại thần biến. Khi quốc dân thấy vậy chẳng ai là chẳng hoan hỷ. Giống như người giữ ngựa; nếu thấy chạy sai, phải điều chỉnh lại. Kẻ trí cũng lại phải như thế. Thấy kẻ khác thọ khổ, tâm mình liền điều thuận lại.

Câu Xá Di Quốc Vương Đại Đế ngộ Bích Chi Phật duyên.

Cha mẹ và vợ con

Ăn mặc cùng tài vật

Kẻ trí quan sát sâu

Dầu xem như quán trọ

Bỏ lại những ái dục

Độc hành như Tê Giác

Ta xưa từ Đạo Sư

Truyền nghe lại việc nầy

Từ thời Đức Phật Ca Diếp đã làm Tỳ Kheo, trí tuệ thông minh, nhu hòa nhẫn nhục. Mỗi ngày thường hay quán các pháp về những thể tánh chơn thật. Đó là quán ấm khổ, không, vô thường, vô ngã.

Giống như cây chuối lúc còn nhỏ, như huyễn như mộng, như nước, như bọt, lại hay lành quan sát để tự tu tâm mình, khi mệnh chung được sanh thiên. Ở nơi cõi trời khi tuổi thọ đã hết, sanh xuống thành Câu Xá Di, làm con của vua, tên là Đại Đế. Khi vị vua nầy băng hà, thừa tự nghiệp vua tiếp tục xưng đế.

Như những vua đầu lành tu giới hạnh và lấy chánh pháp trị nước. Lúc ấy trong thành có một vị Trưởng Giả giàu có vô lượng cùng với vua Đại Đế có chỗ thân cận gần gũi. Vị Đại Trưởng Giả kia thân sinh tật bệnh.

Vua nghe bệnh, nên tự đến thăm, thấy bịnh tình của Trưởng Giả và dung mạo tiều tụy, tâm vua chẳng vui, cúi đầu sầu thảm. Lúc bấy giờ vị Trưởng Giả kia dùng bình bát toàn chứa đầy vàng để dâng hiến cho vua. Vua nói với Trưởng Giả: „Bệnh của nhà người khổ quá phải không?“.

Trưởng Giả đáp rằng: Nguyện vua cố gắng nghe điều tôi nói:

Nhà tôi thật là giàu

Giống như Tỳ Sa Môn

Ái ngữ và tài sản

Ở nhiều nơi bạn hữu

Vợ con cùng quyến thuộc

Tôi tớ cùng kẻ dưới

Ta đều đầy đủ cả

Gặp chỗ thật giàu sang

Mà nay thời chết đến

Chẳng ai là bạn ta

Vua liền đến an ủi

Lời nầy thật chơn thật

Con ngươi và người thân

Tài sản cùng kho báu

Cùng với sức khỏe kia

Voi ngựa cùng lính tráng

Tuy có như thế ấy

Nhưng không ai cứu được

Chúng ta những người thân

Thấy ngươi gặp khổ hoạn

Liền có lời an ủi

Ưu sầu tạo nước mắt

Và người mạng sắp mất

Chẳng thể cứu cấp được

Chỉ ngươi tự nương ngươi

Do trước đó làm phước

Vua nghe thấy bịnh rồi

Tâm như những kẻ Thiền

Sâu ngộ các khổ hoạn

Chúng sanh quyết định gặp

Tất cả những ai sanh

Tức đều bịnh hoạn cả

Bịnh thường hại con người

Chẳng có tâm thương tiếc

Tất cả người thế gian

Quyết định vào đường chết

Cả chẳng sanh xa lìa

Lời nầy vợ con ta

Kia cùng ta thân cận

Đây là tài sản ta

Chúng gần gũi bên ta

Bạn bè ta và chúng

Ý bởi si nên bịnh

Suy nghĩ lung như thế

Nạn lớn ngay trước mắt

Ngu mù nên chẳng thấy

Đến rồi những người thân

Chẳng thể cứu nạn được

Nơi đây suy nghĩ kỹ

Liền được Bích Chi Phật

Những người thân cận, nội ngoại quyến thuộc của vua thấy vua được đạo, lìa xa thế sự, vì chính ái biệt ly là lửa thiêu đốt, sanh ra chỗ não phiền. Lúc ấy thân của vị Bích Chi Phật kia bay lên hư không, tạo ra 18 loại biến hóa và noí bài kệ như trên.

Lại có thuyết nói rằng: Vị vua nầy lúc còn làm Vương Tử khi vào trong vườn thấy những người mù thường hay giúp đỡ. Khi nghe Vương Tử xuất hiện, liền có ăn uống; nên họ tập trung ở hai bên đường và vì chẳng thấy đường nên rơi xuống hầm sâu, có người bị chết, có kẻ bị thương nơi đầu, tay chân bị gãy, thân thể bầm tím. Lúc ấy Vương Tử thấy những sự khổ như vậy nên suy nghĩ chán ngán mà nói lời rằng: Điều nầy đã làm cho ta giác ngộ, như những người mù nầy cũng đã từng giàu có và do buông lung mà nay lại khổ như thế nầy. Bây giờ ta thấy được việc nầy rồi, phải làm việc tốt, chẳng nên buông lung và liền nói kệ rằng:

Giống như đốt trâm vàng

Mà dùng để trang sức

Trâm vàng tuy quý giá

Lửa đốt rốt thành nguy

Ngôi vua cũng như thế

Chớ nên để buông lung

Người mù giác ngộ ta

Chẳng nghi ở nơi mình

Nguyên nhơn chính ngôi vua

Thân hay sinh kiêu mạn

Uy bức người trong nước

Mọi người sanh khổ não

Sau tự thọ khổ báo

Khổ ấy gấp ngàn lần

Nhơn thấy kia thọ khổ

Sao riêng an vui được

Đây chính là Thầy ta

Cho ta thấy những khổ

Suy nghĩ như thế rồi

Liền được Bích Chi Phật

Lúc bấy giờ Vương Tử sắc cho những người mù tiền của quý giá, rồi mặc pháp phục Sa Môn bay lên hư không, hiện các thần biến, nói với người thân rằng: Như ta bây giờ chẳng còn sân si, sợ hãi, lo lắng, chẳng xấu hổ với các ngươi khi xả bỏ thân quyến, quốc thổ, nhơn dân; lại cũng chẳng lo lắng về tiền tài của báu như đã nói kệ bên trên.

Câu Xá Di Quốc Vương ngộ Bích Chi Phật duyên.

Vui say nơi đồ vui

Thí xả như nước mắt

Nhịn vua để xa lìa

Đoạn diệt những khổ não

Hay hết si, tham ái

Tâm nầy được giải thoát

Do được giải thoát nầy

Gặp việc như Tê Giác

Từng từ trước Thầy dạy

Được nghe việc thế nầy

Ngày xưa có vị Bích Chi Phật ở đời quá khứ Phật đã tu các căn lành và thân sau cùng sanh ra tại nước Câu Xá Di và làm vua nước nầy. Trong nước nầy có tai biến lớn, gió bạo thay đổi, sao trời đảo lộn. Vua mời các vị chiêm tinh đến và nói kệ hỏi rằng:

Duyên gì có nạn nầy

Lâu rồi chẳng có mưa

Trên trời chẳng có mây

Mặt trời không ánh sáng

Thịt chim đều độc hại

Chim Thứu cùng Tu Hú

Bay liệng nơi không trung

Thấy đó sanh sợ hãi

Khắp nơi đều tai họa

Việc nầy ai tạo ra

Khiến có điềm kỳ dị

Thay đổi như vậy đó

Lúc đó các vị Thái Sứ liền đáp rằng: Theo chỗ chúng tôi biết bây giờ sẽ nói. Theo ý tôi thì tất cả quốc dân tất phải gặp những khổ nạn khó khăn. Nhà vua hỏi lại rằng: Tai nạn nầy từ đâu mà đến vậy? Thái Sứ trả lời rằng: Nếu nhà vua muốn nước được yên ổn thì nên theo lời tôi và nói kệ rằng:

Vua nếu được bỏ ngôi

Trốn khỏi cùng người khác

Đúng được sáu tháng sau

Lại làm người hành khất

Tai họa tự tiêu trừ

Vua sẽ như trăng tròn

Vua theo ý ấy, liền bỏ ngôi vua ăn mặc bình thường rồi đi đến từng nơi và khi đến thành Bà Sí Đa. Khi đến thành rồi lại có vị vua khác đem quân sang đánh. Vì vua nước Bà Sí Đa yêu nước nên cùng với quân lính đem kháng cự. Cả 2 bên giao chiến và 2 vua đều chết. Các Vương Tử của thành Bà Sí Đa cùng nhau nổi lên giành nước, lại tạo ra chiến trận lớn. Tỳ La Tiên Vương thấy vậy nên xướng to lên một cách kinh hoàng và liền nói kệ rằng:

Ngôi vua tuy tôn quý

Vui ấy thật là nhẹ

Vì sao lại làm thế

Để tạo ra khổ nạn

Tâm hay sanh đánh nhau

Vui rơi vào chỗ khổ

Như ruồi tham ăn mật

Dính mật không riêng buồn

Người cũng lại như thế

Vì tham niềm vui nhỏ

Chiến đấu tự giết nhau

Ngôi vua bị tranh giành

Tập trung nhiều khổ não

Cho đến muốn giết nhau

Như uống nhằm thuốc độc

Độc ngấm thân bại hoại

Chỉ vì một thân nầy

Mà gây nhiều thương tật

Ngu tham vui ngôi vua

Vui ít khổ thật nhiều

Ta từ nay quyết dừng

Liền chẳng cầu vui nầy

Mà những việc nước nầy

Lo lắng đầy trong ấy

Vui ấy có ích gì

Lo lắng khổ não mãi

Giống như nhà bằng vàng

Lửa đốt bị cháy hoài

Kẻ trí sợ thiêu đốt

Chẳng nên lại vào trong

Lúc suy nghĩ ấy xong

Liền ngộ Bích Chi Phật

Dùng thần thông lực ấy

Tóc kia tự nhiên rụng

Tức thành hình Sa Môn

Dùng thân bay lên cao

Ở trong hư không ấy

Liền nói kệ như trên

Sau đó bay đến nuí Tuyết, nơi các vị Bích Chi Phật và các Bích Chi Phật kia hỏi rằng: Vì nhơn duyên gì mà được giác ngộ đạo quả? Tất cả đều nói kệ như trên để đáp lại.

Ba La Nại Quốc Vương Thân Quân ngộ Bích Chi Phật duyên.

Thế gian suốt vui say

Lại yêu và chỗ yêu

Tất cả đều xả bỏ

Tâm ý được giải thoát

Các căn liền yên ổn

Độc hành như Tê Giác

Ta xưa từ chư Sư

Truyền nghe việc như thế

Trong thuở quá khứ ở thành Ba La Nại có nhà vua tên là Thân Quân có hai phu nhơn, tâm hay yêu mến, vui đắm dục lạc, thường hay buông lung, chìm đắm trong rượu chè, giống như voi say mùi hương lao vào chốn hương và tìm vào núi Ma Lê để hưởng dục lạc. Lúc ấy cả 2 phu nhơn sanh ra ghét nhau hiện tướng bần tiện. Có một bà vợ dùng thuốc độc và giao cho người thân và người thân nầy đem hại phu nhơn kia. Phu nhơn uống thuốc liền điên cuồng bất tỉnh và thuốc độc ngấm vào khiến cho chết đi. Bà thứ hai thấy bà nầy đã chết nên giả hiện buồn rầu, tự mình xõa tóc và đấm ngực khóc than, cả cung đều buồn rầu.

Vua nghe sự chết liền sanh sầu não. Phu nhơn trái phải đều có người hầu và đeo đầy chuỗi anh lạc trên người, tất cả đều đẹp đẽ, lấy đất bôi thân, độc tố nhập tâm, như bị bầy ngỗng truy bức, như Kim Sí Điểu bám vào Long Nữ. Trong cung các thể nữ kêu la như sấm cũng giống như thế ấy. Lúc bấy giờ ở trong cung, giống như trống không, lại như bụi đen che khuất ánh sáng, các cung nhơn buồn lo suy nghĩ lại cũng như vậy. Vua nghe cung nhơn như thế liền sầu khổ, trong tâm dao động, mũ anh lạc đang đội và áo quần cũng như anh lạc nơi thân đều cởi bỏ xuống đất, đi vào chỗ tang, thấy các thể nữ ai khổ cực kỳ. Vua thấy như thế rồi sanh đại sầu não mà tự tư duy rồi liền noí kệ rằng:

Giống như trời mùa hạ

Hay làm hoa tốt hư

Ngày chết hình người tiêu

Sắc mặt biến xanh đen

Môi răng đều hôi thối

Mắt mũi cùng nước chảy

Ca vũ nét huyền diệu

Bây giờ như cũi đá

Người trước hay nghe ta

Ái trước thật là vui

Vì sao đến hôm nay

Ta hay sanh sợ hãi

Sợ sệt lo sống chết

Bất tịnh cùng hôi thối

Như mộng, giả chẳng thật

Giống như ruột cây chuối

Chẳng có tướng chơn thật

Như huyễn bột bóng kia

Dần hiện như bột nước

Kẻ trí hay lìa ác

Không trí quan sát rồi

Hay sanh vui đắm trước

Ở nơi bất tịnh ấy

Sanh ra thân tưởng nầy

Mê buồn mà chấp giữ

Giống như kẻ buồn ngủ.

Suy nghĩ như thế chưa xong thì thiêu tử thi của phu nhơn đã rồi. Còn phu nhơn thứ 2 thì trốn đi; ăn uống nói ngoa và tự áo não, nói chẳng muốn ăn, hiện ra sầu thảm. Vì sự lo lắng ấy nên hình ảnh lộ ra, tâm thường lo buồn. Vì chỗ buồn lo ấy mà ăn uống chẳng tiêu, trở thành bịnh nặng. Vua thấy bịnh rồi hay tăng sầu muộn, liền muốn xa lìa. Như vậy sự sanh tử thật đáng lo, liền nói kệ rằng:

Như nữ hay sanh yêu

Sanh lụy phiền nhiều loại

Con người chẳng phải không

Nhơn ái sanh niềm vui

Cuối lại sanh rầu khổ

Ái là gốc của khổ

Thấy ái hợp tan thì

Rõ biết sự vô thường

Ta chỗ yêu mến đó

Đoan chánh tuổi thanh niên

Một ngày chết lại đến

Cho nên phải rõ biết

Vì sao lại có vui

Ai là ngườik có trí

Âu ái lúc gặp gỡ

Mà sanh tâm vui đắm

Sợ già bịnh chết ấy

Cho nên ta quyết lìa

Lúc suy nghĩ như thế

Liền thành Bích Chi Phật

Liền mặc áo quần vương giả, đeo anh lạc bay lên hư không và ở trên hư không nói lời kệ như trên, biến thành Sa Môn, bay đến núi Tuyết, cùng chỗ với các Bích Chi Phật khác.

Chuyển Luân Thánh Vương Tối Tiểu Tử ngộ Bích Chi Phật duyên.

Ở một kiếp quá khứ nọ có một vị Chuyển Luân Thánh Vương đầy đủ 1.000 người con, người con út nầy khi thấy cha ngồi trên xe vàng thất bảo đầy đủ cùng với quân hầu, trống chiên, tàn lọng, dung sức tất cả đều tươm tất. Tối Tiểu Tử nầy liền hỏi mẹ rằng: Con lúc nào thì được cái dù che đẹp đẽ như thế? Bà mẹ liền đáp: Con cho đến thành xương vẫn khó được như vậy.

Con ấy liền hỏi: Tại sao chẳng được? Vì con còn đến 999 huynh đệ nữa, ai cũng muốn được ngôi vua, họ đều lần lượt thay thế, làm sao đến con được. Người con út nghĩ rằng: Ta chắc chẳng thể được như thế.

Nếu có thì cũng cốt nhục tương tàn và suy nghĩ những sự sanh tử như vậy và đâm ra chán ghét, liền giác ngộ và được Bích Chi Phật, thân bay lên hư không, tạo ra 18 loại biến hiện. Bà mẹ liền thỉnh nguyện từ xa, hãy đến vườn của ta để thọ sự cúng dường. Lúc ấy Bích Chi Phật nhận lời thỉnh cầu của mẹ, liền đến sau vườn.

Ngày ngày cúng dường trải qua nhiều lúc, lúc ấy vị Bích Chi Phật liền yểm thân nầy và thí xả để vào Niết Bàn. Bà mẹ luyến tiếc nên lấy củi thơm để thiêu,thu được xá lợi và bỏ vào bình quý. Ở nơi sau vườn xây tháp thờ.

Lúc ấy vua Chuyển Luân đi đạo 4 cửa thành trở về liền đến sau vườn thấy có tháp lớn, kinh ngạc và hỏi, kẻ giữ vườn mới tâu vua rằng: Đây là con út của vua đã thành Bích Chi Phật và đã nhập Niết Bàn. Các bà mẹ vì đó mà xây tháp nầy. Sau khi nghe, nhà vua mời các bà mẹ lại mà hỏi rằng: Con ta tại sao chết và lại xây tháp nầy?

Các bà mẹ theo việc ở trên và kể đầy đủ lại cho vua nghe. Vua lại hỏi bà mẹ: Con ta muốn được gì, sao lại chẳng nói cho ta rõ, mà bây giờ chỉ là Niết Bàn. Sau đó vua trang trí tháp trên.

Do nhân duyên nầy mà trong vô lượng kiếp thường làm Chuyển Luân Thánh Vương, ăn uống là phước tự nhiên, cho đến bây giờ vẫn không hết. Nếu sanh tử ở nơi nào thì cả 2.500 đời đều làm Chuyển Luân Thánh Vương. Do được thành Phật nên được 2.500 bảo cái.

Trong đó vua A Xà Thế cúng Phật 500 bảo cái. Tỳ Xá Ly Luật Xa Tử cúng Phật 500 bảo cái. Hải Long Vương cúng Phật 500 bảo cái.

A Tu La Vương lại cũng cúng Phật 500 bảo cái. Thiên Đế Thích lại cũng cúng Phật 500 bảo cái. Lúc ấy Đức Thế Tôn chẳng nhận một cái nào cả.

Vì sao thế? Vì các đệ tử tương lai sẽ nghèo về sự cúng dường y phục cũng như đồ ăn uống. Do đây mà phước lực sẽ làm cho Trời, Người tự nhiên cung cấp.

Do nhơn duyên nầy nên rõ rằng: Các bậc Hiền Thánh Phước Điền đều rộng sâu không thể so sánh được.

Bích Chi Phật Nhơn Duyên luận

Hết quyển hạ